Phiên tòa mẫu sẽ phải diễn ra như thế nào?

Vụ án Năm Cam, Mai Văn Huy (phúc thẩm) đang được xem xét để chọn đưa ra xử tại một phiên tòa mẫu trong chương trình cải cách tư pháp. Tuy nhiên như thế nào là mẫu thì đang có những ý kiến khác nhau, bởi phiên tòa như vậy cần có sự điều chỉnh từ vị trí của từng người tham gia tố tụng đến tác phong của thẩm phán, công tố viên, kiểm sát viên, luật sư...

Về chỗ ngồi trong phòng xử án, có ý kiến cho rằng chỗ ngồi của luật sư hiện nay quá lép vế so với kiểm sát viên, quá thấp, xa bị cáo. Vì vậy, phòng xử cần được bố trí lại để luật sư có vị trí tương xứng với vai trò của họ là một bên tranh tụng, để luật sư thuận tiện giao tiếp

Thẩm phán Lê Thúc Anh, Phó chánh án TAND Tối cao: "Tôi rất coi trọng luật sư. Phiên tòa nào có họ là tôi yên tâm. Thái độ của thẩm phán khi xét xử phải công bằng, không nên quát nạt. Điều khiển phiên tòa phải khoa học. Tòa đóng vai trò trọng tài, phải nghe cả hai bên".

với bị cáo. Tuy nhiên, luật sư Trần Thị Mỹ Hoa (Đoàn Luật sư TP HCM) lại cho rằng luật sư không cần thiết phải ngang bằng với đại diện VKS, chỉ cần gần gũi với bị cáo. Phiên xử sơ thẩm vụ án Ngân hàng Việt - Hoa vừa qua tại TP HCM đã có sự thay đổi như vậy: bàn luật sư đặt nằm ngang để luật sư có thể nhìn thấy mặt bị cáo. Việc này đã được TAND tỉnh Đồng Nai thực hiện từ đầu năm 2002.

Chuyện ai ra trước, vào trước, ai chào ai... trong phòng xử án cũng cần quy định rõ ràng. Nhiều phiên tòa, cả phòng xử án, trong đó có luật sư, phải đứng dậy chào kiểm sát viên, bởi vị này vào cùng lúc HĐXX. Việc này xem ra không đúng luật.

Chánh án TAND quận 10, TP HCM Dương Bửu Chánh: "Chủ tọa phiên tòa tác phong uy vũ. Kiểm sát viên phải trình bày chứ không được đọc văn bản nhận định về vụ án. Thế mới có tranh tụng".

Nghị quyết 08/BCT đã đặt ra yêu cầu đảm bảo cơ chế tranh tụng tại tòa, để vụ án được mổ xẻ một cách kỹ lưỡng ở mọi khía cạnh. Muốn vậy, luật sư phải giỏi, kiểm sát viên phải hay, ngang sức về kiến thức, lý lẽ, khả năng hùng biện... Có ý kiến rằng HĐXX không nên tham gia hỏi quá nhiều như hiện nay mà cần lắng nghe ý kiến, quan điểm của tất cả các bên, kể cả quan điểm, ý kiến của bị cáo. Không được xét hỏi bị cáo theo kiểu quát nạt, hù dọa. Xét hỏi là “nền” của phần tranh luận, nên khả năng điều khiển phiên tòa của chủ tọa rất quan trọng.

Trọng chứng hơn trọng cung, do đó bản án phải được quyết định trên cơ sở kết quả tranh tụng. Bản án cần ghi nhận đầy đủ quan điểm, ý kiến tranh luận của kiểm sát viên, công tố, luật sư, phân tích và ghi rõ lý do bác bỏ hay chấp nhận các ý kiến này.

Các yêu cầu nói trên về phiên tòa mẫu cho thấy yếu tố con người rất quan trọng. Có ý kiến rằng đội ngũ cán bộ pháp luật hiện nay, cũng như luật sư, đã quá quen lối mòn xét xử thiếu tình bình đẳng giữa các bên, nên để có thể tiến hành một phiên tòa hoàn chỉnh họ sẽ cần phải học hỏi nhiều.

(Theo Pháp Luật TP HCM)

Trở lại Pháp luậtTrở lại Pháp luật