Trạm sạc Trung Quốc cấm xe máy và xe đạp điện vì lo cháy nổ
Hệ thống trạm sạc lớn nhất Trung Quốc cấm xe hai bánh chạy điện vì cho rằng việc dùng bộ chuyển đổi không đạt chuẩn gây mất an toàn.
TELD New Energy (còn gọi là Tide Energy hay Te Lai Dian) - đơn vị vận hành mạng lưới trạm sạc xe điện lớn nhất Trung Quốc - vừa phát đi thông báo chính thức, cấm tất cả phương tiện điện hai bánh sử dụng dịch vụ. Lệnh cấm chưa từng có tiền lệ này áp dụng cho cả xe đạp điện công suất thấp lẫn xe máy điện hiệu suất cao.
Theo Liên minh thúc đẩy hạ tầng sạc xe điện Trung Quốc (EVCIPA), TELD hiện giữ vị thế dẫn đầu thị trường nội địa với hơn 70.000 trạm và 900.000 trụ sạc, phủ sóng tại hơn 360 thành phố.
Lo ngại từ phía TELD
Trong thông báo, TELD cho rằng xe điện hai bánh không tương thích với các tiêu chuẩn sạc và an toàn vốn được thiết kế cho ôtô năng lượng mới (NEV). Hãng chỉ ra sự chênh lệch lớn về điện áp, cổng kết nối cũng như giao thức truyền thông giữa hai nhóm phương tiện này.
Doanh nghiệp cũng cảnh báo tình trạng một bộ phận người dùng sử dụng "bộ chuyển đổi trái phép" để nạp điện. Hiện tượng này khá phổ biến trên các dòng xe máy điện độ tại Trung Quốc, khi chủ xe tận dụng bộ nguồn thanh lý từ các trung tâm dữ liệu để hạ dòng điện áp cao (trên 400 V) từ trụ sạc nhanh DC xuống mức thấp hơn (khoảng 72 V) cho phù hợp với xe.
Một trạm sạc của TELD tại Trung Quốc. Ảnh: TELD
Những chiếc xe này thường được nâng cấp môtơ, bộ biến tần và sử dụng khối pin tự lắp ráp từ các cell pin trôi nổi trên thị trường chợ đen hoặc gia công tại các xưởng nhỏ lẻ.
TELD nhấn mạnh các thiết bị chuyển đổi tự chế tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng cho phương tiện, người lái lẫn hạ tầng trạm sạc. Do đó, hãng quyết định cấm toàn bộ xe hai bánh tiếp cận cả trụ sạc xoay chiều (AC) lẫn sạc nhanh một chiều (DC).
Lý do của TELD có thuyết phục?
Lập luận đầu tiên của TELD về sự khác biệt kỹ thuật giữa xe hai bánh và 4 bánh chưa hoàn toàn chính xác. Dù sở hữu bộ pin dung lượng nhỏ hơn đáng kể so với ôtô, một mẫu xe máy điện sản xuất đúng quy chuẩn vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn sạc quốc gia GB/T của Trung Quốc về điện áp, hệ thống quản lý pin (BMS) và tín hiệu giao tiếp.
Với các dòng xe pin nhỏ, điện áp thấp, việc sạc AC hoàn toàn thực hiện được thông qua bộ sạc tích hợp sẵn trên xe (on-board charger), lấy nguồn từ ổ cắm gia đình hoặc trụ sạc AC công cộng. Tính năng này vốn đã phổ biến trên nhiều mẫu xe máy điện tại Trung Quốc.
Nếu trang bị gói pin điện áp cao cùng hệ thống làm mát đủ tốt, nhà sản xuất cũng có thể tích hợp khả năng sạc nhanh DC cho xe máy điện. Dù dòng xe này chưa phổ biến, các hãng như Chery đang cam kết sẽ sớm đưa công nghệ này lên sản phẩm tương lai.
Về nguyên tắc, một chiếc xe điện hai bánh được thiết kế chuẩn mực có thể tương thích hoàn toàn với chuẩn GB/T cả về điện lẫn cơ khí. Rủi ro khi sạc công cộng đối với một chiếc xe nguyên bản, đã qua kiểm định và đủ điều kiện lưu hành không cao hơn ôtô điện.
Một xe máy điện tại một trạm sạc ở Trung Quốc. Video: Sina
Tuy nhiên, lo ngại của TELD về các bộ chuyển đổi tự chế là có cơ sở. Khi kết hợp với bộ nguồn trung tâm dữ liệu, một đầu nối sạc DC đã qua chỉnh sửa sẽ được dùng để "đánh lừa" trụ sạc cấp điện. Mạch điện bên trong sẽ giả lập tín hiệu của hệ thống quản lý pin (BMS) như trên một chiếc ôtô điện hợp chuẩn.
Khi đó, trụ sạc không thể nhận biết tình trạng thực tế của pin xe máy và mất khả năng giám sát các thông số sống còn như điện áp, nhiệt độ hay mức pin. Trong trường hợp xảy ra hiện tượng thoát nhiệt dẫn đến cháy nổ, trụ sạc vẫn tiếp tục bơm điện, làm gia tăng mức độ nguy hiểm.
Bài toán lợi nhuận phía sau
Bên cạnh yếu tố an toàn, giới quan sát nhận định động cơ sâu xa của TELD có thể nằm ở bài toán tối ưu hóa lợi nhuận. Do dung lượng pin nhỏ, xe hai bánh tiêu thụ lượng điện năng ít hơn nhiều so với ôtô trong mỗi lần sạc.
Trong cùng một khoảng thời gian chiếm dụng trụ sạc, TELD có thể bán được lượng điện lớn hơn gấp nhiều lần cho ôtô, đồng nghĩa doanh thu trên mỗi giao dịch cao hơn. Với việc đa số xe máy điện có dung lượng pin dưới 10 kWh, nhà mạng có thể kiếm được nguồn thu gấp 10 lần nếu dành trụ sạc đó cho một chiếc ôtô điện dùng pin 100 kWh.
Mỹ Anh (theo CarNewsChina)