Người gửi: Lê Cảnh
Gửi tới: Ban Kinh doanh
Tiêu đề: Mấy suy nghĩ về việc nhập khẩu xe đã qua sử dụng
Dư luận trong nước đang bàn tán rất sôi nổi về việc Chính phủ cho phép nhập khẩu ôtô đã qua sử dụng từ ngày 1/5/2006. Các nhà sản xuất trong nước thì kêu rằng xe cũ sẽ lấn át xe mới và có khả năng sẽ "bóp" nghẹn ngành sản xuất ôtô nội địa. Các nhà quản lý môi trường thì lại than về vấn đề ô nhiễm môi trường vì cho rằng phần lớn xe qua sử dụng không đủ tiêu chuẩn về an toàn khí thải. Bên cơ quan quản lý giao thông thì lo việc nhập khẩu xe cũ sẽ làm gia tăng tắc nghẽn, tai nạn giao thông. Còn người tiêu dùng thì đang phân vân không biết mình có được lợi gì từ chính sách này. Nhiều người cả mừng cho rằng mình có thể sẽ mua được một chiếc xe mà bấy lâu nay ao ước trong giới hạn ngân sách eo hẹp.
Riêng tôi cho rằng chẳng có gì phải lo lắng về những lý do ở trên, và người tiêu dùng chưa chắc thực sự đã được lợi. Lý do cũng thật đơn giản như sự vốn có của chính nó.
- Về phía người sản xuất: Bấy lâu nay sống dưới vỏ bọc của các chính sách ưu tiên, ưu đãi mà không phù hợp với xu thế vận động của nền kinh tế trong nước và thế giới, nhất là đòi hỏi của một sân chơi lớn như WTO, các doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp chưa thực sự đầu tư theo chiều sâu để tăng khả năng cạnh tranh mà mới chỉ dừng ở mức đủ để khai thác lợi nhuận do chính sách bảo hộ mang lại, lợi nhuận độc quyền. Với mục đích như vậy, khi hội nhập họ không có khả năng cạnh tranh, việc phá sản cũng là điều có thể dự đoán. Kinh tế thị trường sẽ chỉ chấp nhận những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả trong thị trường cạnh tranh.
Có người nhận định giá cả của xe đã qua sử dụng "quá" cạnh tranh với xe sản xuất trong nước. Chưa chắc. Với mức thuế dự kiến là 150% cộng với thuế tiêu thụ đặc biệt, phí vận chuyển, phí thủ tục... tổng cộng lại chưa chắc mua xe cũ đã là hiệu quả. Như vậy, việc kêu ca của các nhà sản xuất chỉ là một dấu hiệu của sự tranh giành lợi nhuận do bảo hộ và lợi nhuận độc quyền, không muốn chia sẻ miếng bánh "quá ngon" đó cho những doanh nghiệp nhập khẩu mới tham gia vào trong ngành. Điều đó hoàn toàn không phù hợp với kinh tế thị trường cạnh tranh.
- Về phía các nhà môi trường và quản lý giao thông: Sẽ không có gì phải lo ngại bởi lẽ những xe được phép nhập khẩu chỉ dưới "5 tuổi" có nghĩa là nhiều loại xe còn chưa hết thời hạn bảo hành của nhà sản xuất trên phạm vi toàn cầu. Hơn thế, những xe nhập khẩu từ các nước phát triển có tiêu chuẩn cao hơn hẳn so với những xe sản xuất nội địa về độ an toàn khi tham gia giao thông, về các tiêu chuẩn về khí thải. Sẽ không thể có chuyện Việt Nam trở thành "bãi thải" cho các nhà sản xuất xe hơi quốc tế.
- Về phía người tiêu dùng: Như đã trình bày ở trên, việc đánh thuế nhập khẩu 150% cộng với thuế tiêu thụ đặc biệt, chi phí vận chuyển, chi phi thủ tục, và các chi phí phi chính thức khác... mua xe qua sử dụng chưa chắc đã là giải pháp hiệu quả nhất. Ví dụ, 2002 Toyota Camry SE Sedan 4D (60000 miles) giá ở Mỹ vào khoảng 10.500 USD, cộng với thuế nhập khẩu 150%, thuế tiêu thụ đặc biệt, phí vận chuyển, phí thủ tục, và các chi phí phi chính thức (người tiêu dùng mong muốn là chi phí này bằng không) sơ bộ cũng lên đến tầm 35.000 USD. Đó là chưa kể tới việc Bộ Tài chính và Hải quan định giá theo giá ở Việt Nam để tính thuế cho chiếc xe nhập khẩu. Điều mà tôi quan tâm ở đây đó là cơ chế và phương pháp thực hiện.
- Việc nhập khẩu sẽ phải xin hạn ngạch. Có người xin hạn ngạch, chắc chắn sẽ có người cho. Nếu quản lý không tốt thì đây sẽ là một điểm có thể nảy sinh tiêu cực. Bài học từ hạn ngạch dệt may vẫn chưa đủ để cho các nhà gia chính sách đoạn tuyệt với "lợi ích" do nó mang lại.
- Việc định giá của xe nhập khẩu do Bộ Tài chính và Hải quan tiến hành. Vấn đề không phải là ai định giá mà ở chỗ định giá theo giá nào. Theo giá xe ở thị trường trong nước hay theo giá mua ghi trên hóa đơn mua xe? Nếu định giá theo giá trong nước thì người tiêu dùng hãy quên đi "niềm mơ ước bấy lâu nay" là sở hữu một chiếc xe hơi và lợi ích của nó mang lại.
Việc một số doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ôtô trong nước có động thái giảm giá xe là một dấu hiệu tốt lành. Nhưng đó mới chỉ là việc từ bỏ một phần lợi nhuận do bảo hộ, lợi nhuận độc quyền mà người tiêu dùng đã phải gánh chịu một cách không đáng có trong suốt bấy lâu nay. Nói tóm lại, việc cho phép nhập khẩu xe đã qua sử dụng là một điều bình thường. Nếu chính sách của Chính phủ tốt, hạn chế được khuyết tật của thị trường, hạn chế sự can thiệp thô bạo vào thị trường, thị trường sẽ điều chỉnh nền kinh tế tốt nhất đáp ứng được lợi ích của người sản xuất và người tiêu dùng.