Phát hiện khối gỗ nghi mộ thuyền cổ ở Hà Nội
Khối gỗ dài khoảng 3 m, lòng khoét rỗng, được phát hiện ở độ sâu 10 m tại xã Yên Xuân, trong khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án đại lộ Thăng Long.
Khoảng 4 ngày trước, trong lúc đào đất thi công cống thoát nước tại Gò Chói, xã Yên Xuân, công nhân phát hiện khối gỗ lớn nằm sâu dưới lòng đất. Hiện vật bị khoét rỗng, hình dáng tương tự chiếc thuyền, nghi là quan tài hình thuyền (mộ thuyền) của cư dân cổ.
Theo công nhân đào đất, khối gỗ nằm ở độ sâu trong khu ruộng cũ, cách chân núi và khu dân cư gần nhất khoảng 500 m. Phần gỗ lộ ra ngoài dài khoảng 3 m, rộng 70 cm, được cho là nắp mộ phía trên. Khi máy xúc vướng vào hiện vật, phần nắp bật ra ngoài, trong khi thân bên dưới vẫn nằm trong lòng đất. Trong lòng khối gỗ tồn tại khối đất đen.
Vị trí phát hiện thuộc dự án khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án cao tốc đại lộ Thăng Long, có diện tích 255.024 m2, cách trung tâm Hà Nội khoảng 35 km. Khu vực này giáp nghĩa địa Gò Chói, nơi có cộng đồng người Mường và Kinh sinh sống lâu đời.
Phát hiện khối gỗ khi thi công ở Hà Nội. Ảnh: Gia Chính
Qua hình ảnh hiện vật, PGS.TS Trình Năng Chung, chuyên gia khảo cổ học, nhận định đây có thể là mộ thuyền khá lớn, được tạo ra bằng cách khoét rỗng thân cây, tương tự thuyền độc mộc. Cần khảo sát trực tiếp mới xác định chắc chắn chức năng và niên đại của hiện vật.
Về phần đất đen được vét ra từ lòng khối gỗ, ông Chung cho rằng lớp đất này có thể hình thành từ chất hữu cơ phân hủy, là dấu hiệu cần được nghiên cứu để làm rõ giả thuyết mộ thuyền. Chuyên gia đề nghị thu gom toàn bộ đất đen, sàng lọc và phân tích nhằm tìm kiếm thêm dấu tích có giá trị khảo cổ. Các nhà chuyên môn cần sớm đến hiện trường khảo sát, đo đạc và đánh giá hiện vật.
Sau khi phát hiện, đơn vị thi công đã dừng công việc tại khu vực này, căng bạt che chắn nhằm hạn chế tác động của thời tiết đến hiện vật.
Phát hiện khối gỗ khi thi công ở Hà Nội. Video: Gia Chính
Phát hiện trên nằm trong khu vực có bối cảnh lịch sử, văn hóa đặc trưng của vùng bán sơn địa phía tây Hà Nội. Xã Yên Xuân được thành lập năm 2025 trên cơ sở sáp nhập các xã Yên Trung, Yên Bình, Đông Xuân, phần lớn xã Tiến Xuân và một phần xã Thạch Hòa. Trong đó, bốn xã Yên Trung, Yên Bình, Đông Xuân và Tiến Xuân trước đây thuộc tỉnh Hòa Bình, được sáp nhập về Hà Nội năm 2008.
Địa bàn Yên Xuân có địa hình đồi núi xen kẽ thung lũng, ruộng đồng và các khe suối, là nơi cộng đồng người Mường sinh sống lâu đời.
Ở khu vực Hòa Bình cũ, các nhà khảo cổ từng khai quật nhiều khu mộ cổ của người Mường, tiêu biểu tại Đống Thếch (Kim Bôi), xóm Lồ, xóm Lũy (Tân Lạc), Đồi Thung (Lạc Sơn) và Nhuận Trạch, Cư Yên (Lương Sơn). Những cuộc khai quật này từng phát hiện nhiều đồ gốm, đồng, sắt, cung cấp tư liệu về lịch sử và văn hóa của cư dân cổ.
Việc xác minh khối gỗ tại Gò Chói vì vậy được kỳ vọng sẽ làm rõ thêm giá trị khảo cổ của hiện vật và bổ sung tư liệu về lịch sử cư trú, tập quán mai táng của các cộng đồng cư dân cổ ở vùng phía tây Hà Nội.
Vị trí phát hiện khảo cổ. Đồ họa: Gia Chính
Gia Chính