Ba kịch bản giữa Philippines và Đài Loan

Cựu phát ngôn viên của đảng cầm quyền tại đảo Đài Loan nhận định rằng tranh cãi giữa Đài Bắc và Manila có thể dẫn tới ba kịch bản, trong đó tình huống xấu nhất là cả hai bên đều không chịu giảm nhiệt.

Binh sĩ Đài Loan kiểm tra vũ khí trên một tàu tuần duyên. Ảnh: CNA.

Nhật báo Straits Times của Singapore đã đăng bài bình luận của ông Charles Chen I-hsin, nhà nghiên cứu thuộc Đại học London và là cựu phát ngôn viên Quốc dân Đảng cầm quyền tại Đài Loan, về tranh cãi giữa Manila và Đài Bắc hiện nay. Ông I-hsin nhận định ba kịch bản có khả năng xảy ra trong tranh chấp giữa Đài Loan và Philippines sau vụ lực lượng tuần duyên Philippines bắn chết một ngư dân Đài Loan tại vùng biển mà hai bên đều tuyên bố chủ quyền hôm 9/5.

Theo ông Chen I-hsin, trong kịch bản đầu tiên, Manila sẽ chấp nhận hoàn toàn bốn đòi hỏi của Đài Bắc: Đưa ra lời xin lỗi chính thức, trừng phạt các đối tượng liên quan đến cái chết của ngư dân Đài Loan, đền bù thiệt hại và tham gia đàm phán hiệp định về đánh bắt cá mà không có điều kiện nào. Đổi lại, Đài Bắc sẽ giảm dần các hoạt động phô diễn quân sự và chấm dứt trừng phạt Manila.

Song, đây là kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất, bởi Philippines hầu như chưa cảm thấy tác động từ các biện pháp trừng phạt của Đài Loan và cũng không có lý do nào để đẩy tình hình lên mức căng thẳng giống như vụ việc ở bãi cạn Scarborough (mà Trung Quốc và Đài Loan gọi là đảo Hoàng Nham) cách đây một năm.

Tuy nhiên, việc Manila không phản ứng tích cực trước đòi hỏi của Đài Bắc khiến chính quyền hòn đảo cũng sẽ không tìm cách giảm nhiệt tình hình hiện nay.

Trong động thái cứng rắn mới nhất, nhà lãnh đạo Mã Anh Cửu tuyên bố từ nay lực lượng tuần duyên Đài Loan sẽ tháp tùng các tàu cá ra khơi để ngăn chặn những vụ việc như hôm 9/5. Ông nhắc lại rằng chính phủ Philippines phải xin lỗi gia đình ngư dân thiệt mạng.

Trong khi đó, tờ Strait Times cho biết, hiện nay giới truyền thông tạiPhilippines lại nhận định thực chất những hành động cứng rắn của Đài Loan sau vụ việc hôm 9/5 chỉ là cái cớ để chính quyền Mã Anh Cửu lấy lại sự ủng hộ của người dân hòn đảo này bằng cách kích động tinh thần dân tộc chủ nghĩa.

Do vậy, nhiều khả năng xảy ra nhất chính là kịch bản thứ hai. Theo đó, Đài Loan sẽ sử dụng toàn bộ các biện pháp chính trị và kinh tế để gây áp lực, trong khi người Philippines cũng không lùi bước, hoặc thậm chí đưa ra lập trường cứng rắn hơn.

Khi ấy, hai bên có thể rơi vào một vòng xoáy căng thẳng - một yếu tố ảnh hưởng tới danh tiếng của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong việc giải quyết tranh chấp.

Chính vì thế, ông Chen I-hsien cho rằng giải pháp tốt nhất cho tình hình hiện nay là kịch bản thứ ba. Cả Đài Loan và Philippines cần phải kiềm chế khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa đang sôi sục trong dân chúng, đồng thời tiến hành đàm phán về một thỏa thuận đánh bắt cá. Thỏa thuận sẽ vạch ra một đường lãnh hải rõ ràng tại vùng biển chồng lấn giữa hai bên. Văn kiện này cũng có thể trở thành một hình mẫu cho những tranh chấp lãnh hải tương tự.

Tuy nhiên, kịch bản thứ ba chỉ có thể xảy ra nhờ mong muốn áp dụng một bộ quy tắc ứng xử (COC) chung tại Biển Đông của các nước liên quan tới tranh chấp.

Dù căng thẳng giữa Đài Loan và Philippines vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu, song giới quan sát cũng không thể loại trừ khả năng các bên sẽ có cơ hội biến cuộc khủng hoảng hiện nay trở thành một bước ngoặt có hậu trong khu vực. Tất nhiên, bước ngoặt chỉ có thể xảy ra nếu các bên liên quan thể hiện quyết tâm cao.

Theo TTXVN