Bộ Giáo dục Mỹ đang cân nhắc loại ngành điều dưỡng ra khỏi danh sách các "bằng cấp chuyên nghiệp" trong lộ trình thực thi giới hạn cho vay học phí theo Một Đạo luật To Đẹp (OBBBA), được Tổng thống Donald Trump ký duyệt ngày 4/7.
Đề xuất của Bộ Giáo dục Mỹ định nghĩa "bằng cấp chuyên nghiệp" là những chương trình đào tạo "vừa hoàn thành mọi yêu cầu học thuật để bắt đầu hành nghề với bằng này, vừa thể hiện mức độ kỹ năng chuyên môn vượt khỏi mức độ thông thường của bằng cử nhân". Bộ Giáo dục Mỹ cũng lưu ý cách phân loại này nhằm đánh giá giới hạn cho vay học phí liên bang, "không phải đánh giá về tầm quan trọng của ngành".
Việc tái phân loại dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sinh viên những ngành thuộc "bằng cấp chuyên nghiệp" sẽ bị giới hạn vay tối đa 50.000 USD mỗi năm và hạn mức trọn đời là 200.000 USD. Những ngành ngoài danh sách, trong đó có điều dưỡng, chỉ được hưởng một nửa hạn mức, với số tiền vay tối đa mỗi năm và trọn đời lần lượt là 20.500 USD và 100.000 USD.
Bác sĩ Khristina Meissner và y tá Jen Felter kiểm tra sức khỏe và kê toa thuốc cho một người dân ở Bắc Carolina vào tháng 10/2024, sau khi bão Helene gây lũ lụt ở khu vực. Ảnh: AFP
Nhiều tổ chức đại diện quyền lợi cho người làm ngành điều dưỡng được thông báo danh sách "bằng cấp chuyên nghiệp" về lĩnh vực y tế không có tên ngành này, trong khi vẫn duy trì những ngành như nha sĩ, dược sĩ hay bác sĩ. Động thái lập tức khiến nhiều tổ chức lo ngại về sự phân biệt đối xử và đe dọa hệ thống y tế, vốn đã đối mặt tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài.
"Đây là sự xúc phạm với tất cả điều dưỡng viên", Teresa Peterson, y tá chuyên chăm sóc hậu gây mê tại bệnh viện UChicago Ingalls, trả lời đài ABC. Cô cho biết quá trình đào tạo nâng cao chuyên môn để trở thành y tá chuyên ngành hậu gây mê của mình từng phụ thuộc hoàn toàn vào khoản vay liên bang để trả học phí.
Bộ Giáo dục Mỹ lập luận rằng định nghĩa liên bang về "bằng cấp chuyên nghiệp" đã được áp dụng trong nhiều thập kỷ và chưa bao giờ bao gồm điều dưỡng. Giới chức cơ quan này cũng khẳng định các giới hạn vay mới là hợp lý, cho rằng chi phí trung bình của chương trình thạc sĩ dao động từ 15.000 USD đến 43.000 USD.
"Đối với nhóm có học phí đắt đỏ nhất, chiếm khoảng 5%, sinh viên đã đăng ký học sau đại học sẽ được bảo lãnh để duy trì mức vay hiện tại. Như vậy họ sẽ không chịu bất kỳ cản trở nào về hoàn thành học phần", người phát ngôn Bộ Giáo dục Mỹ Ellen Keast trả lời đài CBS.
Bên cạnh đó, cơ quan này cho rằng nỗ lực tái phân loại ngành cùng với mức trần về vay học phí liên bang sẽ giúp bình ổn chi phí đào tạo. "Những cơ sở này đang tính học phí cao hơn giá thị trường sẽ phải chấp nhận hạ học phí. Đây chính là hệ quả từ cuộc cải tổ mang tính lịch sử này", Keast nói.
Tổ chức Đoàn kết Y tá Quốc gia (NNU) tuần hành trước Đồi Capitol ngày 12/3 kêu gọi duy trì ngân sách cho hệ thống y tế. Ảnh: AFP
Trong khi đó, các hiệp hội điều dưỡng lại cho rằng việc tái phân loại "bằng cấp chuyên nghiệp" trong bối cảnh Đạo luật To Đẹp áp đặt mức trần để vay học phí sẽ khiến hàng loạt sinh viên mất cơ hội tiếp cận các chương trình cao học.
Jennifer Mensik Kennedy, Chủ tịch Hiệp hội Y tá Mỹ (ANA), nhận xét việc loại điều dưỡng khỏi danh sách này là vô lý, vì ngành này càng đi vào chuyên sâu sẽ càng yêu cầu nhiều kỹ năng đặc thù và đào tạo nâng cao.
Hiệu trưởng Trường Điều dưỡng Đại học Illinois Chicago Eileen Collins cho rằng dự thảo của Bộ Giáo dục Mỹ đang đánh giá sai chi phí học cao cấp của ngành. Nhiều chương trình đào tạo nâng cao, đặc biệt là y tá gây mê, có chi phí 120.000-140.000 USD, vượt xa trần vay mới 100.000 USD.
"Có quá ít người chuyên về gây mê. Nếu những người muốn trở thành y tá gây mê không thể vay đủ tiền để học, tình trạng thiếu nhân lực trong hệ thống y tế sẽ càng nghiêm trọng", Collins cảnh báo.
Giới chuyên gia giáo dục lo ngại việc áp trần vay có thể khiến các sinh viên nghèo mất cơ hội theo đuổi giáo dục cao học vì không đủ điều kiện vay từ nguồn tư nhân, vốn thường ưu tiên ngành có thu nhập cao như bác sĩ hay luật.
Patricia Pittman, giáo sư chính sách y tế và quản lý tại Trường Y tế Công cộng Milken thuộc Đại học George Washington, cho biết y tá đóng vai trò lấp đầy những khoảng trống chăm sóc y tế quan trọng ở các cộng đồng nông thôn.
Bà cảnh báo quy định mới có thể tạo ra rào cản tài chính, khiến nhiều điều dưỡng chùn bước trước việc theo đuổi các chương trình đào tạo để đạt chứng chỉ "điều dưỡng thực hành" (NP), từ đó gây tổn hại cho chính những khu vực nông thôn. NP là chứng chỉ nghề nghiệp nâng cao đối với những người được đào tạo về điều dưỡng tại Mỹ, cho phép họ khám sức khỏe, chẩn đoán bước đầu và kê toa thuốc cho bệnh nhân tương tự bác sĩ.
"Nói thẳng ra, nếu không có những y tá thực hành, sẽ chẳng còn ai sống nổi ở vùng nông thôn cả", Pittman nói.
Bộ Giáo dục Mỹ cho biết sẽ công bố đề xuất tái phân loại bằng cấp lên Công báo Liên bang trong thời gian tới, sau đó tiếp nhận ý kiến người dân trước khi ban hành quy định cuối cùng. Văn bản hoàn chỉnh dự kiến được công bố đầu năm 2026.
Thanh Danh (Theo Washington Post, ABC, CBS)