Thời xuân sắc của Khánh Ly

Danh ca năm 1960, lúc còn là thiếu nữ 15 tuổi. Khánh Ly - tên thật là Nguyễn Thị Lệ Mai - cho biết thuở bé, bà thường được bạn bè gọi là Mai "Đen" vì làn da ngăm. Thời ấu thơ, bà sống cùng gia đình tại ngôi nhà số 106 phố Hàng Bông, Hà Nội, sau đó theo mẹ vào miền Nam.

Giai đoạn mới vào nghề, Khánh Ly một mình đi nhờ xe chở rau từ Đà Lạt về Sài Gòn, dự một cuộc thi tuyển lựa tài năng trẻ. Bà hát bài Ngày trở về của nhạc sĩ Phạm Duy, đoạt giải nhì, sau "thần đồng" Quốc Thắng.

Khánh Ly bên Trịnh Công Sơn giai đoạn mới gặp gỡ và cộng tác. Cả hai gặp nhau lần đầu năm 1964 ở Đà Lạt, ông thuyết phục bà về thành phố biểu diễn. Tuy nhiên, bà từ chối vì không muốn rời phố núi.

Năm 1967, bà tình cờ gặp lại nhạc sĩ, nhận lời đi hát cùng ông. Khánh Ly và Trịnh Công Sơn từng nhiều dịp biểu diễn ngoài trời miễn phí cho sinh viên tại Quán Văn nằm sau Đại học Văn khoa Sài Gòn (nay là Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM).

Danh ca nói lần đầu biểu diễn trước hàng nghìn người, bà hồi hộp đứng không vững, phải vịn vào vai nhạc sĩ. Trịnh Công Sơn nói bà bỏ tay ra để "đứng hát cho đàng hoàng". Bà cởi đôi giày cao gót, đứng chân trần cho bớt run, từ đó có danh xưng "nữ hoàng chân đất".

Khánh Ly tại gác Trịnh - chốn đi về một thời của nhạc sĩ ở Huế. Bà hồi tưởng: "Căn gác nhỏ, có hành lang và phía trước là những lan can. Tôi thường lên đó ngồi, bên cạnh tôi bao giờ cũng là cô bé Ngân dễ thương. Chúng tôi đã có những ngày tháng không biết nói sao cho hết, bởi lúc đó tôi còn rất trẻ và ông Trịnh Công Sơn cũng có rất trẻ".

Từ trái qua: Danh ca Khánh Ly, Lệ Thu, Thái Thanh - ba giọng ca vàng thập niên 1960-1970.

Khánh Ly nói thời trẻ, bà mặc giản dị, ít đeo trang sức. "Lúc đó, tôi không có tiền mua quần áo, đôi guốc bít mũi đã cũ, xộc xệch, cũng không trang điểm", bà nói.

Năm 1992, Khánh Ly và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn gặp lại tại Montreal, Canada, trong một mùa đông đầy tuyết rơi, sau nhiều năm bà sang nước ngoài định cư.

Bà hội ngộ ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh (phải) - em gái Trịnh Công Sơn trong chuyến thăm. Họ cùng nhau ôn kỷ niệm, bà hát ca khúc Quỳnh hương bên tiếng đàn guitar của ông.

Trong ấn phẩm mới, chương viết về mối tri âm giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn được xem là điểm nhấn, với nhiều bút tích, tư liệu lần đầu công bố.

Bà nhớ mãi bài học từ nhạc sĩ: "Sống trong đời sống cần có một tấm lòng". Khi còn trẻ, bà từng không hiểu điều ông muốn truyền đạt, chỉ nghĩ thầm: "Mình cần tiền để nuôi con, để mua đôi giày, áo đẹp, chứ cần gì tấm lòng". Qua nhiều năm, bà mới đồng cảm tư tưởng của ông.

Bà viết trong sách: "Sơn với hai bàn tay gầy guộc, những ngón tay dài, tài hoa, thắp cho tôi một đôi cánh, xỏ vào chân tôi đôi hài bảy dặm. Cô bé lọ lem lột xác, để từ một đoạn trường này bước sang một đoạn trường khác".

Ca sĩ Cẩm Vân ngắm những bức ảnh tư liệu về hai tên tuổi huyền thoại nhạc Việt, được trưng bày trong buổi giao lưu, ký tặng sách của Khánh Ly, hôm 8/3 tại TP HCM.