Rào chắn lũ khổng lồ khiến Venice đối mặt đại dịch chuột

ItalyCông trình rào chắn lũ tiền tỷ giúp Venice thoát cảnh ngập lụt mỗi khi triều cường dâng cao nhưng lại tạo điều kiện cho chuột sinh sôi khắp thành phố.

Hệ thống rào chắn lũ trị giá hơn 6,6 tỷ USD của Venice được thiết kế để cứu thành phố khỏi những trận lụt thường xuyên nhấn chìm đầm phá, làm ngập các quảng trường và ngõ hẻm. Dù công trình đã chứng minh được hiệu quả hoạt động, chính thành công trong việc ngăn lũ lại dẫn đến hệ quả ngoài ý muốn là số lượng chuột tăng đột biến.

Các đàn chuột không còn bị nước lũ cuốn trôi và chết đuối, chấm dứt cơ chế kiểm soát số lượng tự nhiên vốn đã tồn tại hàng thế kỷ. Trước khi hệ thống rào chắn lũ MOSE được xây dựng, loài chuột, đặc biệt là chuột mới sinh và chuột non, thường chật vật tìm cách thoát thân khi nước lũ dâng cao.

Chuột cái có thể mang thai 7-8 lần mỗi năm, mỗi lứa đẻ từ 6 đến 12 con. Nếu không được kiểm soát, số lượng chuột sẽ tăng lên theo cấp số nhân. Vì chuột mau trưởng thành và có khả năng sinh sản rất sớm. Chỉ một con chuột cái có thể tạo ra 15.000 hậu duệ trong vòng một năm.

"Chúng tôi nhận thấy số lượng chuột trong thành phố tăng lên rõ rệt", ông Filippo Roncali, quản lý kỹ thuật của công ty kiểm soát loài gây hại Veneziana Disinfestazione, chia sẻ với Telegraph. "Trước đây, khi thủy triều dâng cao vượt qua một ngưỡng nhất định, nước sẽ tràn vào hệ thống cống rãnh. Chuột trưởng thành có thể thoát thân, nhưng chuột con sẽ chết đuối".

Hoạt động xả nước thường xuyên ra khỏi kênh đào, đầm phá và hệ thống cống rãnh của thành phố góp phần kiểm soát số lượng chuột. Chiara Delmonte, nhà sáng lập công ty Veneziana Disinfestazione, nói với tờ La Nuova Venezia: "Trước khi MOSE xuất hiện, sau mỗi đợt thủy triều dâng cao, điện thoại của chúng tôi reo liên tục do người dân gọi báo về lũ chuột chạy trốn nước lũ".

Có hai loại chuột sống ở Venice là chuột Na Uy hay chuột nâu và chuột đen. Chuột trong thành phố phát triển mạnh nhờ lượng rác thải thực phẩm do hàng triệu du khách đến tham quan mỗi năm.

Hệ thống MOSE vận hành toàn phần từ tháng 10/2020 sau 17 năm xây dựng. 78 cánh cổng thép đặt tại ba cửa biển sẽ tự động nâng lên khi triều cường vượt 110 cm, ngăn nước tràn vào đầm phá. Từ năm 2020 đến nay, MOSE được kích hoạt gần 100 lần, giúp bảo vệ thành phố gần như tuyệt đối trong các đợt nước dâng.

Chính quyền Venice cho biết nhờ hệ thống này, phần lớn khu vực trung tâm lịch sử, bảo tàng, nhà hàng có thể duy trì hoạt động quanh năm, ngay cả trong mùa nước cao. Theo BBC Future, MOSE không chỉ cứu Venice khỏi ngập mà còn bảo vệ ngành du lịch trị giá hàng tỷ euro.

Báo cáo MOSE Report 2024 của chính quyền thành phố ghi nhận hệ thống được kích hoạt 25 lần trong năm 2023 và 28 lần năm 2024, giúp Venice tránh thiệt hại kinh tế khoảng 200-400 triệu euro mỗi năm, chủ yếu trong lĩnh vực du lịch. Tuy nhiên, hệ thống này gây tranh cãi vì chi phí bảo trì hàng năm ước tính 80-100 triệu euro và kim loại dễ bị ăn mòn bởi muối biển. Ngư dân lo ngại việc đóng cổng thường xuyên sẽ ảnh hưởng dòng chảy tự nhiên và hệ sinh thái đầm phá.

An Khang tổng hợp