Nhóm kỹ sư Việt ứng dụng AI xác định giới tính phôi gà sớm
Nhóm kỹ sư Việt phát triển EggVision, ứng dụng AI nhận diện giới tính phôi gà từ ngày thứ tư, hướng tới giảm lãng phí và hạn chế tiêu hủy gà trống con.
Giải pháp kết hợp thiết bị quang học và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân loại trứng trong quá trình ấp. Hệ thống chiếu ánh sáng qua vỏ trứng, ghi nhận tín hiệu bên trong rồi dùng AI phân tích, dự đoán phôi sẽ phát triển thành gà trống hay gà mái. Phương pháp không cần chọc thủng vỏ hoặc lấy mẫu phôi.
Giải pháp nằm trong 15 dự án được chọn vào vòng sơ khảo, thẩm định chuyên sâu của giải thưởng Âu Lạc Grand Prize 2026, từ hơn 400 hồ sơ. Trước đó, EggVision đạt giải nhì QVIC 2026, lọt Top 10 UniVentures của BLOCK71 (Đại học Quốc gia Singapore) và được mời trình bày tại Singapore, trưng bày tại Meet Taipei.
Ý tưởng phát triển giải pháp AI xuất phát từ câu hỏi của một chủ trại giống ở Tiền Giang năm 2024. Cơ sở này phải nuôi gà con khoảng một tháng mới phân biệt được giới tính, trong khi chỉ giữ gà mái phục vụ sản xuất trứng. Thời gian chờ khiến trại phát sinh chi phí thức ăn, điện, vaccine và nhân công cho những con gà trống sau đó bị loại.
Mặt khác, trong ngành trứng, gà trống có thể bị loại bỏ ngay sau khi nở bằng nhiều cách, gây tranh luận về phúc lợi động vật, đồng thời phát sinh chi phí nuôi và xử lý.
Ông Kiều My - Tiến sĩ về Tính toán Thông Minh (AI) Đại học Florence (Italy), nhà sáng lập kiêm CEO HBC Nexus. Ảnh: Nhân vật cung cấp
"Ông bà ta soi trứng bằng đèn để biết trứng có phôi. Chúng tôi dạy máy soi để biết trống hay mái", Tiến sĩ Kiều My - Trưởng nhóm, đồng thời là nhà sáng lập kiêm CEO HBC Nexus cho biết.
Tiến sĩ Kiều My từng nghiên cứu sinh ngành Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tại Đại học Florence (Italy). Từ năm lớp 10, ông đã say mê máy tính, đến mức ghi nhớ vị trí các phím rồi vẽ lại bàn phím trên giấy hộp thuốc để tập gõ vì không có máy tính thực hành. Sau thời gian làm nhiều nghề và nhập ngũ, ông tranh thủ ngày nghỉ phép dự thi, đỗ vào khoa Toán - Tin, Đại học Sư phạm TP HCM, trước khi tiếp tục theo đuổi nghiên cứu AI tại Italy.
Theo Tiến sĩ Kiều My, nhóm bắt đầu với thiết bị đơn giản gồm bóng đèn và camera. Thách thức là phải trải qua nhiều lần thử để chọn nguồn sáng có thể xuyên qua vỏ nhưng không ảnh hưởng phôi.
Tiếp theo là dữ liệu. Muốn kiểm chứng dự đoán, nhóm phải chờ trứng nở rồi đối chiếu giới tính thực tế. Một vòng dữ liệu vì thế kéo dài gần bằng chu kỳ ấp. Các trại giống phối hợp cung cấp trứng và xác minh kết quả.
Ở những lô thử nghiệm đầu tiên, nhóm cho biết độ chính xác của AI khoảng 60%. Qua quá trình bổ sung dữ liệu thực địa và điều chỉnh mô hình, tỷ lệ này tăng lên. Trong lô nghiệm thu gần nhất trên trứng gà tre tại Tiền Giang, EggVision đạt độ chính xác 76% từ ngày ấp thứ tư. Nhóm cho biết hệ thống gần như không bỏ sót trứng trống trong thử nghiệm này, song cần tiếp tục cải thiện khả năng giữ lại nhiều trứng mái hơn.
Theo cách tính của nhóm, trước khi sàng lọc, trong 10 quả trứng đưa vào máy ấp chỉ khoảng bốn quả là trứng mái. Sau phân loại, hơn chín trong số 10 quả được giữ lại là trứng mái. Kết quả mới ghi nhận ở một lô thử nghiệm; nhóm sẽ kiểm chứng trên mẫu lớn và nhiều giống hơn.
