Cầm cố chứng khoán chưa đáng lo

Mới đây UBCKNN đã gửi công văn đề nghị các công ty chứng khoán, ngân hàng kiểm soát chặt giao dịch và cho vay cầm cố mua cổ phiếu, nhằm hạn chế rủi ro. Giới chuyên môn cho rằng, chưa cần thiết phải lo lắng, bởi chứng khoán tăng là dấu hiệu tốt và vẫn trong tầm kiểm soát.

Theo UBCKNN, đến ngày 20/3 có khoảng 13 triệu cổ phiếu các loại được cầm cố với tổng giá trị khoảng 751 tỷ đồng. Ủy ban đã có yêu cầu phối hợp với Ngân hàng Nhà nước để liên kết quản lý việc cho vay và cầm cố chứng khoán ở các ngân hàng thương mại. Ông Nguyễn Đoan Hùng, Phó UBCKNN nhận xét: "Kinh doanh chứng khoán có độ rủi ro cao. Khi nhà đầu tư sử dụng vốn vay ngân hàng để đầu tư vào chứng khoán, thị trường biến động sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống".

Ông Hùng giải thích thêm, công văn của Ủy ban chỉ là một cảnh báo về việc cầm cố chứng khoán tại ngân hàng để tiếp tục đầu tư, chứ không phải là quyết định hành chính. Song ông cho rằng chính việc các ngân hàng đổ vốn cho vay đầu tư chứng khoán là một trong những nhân tố khiến thị trường phát triển quá nóng. Ở góc độ quản lý, UBCKNN lo ngại đưa ra những cảnh báo là chuyện đương nhiên.

Ngân hàng không chịu

Tuy nhiên, qua trao đổi với VnExpress, đại diện một ngân hàng cổ phần tại TP HCM cho biết, thị trường vốn muốn phát triển phải thu hút được nhiều nhà đầu tư, kể cả giới đầu cơ. Trong chứng khoán, điều quan trọng nhất là thuận mua vừa bán. Nhà đầu tư không quan tâm nhiều đến giá trị thực của cổ phiếu. Và chứng khoán tăng trưởng như thời gian qua là dấu hiệu tốt. Cho vay cầm cố cổ phiếu cũng là một kênh tạo vốn cho nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy thị trường phát triển. Vả lại, đây cũng là một dịch vụ tín dụng bình thường mà các ngân hàng vẫn thực hiện lâu nay, nếu kiểm soát được rủi ro.

Tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) Lý Xuân Hải khẳng định, thị trường đang tăng trưởng là do tác động bởi hai yếu tố sự quan tâm nhiều hơn của nhà đầu tư trong nước và các quỹ đầu tư nước ngoài. Nhà đầu tư đổ nhiều tiền vào cổ phiếu cũng là dấu hiệu tốt cho chứng khoán VN.

Trên thực tế trong số 751 tỷ đồng giá trị cổ phiếu các loại được cầm cố, có trên 300 tỷ đồng xuất phát từ vốn vay ngân hàng. Cơ chế cho vay mà hầu hết các ngân hàng áp dụng hiện nay là số tiền vay không quá 50% thị giá cổ phiếu. Theo các ngân hàng, so với tổng giá trị cổ phiếu thì tỷ lệ tiền vay từ ngân hàng để mua cổ phiếu như hiện nay còn rất ít, không phải là nhân tố quyết định việc đẩy giá tăng nên chưa cần đến sự can thiệp của UBCKNN.

"Đơn cử như ACB hiện dư nợ cho vay cầm cố cổ phiếu mới đạt hơn 1% trên tổng dư nợ của ngân hàng. Con số này vẫn còn quá nhỏ so với nhu cầu thực tế. Mặt khác, nếu đã cho vay thì lĩnh vực nào cũng rủi ro chứ không riêng gì vay cầm cố cổ phiếu. Tuy nhiên, nếu luôn thực hiện theo đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước chắc chắn các ngân hàng sẽ tránh được rủi ro", ông Hải cho biết thêm.

Đồng tình với ý kiến trên, bà Nguyễn Thị Thiên Hương, Phó tổng giám đốc Techcombank lý giải, không chỉ có dịch vụ cho vay cầm cố cổ phiếu mà đối với tất cả các lĩnh vực khác, Techcombank luôn đòi hỏi người vay phải có tài sản thế chấp đảm bảo. Riêng với cổ phiếu mua, mức cho vay cũng chỉ tối đa bằng một nữa giá trị cổ phiếu. Tuy nhiên, khi giá cổ phiếu giảm xuống dưới mức này, ngân hàng sẽ có điều khoản đòi nợ trước hạn hoặc tăng mức tài sản đảm bảo. Như vậy, ngân hàng luôn cảm thấy rất yên tâm khi cho vay cầm cố cổ phiếu.

Nhà đầu tư hoang mang

Theo ông Trần Phương, nhà đầu tư sàn Công ty chứng khoán Sài Gòn (SSI), văn bản đề nghị của UBCKNN có thể tác động xấu tới tâm lý của các nhà đầu tư, khiến họ vội vã bán cổ phiếu trước khi ngân hàng có động thái can thiệp. "Thị trường chứng khoán nhạy cảm bậc nhất với các thông tin, nhất là thông tin từ phía cơ quan quản lý. Trong bối cảnh giá cả đang nóng như hiện nay, các luồng thông tin từ UBCKNN đưa ra tác động rất lớn", ông nói. Thực tế trong 2-3 phiên gần đây, giá cổ phiếu liên tục giảm, đặc biệt là những mã chứng khoán tăng vùn vụt trong vài tuần trước đó như REE, NKD, VNM.

Dư nợ cho vay cầm cố cổ phiếu tại ACB mới chiếm 1% trên tổng dư nợ của ngân hàng. Ảnh: T.V.

Một nhà đầu tư sàn Bảo Việt cũng cho rằng cảnh báo trên là thừa, bởi hơn ai hết ngân hàng mới là người phải lo về khả năng thu hồi vốn của chính mình. Bản thân ông vay tiền tại Ngân hàng cổ phần Kỹ thương VN (Techcombank) song phải thế chấp bằng sổ đỏ chứ không phải là cổ phiếu. Ở một số ngân hàng cho cầm cố cổ phiếu như ACB hay Habubank, hạn mức vay bị khống chế ở mức 50% giá trị cổ phiếu kèm thêm điều kiện giá trị cổ phiếu không gấp quá 3 lần mệnh giá.

Cũng có nhà đầu tư tỏ ra thận trọng và đồng tình với cảnh báo của UBCKNN. Ông Nguyễn Văn Hồng từng 3 năm lăn lộn với thị trường cho hay, có những nhà đầu tư vốn chỉ 500 triệu đồng sau nhiều lần quay vòng có thể vay tới 1 tỷ đồng để mua cổ phiếu. Thị trường lên nhanh bao nhiêu sẽ xuống mạnh bấy nhiêu, đây là lý do nhiều nhà đầu tư say quá có thể bị phá sản, không trả được nợ ngân hàng. Nguy hiểm hơn có rất nhiều người làm hồ sơ vay vốn ngân hàng để kinh doanh buôn bán... nhưng lại đổ tiền vào mua cổ phiếu. "Dù họ có tài sản thế chấp nhưng ngân hàng cũng khó thu hồi vốn vì thủ tục phát mại rất phức tạp", ông nói.

Nguyễn Thùy - Việt Phong