Thuê hay mua nhà giúp người ở hạnh phúc hơn?
Nhiều nghiên cứu cho thấy mua nhà không giúp người ở hạnh phúc hơn, bởi gánh nặng trả góp và sự ổn định chỗ ở mới là yếu tố chi phối tâm lý.
Tại Mỹ, giá bất động sản tăng cao, nguồn cung hạn chế và lãi suất thế chấp kéo dài khiến ngày càng nhiều người chọn thuê nhà. Theo Hiệp hội Môi giới Bất động sản Mỹ, độ tuổi trung vị của người mua nhà lần đầu tại nước này năm nay đã lên mức 40.
Sở hữu nhà thường được xem là cột mốc trưởng thành và nền tảng của cuộc sống ổn định, nhưng các dữ liệu khoa học cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Một nghiên cứu dài hạn tại Đức ghi nhận những người chuyển vào sống trong căn nhà của mình hài lòng với nơi ở hơn trước. Trạng thái này gần như giữ nguyên sau 5 năm. Dù vậy, một khảo sát khác cũng tại Đức chỉ ra việc hài lòng với chỗ ở không tạo ra tác động lâu dài đến mức độ hài lòng tổng thể về cuộc sống.
Theo tiến sĩ Max Alberhasky, phó giáo sư marketing tại Đại học bang California (cơ sở Long Beach), Mỹ, yếu tố tài chính đóng vai trò then chốt. Áp lực trả nợ thế chấp có thể bào mòn chất lượng sống, triệt tiêu lợi ích tâm lý từ việc đứng tên một căn nhà.
Dữ liệu thu thập tại Mỹ, Anh và Australia cũng củng cố nhận định này. Lợi thế về hạnh phúc chủ yếu thuộc về những người đã trả hết nợ mua nhà. Với nhóm vẫn đang gánh khoản vay trả góp, lợi thế này gần như biến mất.
Ở chiều ngược lại, thuê nhà cũng có những rào cản tâm lý nhất định. Khảo sát trên hơn 10.000 người trưởng thành tại Anh cho thấy 40% người thuê nhà cảm thấy cô đơn, so với 29% ở nhóm đã mua nhà. Tỷ lệ quen biết hàng xóm ở người thuê cũng thấp hơn rõ rệt (43% so với 69%), đồng thời họ ít hài lòng hơn với các mối quan hệ bạn bè.
Một nghiên cứu khác trên khoảng 1.400 người trưởng thành tại Anh còn phát hiện người thuê nhà có dấu hiệu lão hóa sinh học nhanh hơn người sở hữu nhà, dựa trên dấu hiệu lão hóa ở cấp độ tế bào (methyl hóa DNA). Mối liên hệ này cao gần gấp đôi so với tình trạng thất nghiệp và cao hơn khoảng 50% so với việc từng hút thuốc. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát nên chưa đủ cơ sở khẳng định việc thuê nhà trực tiếp gây ra quá trình lão hóa.
Lý giải hiện tượng trên, một báo cáo tổng hợp 22 nghiên cứu về người thuê nhà chỉ ra sự bất ổn mới là nguyên nhân cốt lõi. Trong 14 nghiên cứu xem xét tình trạng nhà ở thiếu ổn định, có 12 nghiên cứu ghi nhận việc thường xuyên chuyển chỗ hoặc đối mặt nguy cơ bị đòi nhà khiến sức khỏe tâm thần suy giảm. Tương tự, áp lực giá thuê cao cũng gắn liền với sức khỏe tâm thần kém hơn trong 6 trên 9 nghiên cứu.
Các dữ liệu này cho thấy điểm cộng lớn nhất của việc sở hữu nhà thực chất nằm ở sự ổn định: được an cư lâu dài, xây dựng kết nối với hàng xóm và không phải lo lắng chuyện tăng giá thuê hay dọn nhà đột ngột. Người thuê nhà vẫn có thể đạt được những lợi ích tương tự nếu duy trì nơi ở ổn định trong thời gian dài, chủ động kết nối với láng giềng và tham gia các hoạt động cộng đồng.
Tiến sĩ Max Alberhasky cho rằng dù mua hay thuê nhà, công việc có ý nghĩa, sức khỏe tốt và các mối quan hệ tích cực với gia đình, bạn bè mới là những yếu tố quyết định chất lượng cuộc sống.
Nhật Minh (Theo Psychology Today)