 |
|
Lực lượng đặc nhiệm OMON đột kích Trung tâm thương mại của người Việt. |
Theo nhận xét của các nhân chứng, lực lượng công an đã cho một số người vào ém từ sáng, và trước đó có thăm dò các gian hàng nhiều hàng đắt tiền cũng như có khả năng lắm tiền mặt. 11h30’ ngày 9/8, xuất hiện khoảng 10 người mặc quần áo rằn ri có vũ trang, bịt mặt, đi trên một xe Chevrolet và hai xe Lada số 9, mang biển xanh của công an. Ngay lập tức, họ phong tỏa các lối ra vào. Đi cùng là nhiều người mặc thường phục, ăn mặc lôm côm, dáng điệu rất khả nghi. Họ tự xưng là lực lượng công an kinh tế, có trách nhiệm phát hiện, thu giữ các loại trang phục thể thao nhái mác Adidas và Nike. Nhưng thực ra họ không quan tâm lắm đến mặt hàng này, cũng như không buồn kiểm tra, rà soát giấy tờ, chứng từ sổ sách, mà ngay lập tức tiến hành phá cửa phòng, bốc hàng hóa vào hai xe container đúp đi cùng, mỗi xe 40 feet. Họ tỏ ra rất sành sỏi trong việc chọn lựa các loại hàng đắt tiền mà chủ yếu là áo da, áo lông. Đặc biệt, có một người đàn ông và hai phụ nữ mặc thường phục chuyên đi thu gom tiền mặt tại các quầy hàng.
Ban lãnh đạo Trung tâm thương mại Saliut 3 đã nhanh chóng thực hiện các biện pháp như xuất trình giấy tờ, lập biên bản ghi lại số lượng hàng bị thu giữ, đồng thời thông báo về vụ kiểm tra này tới các cơ quan hữu trách của địa phương, cũng như thông báo tới ĐSQ Việt Nam tại Nga.
Đến 12h đêm, sau khi xếp đầy 3 trong tổng số 4 container, lực lượng lục soát định rút đi. Tuy nhiên, họ không chịu ký vào biên bản khám xét, thu hàng, cũng như xuất trình các giấy tờ chứng minh thẩm quyền của mình. Bà con Việt Nam kinh doanh tại Saliut 3 đã dùng nhiều xe con cũng như các giá gỗ, giá sắt bày hàng để ngăn cản, không cho hai xe tải này chạy ra khỏi khu vực Trung tâm thương mại. Các cơ quan công an, chính quyền, Viện Kiểm sát địa phương được tin báo cũng cử người tới xác minh. ĐSQ Việt Nam cũng cử nhiều nhân viên do ông Tham tán Công sứ đứng đầu xuống hỗ trợ nhằm bảo vệ quyền lợi của bà con trong cộng đồng. Tạm thời đã xác minh lực lượng này vượt quá thẩm quyền, có hành vi lợi dụng công vụ vào lợi ích riêng.
Điều đáng chú ý là khi thấy bà con làm căng, cũng như thấy sự xuất hiện của các cơ quan hữu trách Nga và Việt Nam, họ có ý định tẩu tán, phi tang bằng cách tháo biển số xe, cản trở việc ghi hình các nhân viên cũng như phương tiện, mưu toan lẻn ra ngoài đem theo tiền mặt. Tất cả những âm mưu này đều bị bà con phát hiện và ngăn chặn.
Một điểm nữa là đoàn kiểm tra đã mang theo một lực lượng "cửu vạn" hùng hậu, gồm trên dưới 20 người là công dân các nước cộng hòa Trung Á. Những người này bị chính lực lượng kiểm tra bắt giữ do vi phạm chế độ đăng ký tạm trú tại Matxcơva, tịch thu giấy tờ tùy thân, cuỡng bức làm cửu vạn với lời hứa trả lại giấy tờ cùng một khoản tiền.
