Monza - đường đua huyền thoại

Đường đua Monza.

Giao thông ở khu vực xung quanh đường đua nằm kề thành phố Milan, Italy, thật kinh khủng. Những tay móc túi nhan nhản khắp nơi, cảnh sát thì lười nhác. CĐV tụ tập thành từng đám đông, giễu cợt các đối thủ của Ferrari. Bạn sẽ phát ớn đến tận cổ khi la cà tại các quán bar và chỉ nghe độc một đề tài: đua xe F1. Tuy nhiên, khi đi vào khu rừng xung quanh, nhìn những thân cây đóng đầy các thanh sắt để CĐV có thể trèo lên quan sát tốt hơn, ngồi tán gẫu cả đêm với họ hoặc tham dự các vũ hội diễn ra ngay trên đường đua, đêm trước ngày cuộc đua diễn ra, bạn sẽ bắt đầu thấy ngấm thứ cảm xúc của người hâm mộ nơi đây.

Monza bắt đầu được xây dựng từ tháng 2/1922, trong một công viên có khung cảnh rất đẹp tại Milan. Hai ngôi sao đua xe Vincenzo Lancia và Felice Nazzro có vinh dự đặt viên đá đầu tiên. Chỉ 2 ngày sau, sự phản đối của phe bảo thủ ở địa phương đã làm gián đoạn công việc và tới tận tháng 5 thì 3.500 nhân công mới có thể làm việc trở lại. Đường đua dài hơn 10 km hoàn tất vào cuối tháng 7 cùng năm. Vào thời điểm đó, chỉ có 3 địa điểm thường xuyên dành cho các cuộc đua ôtô trên thế giới là Monza, Brooklands và Indianapolis.

Cuộc đua ôtô đầu tiên diễn ra vào tháng 9/1922 và Pietro Bordino về nhất trên một chiếc Fiat. Một tuần sau, Monza tổ chức Grand Prix Italy đầu tiên, 150.000 khán giả đã có mặt và Bordino lại chiến thắng.

Xuất phát tại Grand Prix Italy 2002.

Monza là sân khấu của các cuộc tranh tài hấp dẫn, nhưng cũng đã chứng kiến nhiều tấn bi kịch. Năm 1928, Emilio Materassi đâm chiếc Talbot lên khán đài, làm bản thân và 27 khán giả vĩnh viễn ra đi. Năm 1961, một tai nạn tương tự xảy ra. Sau khi va chạm với Jim Clark, chiếc xe của Wolfgang von Trips lật nhào vào đám đông hâm mộ. Tay đua người Đức và 13 người khác qua đời. Năm 1933, cùng trong một cuộc đua, 3 tay lái hàng đầu bấy giờ - Giuseppe Campari, Baconi Borzacchini và Stanislas Czaykowski (dòng hoàng tộc Czech) - cùng tử nạn. Năm 1955, Alberto Ascari, một trong những tay đua nổi tiếng nhất lúc đó, chết trên chiếc Ferrari khi đang chạy thử xe, ở góc cua nay được mang tên ông. Đến tận bây giờ vẫn chưa thể xác định nguyên nhân sự việc. Năm 1970, Jochen Rindt tới Monza với mục tiêu hướng tới danh hiệu vô địch thế giới thì bị hỏng phanh và đâm chiếc Lotus vào thẳng tường chắn tại góc Parabolica. Rindt tắt thở trên đường tới bệnh viện. 8 năm sau, Grand Prix Italy phải tạm dừng ngay sau lúc xuất phát do các tay đua đang lao vào góc cua đầu tiên va phải nhau, người thiệt mạng là Ronnie Peterson.

CĐV tại Monza luôn dành sự ưu ái đặc biệt cho những chiếc xe màu đỏ của Ferrari, nhưng không phải lúc nào họ cũng được toại nguyện. Năm 1950, mùa giải F1 vô địch thế giới đầu tiên, cuộc đua tại Monza cũng như phần lớn các nơi khác thời điểm đó, là sự tranh chấp kịch liệt giữa Ferrari và Alfa Romeo. Nino Farina của đội Alfa Romeo là người đầu tiên giành Grand Prix Italy. Giải năm 1953 là dịp hiếm hoi mà cuộc đua tranh giành vị trí thứ nhất diễn ra đến tận vòng cuối cùng mà không bị gián đoạn bởi các sự cố kỹ thuật. Tại góc cua đầu tiên, Alberto Ascari trượt bánh, Farina lao chệch ra ngoài bãi cỏ lề đường, còn Marimon đụng vào xe của Ascari. Juan Manuel Fangio vượt qua vụ hỗn độn và cán đích đầu tiên.

