Thợ đốn gỗ vào Thượng viện

Nguyễn Thùy An

Tiến sĩ Sử học

Lần đầu tiên tôi gặp Troy Jackson, người vừa đắc cử thượng nghị sĩ đại diện bang Maine, là ở buổi họp thường niên của Food AND Medicine (FAM, Thực phẩm và Thuốc men), một tổ chức phi chính phủ địa phương.

Với tôn chỉ không để người dân nào phải lựa chọn giữa thực phẩm và thuốc men, FAM hoạt động vì công bằng kinh tế và công lý xã hội thông qua các chương trình tương tế và vận động chính sách.

Làm thế nào để mỗi gia đình không phải lựa chọn giữa những nhu cầu thiết yếu, hay trông chờ vào sự ban phát của người khác? Đó là đề bài FAM tự đặt ra cho mình. Khẩu hiệu của tổ chức - "Đoàn kết, không từ thiện" ("Solidarity, not charity") - là câu trả lời.

Một trong những chương trình tiêu biểu cho tinh thần ấy là Mùa gặt Đoàn kết (Solidarity Harvest), diễn ra ngay trước lễ Tạ ơn hằng năm. FAM dùng tiền vận động được để mua nông sản địa phương, rồi cùng các tình nguyện viên đóng gói những thùng thực phẩm có nguyên liệu cho một bữa ăn Tạ ơn truyền thống dành cho 10 người: gà tây, khoai, bí ngô, bánh bí, sốt nam việt quất. Những thùng thực phẩm sau đó được chuyển đến những gia đình khó khăn, các nhà thờ, những ngôi trường thiếu thốn cơ sở vật chất, hoặc nhà tạm trú cho người vô gia cư.

Nông dân có đầu ra cho sản phẩm, người thiếu thốn có bữa ăn đủ đầy, và tình nguyện viên có được cảm giác ấm áp của một thành viên nhỏ trong gia đình lớn. Sự no đủ và tình người được chia sẻ qua công việc, mà trong đó, mỗi người đều có phần đóng góp và đều xứng đáng được quan tâm. Đó không phải một hành động từ thiện, mà là kết quả của tinh thần đoàn kết tương thân.

Trở lại với Troy Jackson. Troy là một người lao động Maine tiêu biểu. Ông thuộc thế hệ thứ năm trong một gia đình có truyền thống làm nghề đốn gỗ, một trong những ngành kinh tế truyền thống của bang. Trước khi tham gia cuộc đua vào Thượng viện tháng 7 vừa qua, Troy từng làm nghề khai thác gỗ và có một thời gian dài giữ chức chủ tịch Thượng viện bang Maine. Ông được người ủng hộ gọi là "a faithful friend of labor", một người bạn trung thành của giới lao động. Troy có sự gần gũi, nhiệt tâm, và lời hứa luôn làm hết mình vì những người thấp cổ bé họng.

Trong gần trăm người dự buổi họp thường niên của FAM năm ấy, Troy - khi đó vẫn còn là chủ tịch Thượng viện Maine - là người đầu tiên bước đến bắt tay, hỏi thăm, và chào mừng tôi. Hôm đó cũng là ngày đầu tôi bắt đầu công việc mới của mình. Ở vị trí mới này, tôi không còn chỉ đơn thuần nghiên cứu chính sách và giảng dạy sinh viên, mà quan trọng hơn, phải giúp liên kết, hỗ trợ, và chia sẻ kiến thức hữu dụng với các công đoàn lao động và tổ chức cộng đồng trong bang.

Dù không rời khỏi hẳn giảng đường, việc rong ruổi ngược xuôi theo bước chân người lao động trong bang mình cư trú, nơi có mức thu nhập thấp hơn mức trung bình toàn quốc, đã dạy tôi thêm rất nhiều điều. Một trong số đó là ý nghĩa sâu sắc và giá trị thực tiễn của tinh thần đoàn kết trong thời bình.

Là người Việt Nam, tôi không xa lạ với những bài học về tình đoàn kết, về tinh thần "lá lành đùm lá rách", đặc biệt trong chiến tranh hay những lúc khó khăn. Nhưng sống ở cường quốc số một thế giới, nơi mà sự dồi dào kinh tế và chủ nghĩa cá nhân là hai đặc trưng tiêu biểu làm nên nét đặc thù của bức tranh văn hóa Mỹ, thì cũng rất dễ để con người ta quên đi tinh thần đó.

Ở Maine, cũng như ở bất cứ đâu, người đốn gỗ, người làm nông, người phục vụ nhà hàng hay nhân viên bệnh viện có những công việc và hoàn cảnh khác nhau. Điều họ cùng cần là một cuộc sống đủ đầy và tiếng nói trong những quyết định ảnh hưởng đến sinh kế của mình. Gặp gỡ những người hằng ngày lo kế sinh nhai, những người kiên trì tranh đấu cho công bằng và công lý, nhắc tôi nhớ rằng bài học đoàn kết ngày bé vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Mỗi dịp Mùa gặt Đoàn kết, Troy đều xắn tay áo cùng chúng tôi đóng gói và chở những thùng thực phẩm đến những nơi còn thiếu thốn, chật vật nhất của bang. Sự đoàn kết mạnh mẽ ấy, sự đoàn kết giữa những người tin vào lời hứa của Troy và khả năng thực hiện lời hứa ấy, đã góp phần đưa ông đến Washington sau cuộc đua vừa qua. Chiến thắng có thể gọi là kỳ tích của Troy Jackson trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa kỳ cựu Susan Collins, giúp Đảng Dân chủ có thêm một ghế quan trọng, tưởng như không thể nào lung lay, tại Thượng viện Mỹ.

Bà Collins đã thắng năm kỳ bầu cử liên tiếp và giữ ghế gần ba thập niên. Thách thức một vị thế như vậy đòi hỏi những người ủng hộ Troy phải tin rằng công sức của họ vẫn có thể tạo ra thay đổi. Nó đòi hỏi những người bất đồng với nhau về nhiều chuyện phải tìm được điều đáng cùng nhau bảo vệ: một bữa ăn đủ đầy, khả năng chữa bệnh, một công việc được trả công xứng đáng, một cuộc sống có phẩm giá.

Trong một xã hội Mỹ ngày càng phân cực và bất bình đẳng, giữ được hy vọng là một điều không dễ dàng. Người ta có thể mệt mỏi vì những nỗ lực chưa đem lại kết quả, hoặc vì khoảng cách quá lớn giữa điều mình mong muốn và điều mình đủ sức làm. Nhưng nếu nhìn thấy được giá trị của việc mình đang làm, có can đảm đặt niềm tin vào bản thân và cả người khác để xây tiếp con đường mọi người đang cùng nhau đi, thì ta chắc chắn sẽ có thể tiếp tục.

Nguyễn Thùy An