Ca làm việc kết thúc thì người nhão ra… Kỹ thuật sử dụng người kiểu Mỹ đã biến con người thành máy, mặc dù trong người nó không có tí chút cơ khí, điện tử… Chất xám, cơ bắp, ngôn ngữ, hành động bị công việc điều khiển. Tất cả cộng lại để làm ra đồng tiền.
Khi guồng máy công việc vầy nhão mình ra rồi, mình lại rơi vào chu kỳ ăn chơi. Ở đấy tự xếp mình vào các hạng mục rất dài của xa hoa hoặc bần cùng… Cái bần cùng trong thế giới xa hoa, làm khổ người biết nghĩ. Em đã đi qua tuổi ham hố, tuổi chơi bời và đã bước vào tuổi lo toan. Em lại là người đàn bà sống chuẩn mực, ít thích phá phách, ưa trầm lặng hơn là ồn ào vui nhộn… Trầm lặng ở bên này cũng phải trả giá đắt. Muốn mua được trầm lặng phải ngồi ở trong nhà… Tức là phải có tiền thì mới ở nhà được. Mà tiêu xài ở bên này thì một cuốc taxi cũng vài ba chục đô… Đồng đô la lúc nào cũng khuấy động đầu óc con người, từ việc làm ăn nghiêm túc, kiếm sống khắc nghiệt, đến những trò chơi giải trí…
Tháng 7 năm 198…
Em gần chồng em để thành một thứ liên minh, không tìm được chuyện gì hơn là nghĩa vụ. Em thương con, một phần nào cũng thương chồng. Nhưng khi quyền lực của kẻ kiếm tiền, quyền lực của kẻ cho mình, có thể chi phối kiểu nào cũng được của một ông chủ, thì em không chịu nổi. Anh ta cho là em thả ra khó mà kiếm được tiền, khó hoà nhập, trừ phi vì sinh kế mà phải đem bán mình nuôi mình và nuôi con. Anh ta biết em còn xinh đẹp. Song máu lính tráng, máu sĩ quan “bạch vệ” của anh ta lại dẫn anh ta đi tìm khoái lạc trong đám thượng lưu của dân di tản… Anh ta có tiền gửi ngân hàng, lại nhờ họ hàng giúp đỡ. Việc em đi làm ở nhà hàng làm anh ta khó chịu, song em ở nhà thì buồn lắm. Em không muốn làm một thứ con sen, rồi năm tháng sẽ hạ mình xuống chức vú già… Và phần nào đó, em cũng muốn tự lăn mình vào để kiếm tiền nuôi con, như những năm tháng chồng em nằm ở trong trại cải tạo… Những đêm gã mê chơi không về, các con em ngủ mê mệt, em lại nhớ đến buổi đầu gặp anh, khi anh cầm súng chĩa vào gã quận trưởng, chồng em lúc ấy có thể đá băng cây súng của anh, nhưng hắn không làm nổi chỉ còn cách giơ tay lên đầu hàng… Thần chiến thắng của đất nước đã tạo cho cái phút hào hùng có một và phải làm một cách bất đắc dĩ, ở một anh nhà báo quân đội như anh, gặp lúc tình thế buộc phải trong tư thế người chiến sĩ… Cái phút ấy qua nhanh, nhưng em không sao quên nổi. Ngay lúc ấy, là một kẻ ở phía bại trận mà em vẫn thấy tự hào như anh đã tự hào… Em yêu anh ngay từ phút ấy, cái gương mặt học trò trắng trẻo, vầng trán thông minh, đôi mắt đen sáng thăm thẳm đầy chất hào hoa, thầm kín. Sau này gần gũi anh, những vẻ đẹp ban đầu ấy của anh chỉ ngày một tăng lên… càng làm em buồn và tiếc nuối vô hạn. Em thèm làm một cô gái bình dị để gặp anh từ thuở ban đầu, và em mãi mãi là vợ anh, sống cho anh, vì anh, nhận về những vẻ đẹp kín đáo chỉ anh mới có, mà em tìm suốt đời không thấy nổi… Em khóc mất rồi…
Tết Nguyên đán năm con rồng, 198…
Mọi người đổ xô đi đón Tết. Chồng em không về. Gã đang cặp bồ với một thiếu phụ Mỹ gốc Hoa, chiêu đãi viên hàng không. Gã đi suốt ngày, đêm về như một con cáo rạc rày, nằm vắt trên đi văng, miệng nồng nặc hơi rượu mạnh. Gã kiếm được tiền. Gã vào một băng mafia… buôn bạch phiến. Mặc gã… Gã có súng ngắn giắt trong người. Gã vẫn là con người hùng như năm tháng làm quận trưởng. Gã ném những tập đô la cho em như ban phát cho một con điếm. Em nói không ngoa… Em chỉ thương những đứa con của em. Chúng còn nhỏ. Chúng cũng cần có tiền. Bố nó lo theo kiểu kẻ có tiền, làm ra tiền. Còn em lo cho chúng là người mẹ lo cho con. Nhiều lúc em sợ hãi, em cảm thấy có chỗ dựa mà cũng như không có… Em lại nghĩ về anh. Đất khách quê người tình cảm lạ lắm… Em vẫn đi làm, và cũng kiếm được tiền. Em vẫn biết em còn xinh đẹp. Ở bên này xinh đẹp với con gái cũng cần lắm. Những ông chủ Mỹ có thể nhận làm nhân viên ngay và ngay tối đầu tiên họ đã mời mình đi ăn tối… Em đã hiểu quá cái “lệ” Mỹ này… Và em giữ mình. Không hiểu làm sao em chỉ nghĩ cho anh, với một tấm lòng vô cùng thanh sáng…