Đến khoảng gần 3h sáng 10/8, theo tinh thần thỏa thuận với đại diện chính quyền địa phương, công an, Viện Kiểm sát… - giữ nguyên hiện trạng, niêm phong các xe container, cùng các phòng bị phá - và nhận được đảm bảo của chính quyền là tới sáng, các khu vực không liên quan của Trung tâm thương mại sẽ hoạt động bình thường, đa số bà con Việt Nam tản về nhà. Các xe con được dùng để chắn đường vẫn để nguyên tại chỗ. Lực lượng công an địa phương, chính quyền, ĐSQ Việt Nam cũng rút về.
 |
|
Một gian hàng ở Saliut 3 bị niêm phong. |
Khoảng 5-6h sáng, phía công an thực hiện vụ kiểm tra thay ca, đồng thời yêu cầu “dọn dẹp” các giá bán hàng được bày ra làm chiến lũy. Thấy hợp lý, Ban quản lý Trung tâm thương mại đồng ý. Đến khoảng 7h, phía công an yêu cầu các chủ xe con cũng đánh xe mình ra chỗ khác, số người còn lại rất ít. Đồng thời, họ bất ngờ dùng vũ lực đuổi toàn bộ bà con Việt Nam ra khỏi phần tòa nhà chính. Nhiều xe con bị đánh ra chỗ khác, vì vậy có va chạm nhẹ, một số người Việt Nam bị thương, thậm chí thương nặng. Lực lượng cảnh sát bịt mặt này không từ cả phụ nữ. Các nhân viên thuộc Ban quản lý Trung tâm thương mại cũng bị đẩy ra ngoài. Một số lãnh đạo bị giam trong phòng và chịu áp lực. Liên lạc điện thoại bị cắt đứt.
Bà con Việt Nam tiếp tục đứng ngoài cổng, bao vây khu vực. Lúc này, nhiều người nhận được thông báo cũng đã đổ đến. Lực lượng cảnh sát bịt mặt tiếp tục dùng vũ lực giải tỏa khu vực bên trong Trung tâm thương mại, đồng thời có ý định mở cửa. Hai bên giằng co đến khoảng gần 8h, thì lực lượng này quyết định lao hẳn ra cửa, mở đường đánh tháo một xe container ra ngoài (xe này chở hàng da, xe kia đã bị chọc thủng lốp). Ngoài đường, xuất hiện thêm hai xe container đúp nữa. Lúc này, bà con Việt Nam phản ứng dữ dội, nhất là khi cảnh sát lao vào đánh một số phụ nữ đứng gần cổng. Bà con đã dùng gạch đá, ống sắt để ném lại. Yếu thế, cảnh sát bịt mặt lại chỉ có khoảng 10 người, nên họ rút vào trong.
Theo nhận xét của mọi người, lực lượng này định tranh thủ lúc sáng sớm, lại là ngày nghỉ, các cơ quan chức năng làm việc, chưa có quyết định bằng văn bản, để chở hàng ra ngoài.
Lúc này, đám đông tụ tập bên ngoài đã khoảng 500-600 người. Cả đoạn đường chạy qua Trung tâm thương mại được cảnh sát giao thông ngăn lại. ĐSQ Việt Nam cũng cử Trưỏng phòng Lãnh sự xuống can thiệp. Lực lượng cảnh sát ban đầu không cho quan chức ngoại giao của Việt Nam vào. Một lát sau, các cơ quan công an khác, Viện Kiểm soát cũng có mặt. Nhiều đài truyền hình cũng cử phóng viên xuống. Tuy nhiên, đã thành truyền thống, truyền hình trung ương Nga thường xuyên đưa tin bẻ cong, bất lợi cho cộng đồng Việt Nam. Lần này cũng vậy, họ chỉ nhấn mạnh vào khía cạnh người Việt Nam dùng gạch tấn công cảnh sát, ngăn cản chuyển hàng hóa "bị tịch thu", mặc dù việc tịch thu là bất hợp pháp tại thời điểm đó. Ngoại lệ là một số kênh truyền hình nhỏ, địa phương hoặc tư nhân và báo viết.