Bầu không khí tại cuồng nhiệt tại Monza.

Sau khi Fangio về nhất năm 1955, grand prix cuối cùng trước khi hãng Mercedes chia tay F1 trong hơn 4 thập kỷ, kể từ năm 1956 đến 1969 là thời kỳ của các tay đua người Anglo-saxon. Trong giai đoạn này, chỉ duy nhất có năm 1966 là một tên tuổi người Italy Ludovic Scarfiotti chen chân vào danh sách chiến thắng. Thất bại cay đắng nhất mà giới hâm mộ bản xứ khó lòng quên được là năm 1957, khi Stirling Moss giúp đội đua ít tên tuổi Vanwall đánh bại cả Ferrari lẫn Alfa Romeo.

Năm 1960, do không bằng lòng với việc sửa lại đường đua, các đội đua nước Anh đã quyết định tẩy chay cuộc đua. Cuối cùng Ferrari cũng có cơ hội lấy lại phần nào vị thế năm xưa nhưng phải nhờ đến Phil Hill, tay đua người Mỹ đầu tiên thắng chặng F1. Đây cũng là năm cuối cùng mà chiếc xe về nhất lắp động cơ phía sau. Năm sau, Phil Hill lặp lại thành công của mình nhưng đồng đội của anh, Von Trips và nhiều khán giả qua đời vì tai nạn. Do vậy, năm 1962, ban tổ chức đã quyết định quay trở về với đường đua ban đầu. Cuộc đua năm 1969 diễn ra hấp dẫn vượt quá mọi sự mong đợi. Ở những mét cuối cùng, Stewart vượt qua Rochen Rindt, Beltoise và McLaren, để cán đích đầu tiên. Năm sau, không ai có thể tin rằng Peter Gethin vô danh lại có thể bước lên bục cao nhất.

Năm 1972, bộ mặt của Monza có nhiều biến đổi do việc xây dựng thêm những đoạn đường chữ chi nhằm hạn chế bớt tốc độ các xe. Các năm tiếp theo, Ronnie Peterson được mệnh danh là chuyên gia tại Monza với chiến thắng các năm 1973, 1974 và 1976. Nhưng cũng chính đây là nơi tay đua Thụy Điển lìa đời. Sau một vụ hỗn độn khủng khiếp lúc xuất phát năm 1978, anh đã phải vào bệnh viện và chết ngày hôm sau vì biến chứng.

Năm 1980, quyền tổ chức Grand Prix Italy được giao cho Imola. Mọi xung khắc được giải quyết khi San Marino có cuộc đua của riêng mình và như vậy chỉ 1 lần duy nhất Monza vắng bóng khỏi lịch trình giải đua xe F1 vô địch thế giới.

Các cuộc đua luôn diễn ra căng thẳng và hấp dẫn.

3 lần vào thập niên 80, Ayrton Senna để lỡ chiến thắng ở Monza. Năm 1987, anh lao ra ngoài bãi cỏ ở góc cua Parabolica, đánh mất chiến thắng vào tay người đồng hương Nelson Piquet. Năm 1988, Senna dẫn đầu cho tới khi va vào xe của Jody Scheckter và để Gerhard Berger qua mặt. Năm sau, động cơ xe Senna chết cách đích 7 vòng và tay đua Brazil ngậm ngùi nhìn Alain Prost về nhất. Mãi đến năm 1990, Senna cuối cùng cũng thắng giải đua trên đất nước hình chiếc ủng, tuy nhiên, ngày hôm đó, may mắn nhất lại là Derek Warwick, người thoát chết sau một tai nạn nghiệm trọng tại góc cua Parabolica, ở ngay vòng đầu tiên.

Cuộc đua năm 1991 là một trong những cuộc đua hấp dẫn nhất, Senna chiến đấu với bộ đôi của Williams-Renault là Nigel Mansell và Ricardo Patrese. Patrese bỏ cuộc, Senna phải dừng lại để thay lốp và Mansell ung dung về đích. Senna có cuộc báo thù ngọt ngào năm 1992 nhờ cả 2 chiếc xe Williams gặp sự cố. Năm 1993, xe Prost bị chết máy, nhường danh hiệu cho đồng đội Damon Hill. Tay đua người Anh về nhất lần thứ 2 năm 1994, trong khi Michael Schumacher làm hài lòng CĐV chủ nhà vào năm 1996. Năm 1998, Ferrari giành chiến thắng kép.

Thành Lê (theo Encyclopedie F1)