Ngày… tháng… năm 198…
Nhà cửa tan hoang, chồng em đập phá. Đó là cái cớ. Hắn bắt em ở nhà. Hắn ghen với một thằng Mỹ, Michael Kevin bám em tận nhà. Hắn tát em hai cái lằn năm ngón tay, cái thằng sĩ quan “bạch vệ” xưa ấy. Bây giờ hắn mới bộc lộ hết thói lính tráng con ông này cháu kia, lưu vong rồi vẫn thấy mình là quý tộc, maphia buôn lậu vẫn làm hoàng đế trong cái tổ ấm gia đình, vương quốc của hắn. Ở đó, hắn quyền sinh quyền sát, cho ai sống được sống, bắt ai chết phải chết. Em uất tận cổ, khóc, muốn chết quách cho rồi. Hai đứa con lẻn đến với em. Nếu không có chúng thì em ra ngay đường, em sẽ ngủ với bất cứ thằng Mỹ nào để trả thù hắn. Nhưng em không làm thế được. Bởi trong em vẫn còn có một tình yêu dai dẳng với anh. Lúc này sao em cần anh đến thế?
Em tìm tập thơ Baudelaire. Em đọc những bài thơ anh thích… Em dịu đi được một phần nào. Giờ đây anh ở đâu?
Tháng… năm 198…
Em nghĩ kỹ rồi, em phải tách biệt ra với hắn, con người thú ấy. Em còn hai đứa con. Tách khỏi hắn làm sao nuôi được cho chúng ăn học tử tế, cho hết bổn phận làm mẹ. Em đi làm, em dạy học thêm. Em sẽ tách dần ra khỏi hắn… Hắn cáu, rồi hắn cũng phải chấp nhận. Hắn đòi nuôi hai đứa con. Em không cho. Em muốn nuôi chúng dù chúng có khổ, nhưng thằng con trai quậy phá. Nó mười bốn tuổi rồi, nó muốn cuộc sống sung túc. Nó đi theo bố nó. Đi với em chỉ còn đứa con gái. Cháu đã mười hai tuổi. Trời ơi, nếu không có nó em không biết có sống nổi không?… Nhiều lúc em nghĩ hay là viết thư rủ anh sang bên này, với sức học và tài năng của anh, kiếm một công việc bình thường không khó. Em có anh và anh có em… Nhưng chắc gì anh sang… Cả một đời anh đi theo một lý tưởng, sống cho sự nghiệp văn chương, dễ gì anh chạy theo tình yêu… Mà anh đã hẳn yêu em đâu dù rằng anh hôn em, ba phần tư cái hôn ấy là của em còn một phần tư là của người khác… Nhưng nếu em ở bên anh, nhất định là em chiếm được… Em có lúc lại có ý nghĩ điên rồ đó. Kiếm lấy ít tiền, rồi bay về nước, buôn bán kiếm sống đủ ăn, đủ nuôi con… Điều ấy với em không khó! Em về, thỉnh thoảng anh bay vào Sài Gòn sống với em. Em sẽ sống cho anh dù một tháng, một ngày, một năm… Dài hơn càng tốt.
Tháng… năm 198…
Em kiếm tiền không đến nỗi tồi. Làm cho một tiệm ăn một người Úc mới sang.
Lão chủ mê em lắm! Mong anh đừng ghen! Em vẫn mãi là của anh. Lúc nào cũng thế. Nhưng xa đàn ông lắm lúc cũng không chịu nổi. Em gắng kiềm giữ mình. Những lúc ấy em đi đến một phòng tranh, dắt con vào những vườn thú, những cuộc chơi con trẻ… Con em thông minh lắm. Em biết nó về phe em ghét ba nó… Thằng chủ Úc rất mê em… Muốn lấy em. Nó nhốt em vào trong phòng.
Nó bức bách em. Em phải ưng cho nó làm gì thì làm. Khi tỉnh dậy, lúc nửa đêm em nghĩ đến anh, uất ức như một thiếu nữ bị mất trinh… Em giận mình, căm mình. Em uất hận. Mình đã giữ được hàng năm trời sao bây giờ buông tay ra… Buông thả rồi! Em mất anh thật rồi. Em không còn xứng đáng với anh nữa… Khi gặp một người Việt khác tử tế, em bỏ thằng chủ Úc đi với anh ta.
