Thời gian 1990-1991, một số đơn vị kinh tế của Đồng Tháp vay nợ Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) hàng trăm tỷ đồng nhưng không thanh toán được. Cách hóa giải khoản nợ này đã được ông Nguyễn Nhật Hồng (lúc đó là Tổng Giám đốc Eximbank), cùng lãnh đạo UBND và Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Tháp, gồm các ông Lê Minh Châu (lúc đó là Chủ tịch), Ngô Phú Thọ, Võ Thành Nghĩa và Lê Văn Thôi (Phó chủ tịch), cùng đại diện Sở Thương mại, Sở Tài chính tỉnh, bàn bạc. Phương án là thành lập Công ty liên doanh Xuất nhập khẩu xăng dầu và Đầu tư phát triển Đồng Tháp Mười (Cosimex), trực thuộc Công ty Dịch vụ đầu tư Xuất nhập khẩu Đồng Tháp Mười của Bộ Thương Mại (Gedosico) do ông Hồng làm Chủ tịch HĐQT, 20% lãi hoạt động dùng chi trả cho Eximbank.
Bộ máy “trả nợ” này thành lập ngày 11/9/1991 thì đến 14/11/1991, tỉnh sáp nhập Công ty Xây lắp và Cung ứng vật tư (Cotraco) vào Cosimex, giao cho Mai Văn Huy làm giám đốc. Tiếp đó, Phó chủ tịch tỉnh Ngô Phú Thọ ký quyết định cho phép công ty này kinh doanh xăng dầu (nhập ủy thác qua Petrolimex), ghi rõ: “Tùy theo yêu cầu của bạn mà tỉnh giao cho công ty xuất xăng dầu sang Campuchia”. Đây được coi là “bùa” đầu tiên để Huy buôn lậu xăng dầu.
Công nghệ tạm nhập, tái xuất xăng dầu khống để bán trong nước
Từ tháng 2 đến 9/1992, Huy thông qua Công ty Xăng dầu Hậu Giang và Công ty Dầu khí TP HCM nhập khẩu ủy thác xăng dầu tạm nhập tái xuất. Thủ tục tạm nhập tái xuất như sau: Công ty của Huy phải làm thủ tục ở Phòng cấp phép Bộ Thương mại để làm thủ tục xuất cho từng lô hàn, đến Hải quan Đồng Tháp và Hải quan TP HCM cho di lý số xăng dầu đã nhập về Đồng Tháp để hoàn thành việc tạm nhập, Hải quan Đồng Tháp đến Hải quan xăng dầu Nhà Bè xin xác nhận về lô hàng dầu đã nhập khẩu và bơm gửi tại Tổng kho Xăng dầu Nhà Bè. Bộ hồ sơ hoàn thành, Huy cho tàu ra Nhà Bè nhận xăng dầu, nâng khống số lượng thực xuất, giữ lại bán trong nước.
Tất nhiên, để lọt êm qua các cửa này, Huy phải chỉ đạo thuộc cấp “bôi trơn”. Trưởng và phó Hải quan cửa khẩu Thường Phước 2 là Đào Văn Tom, Nguyễn Văn Nhì, nhân viên hải quan cửa khẩu 4 là Nguyễn Văn An, Võ Văn Quý, Trương Văn Phưởng đã được “lót tay” nhiều lần, từ 1-2 triệu tới 800 triệu đồng mỗi người. Ngoài ra, để có xác nhận giả thủ tục tái xuất, Huy và thuộc cấp đã chi cho lãnh đạo Hải quan Trường Phước theo “công thức” 4 triệu đồng/chuyến tàu, nhân viên làm nhiệm vụ vào sổ đóng dấu là 1,5 triệu đồng/chuyến tàu, cán bộ chiến sĩ Đồn biên phòng 917 là 1,5 triệu đồng/chuyến. Và khi có bộ hồ sơ giả tái xuất, cấp phó của Huy là Võ Trung Nghĩa đến Tổng cục Thuế tại TP HCM làm thủ tục xin truy hoàn thuế. Khâu này lại phải “quan hệ” với Hải quan TP, cán bộ tổ truy hoàn thuế.
Ai giúp Huy “rửa” hàng chục tỷ đồng?
Bằng các xảo thuật nói trên, Huy đã trốn được tiền thuế, “ăn” mức chênh lệch giữa giá xăng dầu nhập với giá bán thị trường trong nước (tới hơn nghìn đồng một lít). Để hợp thức hóa số tiền khổng lồ thu từ buôn lậu và trốn thuế hàng chục triệu lít xăng dầu, Mai Văn Huy đã làm 20 tờ trình xin lãnh đạo tỉnh xin nhập 31,9 tỷ đồng và 29 tờ trình bán ngoại tệ (hơn 2,6 triệu USD) để nhập vào quỹ công ty và đều được các ông Lê Minh Châu, Ngô Phú Thọ, Võ Thành Nghĩa... phê duyệt.
