Nhân viên văn phòng rủ nhau chăm mộ nghĩa trang
Cuối tuần, Thùy Dương cùng đồng nghiệp đi xe máy hơn 60 km từ Hà Nội lên Hòa Bình cũ chăm mộ, dọn cỏ khuôn viên nghĩa trang trong một ngày.
Cô gái 27 tuổi, vốn quen với máy tính và giấy tờ văn phòng, đơn hàng điện tử, hôm ấy mặc bộ đồng phục màu xanh của nhân viên chăm sóc nghĩa trang Lạc Hồng Viên, Phú Thọ, để tỉa cây, nhổ cỏ, lau dọn từng mộ phần cho người khuất.
Công viên tâm linh nằm trên tỉnh Hòa Bình cũ, cách Hà Nội hơn 60 km được quy hoạch trên chín quả đồi rộng gần trăm hecta, với hơn 5.000 mộ phần. Hoạt động trải nghiệm tổ chức trong tháng 11 thu hút gần 100 người đăng ký, phần lớn thuộc thế hệ gen Z làm việc trong nhiều lĩnh vực, từ nhân viên văn phòng đến phục vụ nhà hàng, pha chế, sinh viên. Công việc gồm chăm sóc mộ ban ngày và làm bảo vệ ban đêm.
"Nhìn thấy nghĩa trang nhưng bao quanh là sông núi hữu tình nên tôi muốn thăm thú, trải nghiệm thực tế công việc ra sao", Dương nói về lý do đăng ký. Cô chọn chăm sóc mộ phần ban ngày, làm việc từ 7h đến 17h. Những người chọn trực bảo vệ ca đêm sẽ nối tiếp 17h30 đến 6h30 sáng hôm sau.
Nhân viên văn phòng trải nghiệm chăm sóc mộ phần từ 7h đến 17h trong ngày. Ảnh: Quốc Khánh
Dương được một nữ nhân viên Tổ chăm sóc hướng dẫn những việc cần làm. "Trước khi lau dọn thì chắp hai tay khấn xin phép các cụ", người phụ nữ trung niên nhiều năm làm việc tại nghĩa trang nhắc thủ tục tâm linh. Dương làm theo, trong lòng "thấy yên tâm hẳn". Đeo găng tay, cô lau lần lượt từ bia đến thân mộ, cẩn thận không làm xê dịch bát hương - điều được xem tối kỵ trong tâm linh người Việt. Cắt cỏ trên mộ được làm thủ công, không dùng máy mà cầm kéo lia từng đường ngang cho gọn hoặc dùng tay nhổ cỏ mọc tràn ra mép mộ.
Lần đầu chăm mộ người dưng, Dương thấy công việc vừa quen vừa lạ. Quen vì năm nào cô cũng theo cha mẹ đi tảo mộ ông bà trong tiết Thanh minh. Lạ bởi vẫn là những thao tác tưởng đơn giản lại không thể qua loa, mà cũng cần kỹ năng để hoàn thành nhanh nhất và giữ sự tôn trọng với người đã khuất.
Dưới nắng hanh đầu đông, nhiệt độ ngoài trời hơn 30 độ C, mồ hôi rịn ra trên trán các cô gái. Găng tay cao su thi thoảng tuột ra, hai ngón trỏ, ngón cái của nhân viên văn phòng ít làm việc chân tay, tì vào kéo sắt một lúc đã đỏ ửng.
Dọn xong mỗi phần mộ, người chăm sóc lại chắp tay cúi chào trước khi chuyển sang khu vực khác. Có người bất ngờ khi gặp mộ phần của một người cao tuổi từng sống gần nhà. "Công việc không đơn giản như mình vẫn nghĩ, kiếm được đồng tiền quả thực không dễ dàng", Thùy Dương kết luận, sau khi chứng kiến tốc độ dọn dẹp nhanh gấp ba lần của những nữ nhân viên lâu năm.
Một gen Z dọn vệ sinh trong khuôn viên nghĩa trang. Ảnh: Quốc Khánh
Hồng Ngọc, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, cũng đăng ký trải nghiệm công việc chăm sóc mộ phần ban ngày. Biết hoạt động qua mạng xã hội dành cho gen Z, cô muốn thử sức một công việc khác ngày thường, tạm rời văn phòng và thành thị trong một ngày cuối tuần.