Thiết bị được thiết kế để xử lý khoảng một quả trứng mỗi giây. Khi cần tăng công suất, trại có thể lắp thêm đầu đo song song. Hệ thống xử lý tại chỗ, không phụ thuộc Internet; nhóm trực tiếp vận hành và đối chiếu kết quả tại trại.
EggVision hiện trong giai đoạn thử nghiệm, hoàn thiện trước khi thương mại hóa rộng. Nhóm cho biết đã nhận thư bày tỏ ý định hợp tác từ ba cơ sở sản xuất giống và một đề nghị phân phối độc quyền. Hệ thống được thử nghiệm tại các trại giống ở Tiền Giang. Nhóm cho rằng độ chính xác, tốc độ và hiệu quả kinh tế vẫn cần đánh giá trên quy mô lớn.
Lợi ích kinh tế dự kiến đến từ hai khâu. Phát hiện trứng không phù hợp từ ngày thứ tư giúp trại dành 17 ngày ấp còn lại cho trứng đáp ứng mục tiêu, giảm điện và công chăm sóc. Cơ sở cũng có thể tránh chi phí nuôi gà con khoảng 30 ngày để chờ phân loại.
Với một cơ sở ấp khoảng 200.000 trứng mỗi tháng, nhóm ước tính chi phí dành cho những con gà trống phải nuôi chờ phân loại có thể lên tới một tỷ đồng mỗi tháng. Đây là ước tính theo chi phí cám, thuốc, vaccine và công chăm sóc tại trại đối tác, chưa phải khoản tiết kiệm đã được xác nhận khi dùng EggVision. Nhóm đang tính lợi ích ròng sau chi phí thiết bị và sai số.
"Người chăn nuôi không mua công nghệ vì nó hiện đại. Họ chỉ hỏi một câu ‘trại lợi thêm bao nhiêu?", Tiến sĩ Kiều My nói. Doanh nghiệp dự kiến thu phí theo số trứng được sàng lọc, thay vì yêu cầu khách hàng đầu tư khoản lớn để mua thiết bị. Mức phí sẽ dựa trên một phần giá trị tiết kiệm mà công nghệ mang lại.
Trên thế giới, xác định giới tính phôi trong trứng, là hướng công nghệ nhằm thay thế việc loại bỏ gà trống một ngày tuổi trong ngành sản xuất trứng. Các phương pháp gồm nhóm xâm lấn, lấy mẫu dịch trong trứng để phân tích dấu ấn sinh học hoặc di truyền, và nhóm không xâm lấn, khai thác hình ảnh, ánh sáng, quang phổ hay tín hiệu vật lý kết hợp thuật toán.
Thách thức chung là độ chính xác, thời điểm phát hiện, tốc độ, chi phí và khả năng thích ứng với từng giống. Mô hình thường cần hiệu chỉnh khi đổi giống hoặc điều kiện ấp, do đó dữ liệu bản địa và thử nghiệm thực tế rất quan trọng.
Trong 3-5 năm tới, HBC Nexus muốn nâng độ chính xác, kiểm chứng trên nhiều giống và trại lớn, đánh giá công suất công nghiệp cùng ảnh hưởng đến tỷ lệ nở trước khi thương mại hóa rộng, mở thị trường khu vực. Nhóm đang tiến hành bảo hộ sáng chế.
"Trước hết phải sâu, rồi mới rộng", Tiến sĩ Kiều My nói. Với HBC Nexus, EggVision là bước đầu trong định hướng ứng dụng AI vào các bài toán sản xuất cụ thể. Nhóm kỳ vọng giải pháp được các trại lựa chọn dựa trên hiệu quả vận hành, đồng thời góp phần thúc đẩy cách tiếp cận có trách nhiệm hơn trong chăn nuôi gia cầm.
Thế Đan
Giải thưởng Âu Lạc Grand Prize trị giá 1 triệu USD, do Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng, Tập đoàn FPT bảo trợ. Giải thưởng tôn vinh các giải pháp AI do người Việt phát triển và làm chủ, đồng thời kết nối các nhóm phát triển với chuyên gia, doanh nghiệp và các nguồn lực nhằm mở rộng cơ hội ứng dụng trong thực tiễn. Qua đó, Âu Lạc Grand Prize khuyến khích tinh thần dấn thân làm AI của người Việt, góp phần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW. Giải thưởng dự kiến được trao trong ba năm liên tiếp từ 2026.