Rồi em lại làm cùng với mấy thằng Mỹ khác nữa… Em thả trôi đời mình! Anh tha thứ cho em!
Tháng… năm 198…
Lăn lóc trên tình trường để kiếm tiền. Em nhầu nát đi rồi chán tất cả. Em tìm một chỗ làm của một hãng buôn lớn đứng đắn và xa lánh mọi thằng đàn ông kể cả Mỹ lẫn Việt Nam. Em chỉ bấn bíu về đứa con. Nó ở bên này học hành tốt hơn, tiếp xúc với khoa học tiên tiến tiến bộ hiện đại hơn. Nó thi toán đỗ hàng đầu quận và được học bổng. Con bé tính toán rành rẽ lắm. Nó cũng rất thương mẹ. Có hôm nó thì thầm hỏi:
- Sao dạo này mẹ buồn thế? Con lớn rồi. Mẹ nhớ ai vậy? Con có thể chia sẻ được với mẹ không, mẹ ơi!
- Thôi đi con, nói huyên thuyên…
- Mẹ vẫn thương “người ấy” ư? Người ta có viết cho mẹ một chữ nào đâu, mà mẹ viết cho họ đến hàng chục bức thư rồi!
Em cười với con:
- Những bức thư ấy đây này!
- Mẹ không gửi ư?
- Mẹ không muốn khuấy động một tâm hồn luôn luôn tự kìm giữ. “Người ấy” của mẹ còn khắc khổ bằng mấy mẹ. Gửi thư này chắc “người ấy” sẽ khổ thêm!
Và em khóc. Con em hỏi:
- Thế mẹ giữ những bức thư này để làm gì?
- Để thấy tình yêu của mình trong những năm tháng đã qua… Con này, có lẽ khi con học xong trung học, mẹ con mình sẽ về nước một lần đi!
- Mất nhiều tiền lắm! Mẹ có đủ không?
- Không đủ thì đi vay!
- Và mẹ sẽ ra Hà Nội…
- Nhất định! Thế nào mẹ cũng phải gặp bằng được “người ấy”.
Con gái em nói nhỏ:
- Con cũng thèm có một tình yêu như mẹ…
*
Cuốn nhật ký đến đây thì bỏ dở vì người đàn bà ốm. Chuyến đi về nước chỉ thực hiện sau đó sáu năm. Một cô bé Việt kiều từ Mỹ về gặp tôi. Cô ngỡ ngàng mất một lúc rồi ôm mặt khóc. Tôi nhìn mặt thấy sửng sốt. Tôi hiểu ngay được, và lựa lời khẽ hỏi:
- Cháu hỏi tôi?
- Dạ… Bác là bác…
- Vâng, đúng vậy…
- Trời ơi, mẹ con… Mẹ cho đến lúc chết vật mình mãi mà không chết nổi! Bác ác quá!…
- Sao vậy, cháu! À, Sao vậy… con…
Tôi nhìn cô bé thân thương quá, không thể không gọi là con được.
- Mẹ con trong suốt đời chỉ thương có bác, đến con cũng không ngờ.
- Thế ba con đâu?
- Ông ấy và má con bỏ nhau rồi!… Con sống nhờ học bổng. Sau ngày má con mất, ông có đến tìm con, cả anh trai con nữa. Ông có vẻ hối hận muốn đón con về. Ông ở New York… Nhưng con ở lại. Con học luật. Con đã học xong, đỗ cao và đã có việc làm… Con đi làm được một năm. Và hôm nay con về nước.
- Con ở đây với bác nhé!
- Bác ở một mình ư? Bác gái con đâu?
- Cũng mất rồi. Đã mấy năm nay!
Cô bé thở dài, cắn môi:
- Vậy à, tiếc quá… Bác có nhận con là con gái nuôi không?
- Bác nghèo, nuôi sao nổi con… Mà con lại ở tận Mỹ, bác làm sao gả chồng cho con được!
- Bác quả là hóm và tình cảm… Mẹ con yêu bác cũng phải! Bây giờ con trao quà của mẹ con cho bác nhé! Nó nguyên xi đấy, tự tay mẹ con gói trước khi chết vài tháng, bảo rằng nếu con về nước sẽ trao tận tay cho bác.
- Cám ơn con! Ở bên ấy có dễ chịu không? Mẹ con hẳn vui chứ?
- Mẹ con có bao giờ vui được. Bà chỉ muốn quay về. Bác cứ nhận tình cảm của mẹ con từ món quà kia sẽ biết…
Tôi đỡ lấy, bâng khuâng… Và món quà đó chính là những dòng nhật ký trên đây và những lá thư không gửi…