Theo lời khai của Huy, việc “ăn bớt” xăng dầu để lại bán trong nước là chủ trương của UBND tỉnh nhằm có tiền trả nợ cho Eximbank. Những vị lãnh đạo tỉnh lúc đó đã ngồi lại cùng bàn với các ngành tài chính, công an, hải quan, bộ đội biên phòng, VKS để “quán triệt chủ trương”. Theo lời khai của Huy và những người liên quan trong vụ án, Huy đã nhiều lần cùng Chủ tịch Châu hoặc Thọ ra Hà Nội gặp quan chức Bộ Thương mại, Vụ Xuất nhập khẩu để biếu quà, gửi “bao thư”... nhờ giải quyết nhanh quota. Đích thân ông Lê Văn Thôi, Phó chủ tịch tỉnh đã viết thư vay gửi hải quan cửa khẩu khi họ “cả gan” không làm thủ tục xuất khẩu ba tàu chở xăng dầu. Xung quanh vai trò của các cơ quan tỉnh Đồng Tháp, cơ quan pháp luật cũng nhận định việc Mai Văn Huy buôn lậu trong thời gian dài, quy mô lớn nhưng các UBND tỉnh, Bộ Thương mại và các ngành chức năng của tỉnh như công an, biên phòng, hải quan... không phát hiện được đã thể hiện sự thiếu trách nhiệm của các cơ quan này.
Theo lời khai của các bị can và những người có liên quan trong vụ án, việc thành lập Công ty cổ phần Thương mại và dầu khí Sông Tiền nhằm chuyển dịch tài sản từ DNNN sang công ty cổ phần của “đại gia” Huy cũng là chủ trương của Tỉnh ủy và UBND tỉnh lúc bấy giờ. Tháng 7/1997, ông Nguyễn Văn Tho, Trưởng ban Kinh tế Tỉnh ủy Đồng Tháp đã chủ trì một cuộc họp gồm các sáng lập viên: UBND tỉnh, Văn phòng Tỉnh ủy, Công ty TNHH Phong Thạnh của Văn phòng Tỉnh ủy, Công ty TNHH An Bình của Hậu cần Công an tỉnh, Công ty TNHH Tân Tây Đô và Công ty Thương mại dầu khí bàn việc thành lập Sông Tiền. Eximbank không hề tham gia, nhưng vì Luật Công ty quy định phải có tối thiểu 7 sáng lập viên nên đã được ghi đại vào.
Mặt khác, Sông Tiền không đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu theo quy định của Bộ Thương mại song vẫn được Sở Kế hoạch & Đầu tư tỉnh chấp thuận, UBND tỉnh cấp phép hoạt động. Tuy nhiên, Sông Tiền chỉ kinh doanh... trên giấy, vì khi có khách đến Công ty Thương mại dầu khí, Mai Văn Huy chỉ đạo dùng hóa đơn của Sông Tiền bán hàng cho khách, sau đó tổng hợp số lượng hàng bán được để làm hợp đồng cho Sông Tiền mua khống lại số xăng dầu đó để hợp thực hóa.
Trong quá trình hoạt động, Sông Tiền chưa một lần chính thức chia lãi, song hằng tháng, UBND tỉnh vẫn nhận tiền “tạm ứng” lợi nhuận.
Rải tiền để tạo vỏ bọc
Để duy trì được lớp “áo giáp” này, từ năm 1995 đến tháng 8/2000, Mai Văn Huy đã chi cho 162 đơn vị, cá nhân theo các khoản vay mượn, ủng hộ, tiếp khách... trên 48,2 tỷ đồng. Trong lúc đang vay nợ ngân hàng 101 tỷ đồng, ông giám đốc vẫn “hào phóng” cho hàng loạt đơn vị kinh tế, hành chính sự nghiệp vay vốn dưới dạng tín dụng hơn 21 tỷ đồng với lãi suất tùy tiện, thấp hơn cả lãi suất của ngân hàng. Ngạc nhiên hơn, Mai Văn Huy còn dùng 11 tỷ tiền thuế phải nộp ngân sách để trả nợ hộ tỉnh, chi lễ tết, đi du lịch nước ngoài... Thậm chí, quỹ khen thưởng và phúc lợi của công ty 7,1 tỷ đồng nhưng “đại gia” Huy phóng tay tiêu tới 8,4 tỷ (chi âm thì lấy nơi khác đắp sang) vào việc mua quà tặng, ủng hộ, biểu xén.
Sự nghiệp “tô bóng” của Huy cũng có sự giúp sức của một số nhà báo, như ông Dương Thanh Long (Tạp chí Nghiên Cứu Châu Âu), Nguyễn Việt Hùng, Phan Hữu Chí (báo Lao Động Xã Hội), Nguyễn Quân Bảo (Cơ quan thường trú phía Nam, Đài Truyền hình Việt Nam)... Những nhà báo này cũng được lãnh đạo tỉnh đón tiếp nồng nhiệt, khen ngợi Mai Văn Huy và Công ty Thương mại dầu khí.
(Theo Tuổi Trẻ, 15/6)