Cô gái 24 tuổi chưa quen công việc chân tay, lóng ngóng khi lần đầu cầm khăn lau bia mộ, tỉa cây. Nhưng đi một vòng ngắm nhìn cây cối, sông nước, Ngọc nhận ra "nghĩa trang không đáng sợ" như mình từng nghĩ. Bởi người nằm dưới mộ cũng là ông bà, thân quyến của ai đó và cô chỉ thay họ chăm sóc. Một ngày lao động cũng cho cô thêm hiểu biết về phần việc tâm linh với người dưới cõi âm.
"Ở một vài thời điểm, người trẻ có thể mạnh dạn thử nghiệm một điều mới mẻ nào đó mà trước đây chưa từng nghĩ tới", nữ nhân viên văn phòng chia sẻ, dự định sẽ trở lại vì thích cảnh sắc nơi này.
Khi ca trải nghiệm chăm sóc mộ phần kết thúc, công việc bảo vệ nghĩa trang ban đêm bắt đầu. Sau bữa cơm tối, Nhật Minh mặc đồng phục, đội mũ, cầm đèn pin theo tổ trưởng bảo vệ đi tuần tra đồi Kim - khu vực trung tâm nghĩa trang với hàng trăm ngôi mộ được bố trí từ đỉnh xuống sát sườn đồi.
Đêm tĩnh lặng, chàng trai 22 tuổi chỉ nghe tiếng côn trùng vọng lại. Minh dùng đèn pin soi các ngóc ngách kiểm tra hàng mộ, yên dạ khi không phát hiện bất thường. Nếu thấy sự cố, cậu sẽ báo động cho tổ an ninh gần nhất cùng kiểm tra.
Người tổ trưởng nhiều năm kinh nghiệm trước đó đã giới thiệu cho Minh từng khu vực. Cứ 30 phút một vòng, công việc của họ là tuần đêm để tránh mất cắp đồ thờ, vật phẩm có giá trị tiền bạc lẫn tâm linh, xua trâu bò của người dân nếu chúng phá hàng rào vào ăn cỏ.
Minh biết đến hoạt động này qua mạng xã hội và đăng ký làm bảo vệ ban đêm vì tò mò. Cậu chưa từng dám vào nghĩa trang khi trời tối. Trước khi tham gia, Minh tìm hiểu một số điều kiêng kỵ. Để lấn át nỗi sợ, cậu tâm niệm trong đầu "mình không làm gì người đã khuất thì họ cũng không dọa mình".
Nhật Minh đi tuần đêm cùng bảo vệ nghĩa trang. Ảnh: Quốc Khánh
Kết thúc công việc trong ngày, những người tham gia được trao chứng nhận và 250.000 đồng tiền hỗ trợ. "Hy vọng thời gian trải nghiệm sẽ tiếp động lực để các bạn phấn đấu, thêm trân quý những gì mình có", bà Hoàng Thị Quốc Khánh, đại diện Lạc Hồng Viên, nói với những người trẻ.
Bà cho biết ý tưởng xuất phát từ câu chuyện thực tế của một nữ nhân viên văn phòng từng làm việc tại đây ba ngày để "trốn" áp lực công việc. Cô trực tiếp chăm sóc mộ phần và làm cả việc của nhân viên bảo vệ nghĩa trang. Câu chuyện sau đó lan tỏa trên mạng xã hội dành cho gen Z, thu hút người trẻ thử sức. Đăng ký phần lớn là nhân viên văn phòng, nhóm lao động chịu nhiều áp lực với tăng ca vô hình, khó ngắt kết nối sau giờ làm việc.
Song bà Khánh nhấn mạnh hoạt động này không nhằm giúp người trẻ "trốn tránh" những áp lực đời sống vốn có mà tạo cơ hội để họ hiểu hơn về công việc của lao động giữ không gian yên nghỉ cho người đã khuất. Công việc chăm sóc mộ phần và bảo vệ nghĩa trang thường diễn ra ngoài trời, chịu nắng mưa và có những đặc thù riêng.
"Chúng tôi không kỳ vọng người trẻ chọn gắn bó với nghề, chỉ muốn họ có cơ hội cảm nhận và trân trọng hơn công việc cũng như đóng góp của người đang làm nghề. Sau mỗi trải nghiệm, họ có thêm góc nhìn cuộc sống, nghĩ thêm về những kết nối vô hình với người đã khuất, nhất là thân quyến trong gia đình", bà nói.
Về thành phố, Thùy Dương vẫn muốn trở lại đây khi có thời gian. Không có ý định gắn bó với công việc ở nghĩa trang, song trải nghiệm khiến cô gái nghĩ nhiều hơn đến về nhà, thăm viếng người thân đã khuất.
Phong Linh