Sự cố khi thay cáp khiến Mỹ phải đình chỉ bay toàn quốc

Bộ trưởng Giao thông Mỹ cho biết việc thay thế cáp đồng bằng cáp quang trong hệ thống liên lạc đã gây sự cố, buộc giới chức ban bố lệnh cấm bay toàn quốc.

Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy trong cuộc họp báo ngày 14/11 cho biết lệnh dừng cất cánh kéo dài 4 giờ được Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành sau khi công tác bảo trì, nâng cấp tuyến cáp đồng cũ lên cáp quang tốc độ cao gây ra "sự cố" trong liên lạc với máy bay và truyền dữ liệu radar.

Theo ông Duffy, một nhà thầu chiều 13/11 thay thế một đoạn cáp đồng cũ trong hệ thống liên lạc hàng không bằng cáp quang mới tại một địa điểm hẻo lánh. Ông cho biết dự án nâng cấp cáp và thay thế thiết bị định tuyến mới đã diễn ra trên khắp cả nước trong nhiều năm qua.

Hệ thống cáp đồng cũ có dung lượng truyền dữ liệu hạn chế, trong khi cáp quang mới giúp truyền dữ liệu nhanh hơn. Tuy nhiên, điều này có thể dẫn đến tình trạng dữ liệu từ hệ thống mới làm quá tải hệ thống cũ, khiến các luồng truyền tải bị lệch đồng bộ và gây ra gián đoạn.

"Do lỗi của nhà thầu hoặc một thiết bị bị hỏng, hệ thống đã xảy ra tình trạng quá tải dữ liệu, gây ảnh hưởng đến các bộ định tuyến khác trong hệ thống kiểm soát không lưu của chúng tôi", ông Duffy nói trong cuộc họp báo.

"Cụ thể, chúng tôi đã ghi nhận hơn 1.000 lần thử kết nối cứ mỗi 4-5 giây", ông cho hay. "Điều đó đã gây sự cố cho quá trình liên lạc với các máy bay, đồng thời làm gián đoạn nguồn cấp dữ liệu radar. Khi thấy điều đó, để đảm bảo an toàn, chúng tôi đã đóng cửa không phận".

Các máy bay đang hoạt động trên không lúc đó vẫn có thể hạ cánh an toàn bằng các "quy trình quen thuộc" đã có sẵn cho những trường hợp như vậy, ông Duffy nói thêm.

Các quan chức chính quyền đồng thời kêu gọi quốc hội cấp thêm kinh phí để nâng cấp hệ thống liên lạc hàng không đã lỗi thời.

FAA khoảng 16h ngày 13/11 ban hành lệnh đình chỉ toàn bộ chuyến cất cánh từ các sân bay trên cả nước do sự cố liên lạc ảnh hưởng đến tất cả trung tâm kiểm soát không lưu trên các tuyến bay. Quyết định lập tức gây hỗn loạn, khiến hàng trăm nghìn hành khách rơi vào cảnh chờ đợi suốt nhiều giờ tại các sân bay.

Một số người thậm chí bị nhân viên hãng hàng không yêu cầu rời máy bay chỉ vài phút trước giờ khởi hành, trong khi chính những nhân viên này dường như cũng không nắm rõ diễn biến sự việc.

Giám đốc FAA Bryan Bedford cho biết 12.000 chuyến bay bị hủy hôm 13/11. Ông dự báo khoảng 4.000-5.000 trong tổng số 41.000 chuyến bay dự kiến khai thác ngày 14/11 cũng có thể bị hủy. Đến đầu giờ chiều, trang theo dõi chuyến bay FlightAware ghi nhận ít nhất 5.000 chuyến bay bị hủy trong ngày này.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở thủ đô Washington, ông Bedford gửi lời "xin lỗi chân thành tới toàn thể khách hàng sử dụng dịch vụ" bị ảnh hưởng bởi sự cố. Ông dự đoán lịch trình bay sẽ được khôi phục hoàn toàn vào "cuối ngày 15/11".

Sự cố này đánh dấu lần thứ hai kể từ vụ khủng bố ngày 11/9/2001 Mỹ ban hành lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn bộ không phận đất nước, một trong những khu vực có mật độ hoạt động hàng không cao nhất thế giới. Theo ông Duffy, FAA đã mở lại không phận sau khi khôi phục "đầy đủ chức năng" tại các cơ sở kiểm soát không lưu.

Ông cũng trấn an người dân rằng việc đi máy bay vẫn an toàn, song cảnh báo sẽ cần thời gian để hoạt động hàng không trở lại bình thường.

Tim Johnson, giám đốc phụ trách quyền lợi người tiêu dùng thuộc Cơ quan Hàng không Dân dụng Anh, cho biết dù các chuyến bay tại Mỹ đã hoạt động trở lại, tình trạng gián đoạn vẫn có thể tiếp diễn khi các hãng hàng không sắp xếp lại chuyến cho hành khách và khôi phục toàn bộ dịch vụ.

Lệnh đình chỉ bay không chỉ đẩy hoạt động hàng không Mỹ vào cảnh hỗn loạn, mà còn làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về tình trạng hạ tầng xuống cấp của nước này. Bộ trưởng Duffy kêu gọi cấp 50 tỷ USD để nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu, đồng thời đề nghị quốc hội, cơ quan nắm quyền quyết định ngân sách liên bang, "hãy hành động trước tình hình cấp bách này".

"Đừng nói những điều vớ vẩn nữa. Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa đang kiểm soát quốc hội hoàn toàn có thể cấp ngân sách cho hệ thống này", Thống đốc bang Illinois JB Pritzker, thành viên đảng Dân chủ, đáp trả trên mạng xã hội X.

Thống đốc bang New York Kathy Hochul kêu gọi ông Duffy từ chức hoặc bị sa thải. "Chúng ta thật may mắn vì không ai thiệt mạng", bà cho hay.

Các nghị sĩ Mỹ yêu cầu điều tra nguyên nhân gây ra sự cố gián đoạn quy mô lớn, đồng thời xem xét liệu nước này có đủ khả năng bảo vệ hệ thống trước các hoạt động tội phạm mạng hay không.

"Sự việc hôm nay cho thấy chúng ta cần nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu và xây dựng lại hạ tầng sân bay", thượng nghị sĩ Cộng hòa Eric Schmitt viết trên X.

Tổng thống Trump hiện vẫn chưa lên tiếng về sự cố này. Các nguồn tin am hiểu vấn đề nói rằng thượng nghị sĩ Schmitt đã nhiều lần trao đổi với Tổng thống trong vài tháng qua về dự luật hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu, tháp điều hành tại sân bay, nhà ga và các hạ tầng thiết yếu khác. Theo CNN, hai người đã có cuộc điện đàm tối 13/11, sau khi lệnh đình chỉ bay toàn quốc được ban hành.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống liên tục được cập nhật về tình hình đi lại bằng đường hàng không sau sự cố.

Huyền Lê (Theo AFP, CNN, WP)