Lực lượng cảnh sát gây hấn được thay ngay bằng lực lượng khác, cũng thuộc đơn vị đó. Các lực lượng công an khu vực cũng đến để giữ trật tự. Đến trưa thì tăng cường thêm cảnh sát đặc biệt OMON ở vòng ngoài (nói chung, lực lượng này trong khi làm nhiệm vụ thường xuyên trấn cướp tiền, điện thoại của người dân).
Nhiều bà con đã gọi điện về Việt Nam, thông báo tình hình cho người thân, yêu cầu đến gây áp lực với ĐSQ Nga tại Hà Nội. Tình hình vẫn căng thẳng, các cơ quan Nga và Việt Nam tiếp tục điều đình tìm tiếng nói chung.
Cuối cùng, đến khoảng gần 5h chiều, bà con Việt Nam được vào trong Trung tâm thương mại. Các chủ kinh doanh quần áo thể thao được thông báo có mặt tại phòng để niêm phong. Những phòng bị phá, thu hàng cũng vậy. Các chủ hộ khác được thông báo, đến sáng chủ nhật, Trung tâm thương mại sẽ hoạt động bình thường. Các vấn đề khúc mắc để đến thứ hai giải quyết theo luật định.
Chủ nhật, lúc đầu mọi chuyện diễn ra bình thường, việc buôn bán vẫn được thực hiện. Tuy nhiên, nhiều chủ kinh doanh đồ da lo ngại cho tài sản của mình nên đã tiến hành chuyển hàng ra khỏi khu vực Trung tâm thương mại. Lực lượng cảnh sát kia (vẫn ở lại canh các xe chở hàng đã thu giữ) yêu cầu phong tỏa lối ra Trung tâm thương mại, chỉ cho đưa ra những hàng hóa có chứng nhận mua bán. Nhiều chủ hàng nhờ bạn bè, người quen thân là công dân Nga đến tham gia chuyển hàng.
Đến chiều, do tâm lý bà con muốn giải tỏa hàng trong Trung tâm thương mại, tránh để thiệt hại xảy ra, nên tình hình trở nên hỗn loạn. Tuy nhiên, không có va chạm bằng vũ lực nào xảy ra giữa hai bên. Nhiều hàng hóa cũng được chuyển bớt khỏi Trung tâm thương mại. Theo lời một nhân viên trong Công ty Bến Thành thì giấy tờ của Công ty đều ổn cả nên cảnh sát chỉ đánh vào các cửa hàng. Phía bà con Việt Nam đã chấp nhận mất những hàng nhái mác Adidas, nhưng cảnh sát Nga lại muốn tấn công cả vào mặt hàng da, mà mặt hàng này trị giá lại rất lớn. Tính đến tối 11/8, có 8 cửa hàng da bị niêm phong, hai xe TIR hơn 200 m3 cũng bị niêm phong trước cửa văn phòng Saliut 3 để chờ giải quyết.
Đến 7h tối, Trung tâm thương mại đóng cửa (theo đúng thỏa thuận giữa các bên), bà con buôn bán tại đây được yêu cầu rời khỏi khu vực. Tuy vậy, nhiều người vẫn ở lại bên ngoài theo dõi tình hình.
Tại Liên bang Nga, có rất nhiều đơn vị công an hàng dọc, hàng ngang, và các cơ quan công lực khác như An ninh Quốc gia, Hải quan, Thuế vụ, Kiểm sát… được trang bị vũ khí và có quyền hạn kiểm tra, bắt giữ người cũng như hàng hóa trên cùng một địa bàn. Không ít nhân viên thoái hóa đã lợi dụng tình trạng này để đục nước béo cò, chiếm đoạt tài sản, hoặc gạ gẫm làm bảo kê cho các doanh nghiệp.
Bạch Dương (từ Matxcơva)