Nvidia 'từng tác động' tới cuộc điều tra về Megaspeed

Cố vấn của Nvidia được cho là tìm cách tác động tới cuộc điều tra của Bộ Thương mại Mỹ về Megaspeed, công ty cũ của Alice Huang, về cáo buộc buôn lậu chip.

New York Times ngày 9/11 dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ từng mở cuộc điều tra trong nhiều tháng với Megaspeed, công ty có trụ sở tại Singapore, với nghi vấn nhập khẩu chip AI tiên tiến của Nvidia vào Malaysia rồi chuyển trái phép một phần sang Trung Quốc.

Megaspeed từng bổ nhiệm Alice Huang, người phụ nữ Trung Quốc được xác định là nhân tình của CEO Nvidia Jensen Huang, vào đội ngũ lãnh đạo năm 2023. Khoảng cuối năm 2025, cuộc điều tra của BIS bị đình chỉ.

Các nguồn thạo tin tiết lộ cuộc điều tra bị gián đoạn sau khi Tim Teter, cố vấn pháp lý cấp cao của Nvidia, gửi email cho các điều tra viên BIS đề nghị cung cấp thông tin. Email được gửi vào tháng 8/2025, trong đó Teter khẳng định Thứ trưởng Thương mại Jeffrey Kessler đã cho phép Nvidia chủ động liên hệ với các điều tra viên.

Các điều tra viên BIS cảm thấy hoài nghi khi cố vấn Nvidia nhắc đến cấp trên của họ khi đề nghị trao đổi về một cuộc điều tra liên quan đến chính tập đoàn này. Một số quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ nói đây là hành vi "có thể vi phạm quy trình", ảnh hưởng đến tính độc lập của cuộc điều tra.

Một quan chức Bộ Thương mại Mỹ cho biết cố vấn Nvidia ban đầu trực tiếp liên hệ với BIS để đề nghị gặp một người trong nhóm điều tra. Khi họ từ chối, ông Teter phản hồi rằng "không hiểu lý do", nói ông Kessler đã truyền đạt Nvidia có thể trao đổi với nhân viên BIS.

Nhóm điều tra quyết định chuyển toàn bộ nội dung trao đổi bằng email cho ông Kessler. Thứ trưởng Thương mại Mỹ phản hồi vài giờ sau, yêu cầu BIS tiếp tục xử lý sự việc theo đúng quy trình.

Quan chức Bộ Thương mại Mỹ khẳng định Thứ trưởng Kessler không đưa ra thêm yêu cầu nào cho cấp dưới về cung cấp thông tin cho Nvidia, cũng không chỉ đạo họ phải gặp đại diện tập đoàn hay tiết lộ nội dung nào.

Sau nỗ lực tiếp cận này, Bộ Thương mại Mỹ tổ chức một cuộc họp đánh giá tình hình và nhanh chóng thông báo cho các cơ quan hành pháp liên quan trong chính phủ. Bộ Tư pháp Mỹ sau đó đề nghị Bộ Thương mại tạm dừng điều tra, rồi tiếp nhận hồ sơ về Megaspeed, theo những người am hiểu nội tình.

Cuộc điều tra Megaspeed được BIS bắt đầu từ năm 2024, sau khi công ty nhập khẩu lượng thiết bị AI tiên tiến của Nvidia trị giá hàng tỷ USD vào Malaysia. Doanh nghiệp này thúc đẩy xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á để phục vụ khách hàng Trung Quốc, trong đó có tập đoàn Alibaba.

Theo quy định của Mỹ, doanh nghiệp Trung Quốc có thể thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu đặt ngoài lãnh thổ, nhưng Washington lo ngại một số chip Nvidia vẫn có thể được tuồn sang Trung Quốc.

Một số cơ quan Mỹ từng đề xuất đưa Megaspeed vào "danh sách đen" về kiểm soát xuất khẩu của Bộ Thương mại Mỹ, nhưng cơ quan này chưa triển khai. Bộ Thương mại cũng chưa bổ sung doanh nghiệp nào vào danh sách trên trong hơn một năm, khoảng thời gian dài nhất trong 18 năm.

Nvidia cho biết công ty thường xuyên trao đổi với các cơ quan chính phủ để trả lời câu hỏi, cung cấp thông tin thu thập từ thị trường và đề nghị hướng dẫn.

John Rizzo, người phát ngôn của Nvidia, nói tập đoàn luôn chủ động phối hợp với chính phủ và các đối tác để ngăn chặn hoạt động buôn lậu, đồng thời phục vụ những khách hàng hợp pháp. Công ty cũng khẳng định đang xử lý các dấu hiệu nghi vấn chuyển hướng chip trái phép.

Đại diện Megaspeed cho biết công ty đang tiến hành điều tra nội bộ về cáo buộc chuyển hướng chip và nhiều lần đề nghị hợp tác với chính phủ Mỹ, nhưng chưa lần nào nhận được phản hồi.

Dữ liệu của Bloomberg cho thấy Megaspeed trở thành đối tác điện toán đám mây chính thức của Nvidia từ 2023. Hãng này sau đó mua hơn 4,8 tỷ USD chip Nvidia trong vòng hai năm, theo AP.

Nữ doanh nhân Trung Quốc Alice Huang bị tình báo Mỹ nghi là điệp viên và có quan hệ tình cảm với CEO Nvidia Jensen Huang. Ông Huang ngày 8/11 đã thừa nhận ngoại tình và Nvidia cũng thông báo mở cuộc điều tra nội bộ về nghi vấn lãnh đạo công ty là mục tiêu chiến dịch tình báo.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 9/11 bác bỏ cáo buộc Alice Huang là điệp viên, gọi đây là suy đoán vô căn cứ và hành động bôi nhọ Bắc Kinh.

Mối quan hệ giữa Alice Huang và Jensen Huang thu hút nhiều quan tâm của công chúng lẫn giới chức Mỹ, khi Nvidia có vị trí quan trọng trong chính sách xuất khẩu công nghệ của Mỹ.

Thanh Danh (Theo NYT, NBC, Axios)