Người Hà Nội và phong trào dựng... phủ

Phủ trong tiếng Việt dùng để chỉ dinh thự của quan lại quý tộc thời xưa như địa phủ, nhạc phủ, soái phủ, tướng phủ, vương phủ..., hàm ý sự giàu sang phú quý của các đại gia. Phủ cũng thường tọa lạc trên khu đất rộng, có một đời sống riêng ở đẳng cấp cao, tách biệt với thường dân. Phủ bây giờ là một cách chơi của con người hiện đại với đời sống hiện đại. Cách trung tâm thủ đô 25-30 cây số, những ''biệt phủ" của người Hà Nội đang theo phong trào mọc lên làm lác mắt dân quê và làm giật mình cả những người thành thị "xịn".

So với “vương phủ'' Thành Chương thì khu nhà chưa đầy 1.000 m2 của họa sĩ Bùi Hoài Mai ở thôn Na, xã Hiên Vân, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh chỉ là ''dân phủ". Nhưng có thể xem Hoài Mai là người “chơi phủ'' sớm nhất ở khu vực này. Anh mua đất và tự quy hoạch thiết kế từ năm 1997 (có giếng ngọc, lầu gác, tầng hầm xây đá có lò sưởi kiểu Tây) và gần như dời hẳn về đây sống (vợ con vẫn ở Hà Nội). Bây giờ thì anh đã trở thành một ''kiến trúc sư'' nhà Việt cổ, một tay giúp nhiều người dựng ''phủ'', kể cả người nước ngoài. Đầu tiên là “phủ” của vợ chồng James Calson, một người Mỹ lấy vợ Việt dựng ngay giữa làng Lủ (Hà Nội), trên diện tích 500 m2. Hết nhiệm kỳ làm việc tại Đại sứ quán Mỹ ở Việt Nam, Calson để lại khu nhà Việt cổ cho bố vợ trông giữ, nhưng hễ có ngày nghỉ nào, dù chỉ vài ba ngày, là Calson lại bay về Hà Nội (hiện nay anh này làm việc cho một tổ chức viện trợ quốc tế ở khu vực Đông Nam Á), để ngủ ở "phủ” của mình mà anh cảm thấy vô cùng thân thiết từ nhiều năm nay, trong khi cô vợ (Việt) thì nhất quyết muốn đóng đô ở Washington D.C.

Bùi Hoài Mai còn giúp một số người (Việt và nước ngoài) dựng và sửa nhà tại Hà Nội theo phong cách nhà truyền thống Bắc Bộ, nhưng từ năm ngoái, anh bắt đầu bận bịu hẳn lên vì phong trào người Hà Nội dựng ''phủ”.

“Phủ'' của anh Ái, làm việc tại một công ty vi tính ở Hà Nội, vợ bán hàng chợ Đồng Xuân, tọa lạc trên một ngọn đồi thuộc thôn Kiều, xã Hiên Vân, do Bùi Hoài Mai thiết kế. Có thể gọi nó là một biệt thự cũng được, có hồ bơi, có ao súng, có nhà để xe hơi, có tầng nghinh phong (đón gió)... phục vụ cho một đời sống văn minh nhưng thiết kế theo phong cách nhà cổ, cột gỗ, mái ngói cong, tràng kỷ làm chỗ tiếp khách... Khi anh Ái mua mảnh đất này (chỉ rộng 500 m2) thì chủ cũ của nó đã không biết sử dụng đất làm gì ngoài việc khoét đất bán cho công nông chở đi làm đường, cứ 10.000 đồng một xe đất đồi, nên 500 m2 chỉ bán với giá 25 triệu đồng (50.000 đồng/m2). Nay thì nhờ ở cạnh cơ ngơi này, khu đất bên cạnh tăng giá hằng tháng. Ban đầu chỉ định dùng làm nhà nghỉ cuối tuần, nhưng nay vợ chồng anh Ái quyết định bán nhà ở Hà Nội để chuyển hẳn về đây, hằng ngày đi xe hơi về Hà Nội làm việc. Một khu nhà vườn không thể kiếm được ở Hà Nội với tiền tỷ, nhưng ở đây anh Ái chỉ mất 450 triệu đồng.

Cũng thôn Kiều, ''phủ'' của cặp vợ chồng họa sĩ trẻ ĐH Mỹ thuật Hà Nội Linh - Nguyệt sắp hoàn thành cũng sẽ là một không gian Việt đẹp và khá kỳ công. Toàn bộ bức tường rào được làm theo kỹ thuật tường trình của các cụ (giã đất rồi trình lên). Ngôi nhà chính vốn là nhà thờ cổ có niên đại hơn 100 năm, được khôi phục lại gần như nguyên vẹn. Khu vực sinh hoạt (hiện đại) được giấu vào phía sau, giữ cho khu nhà vườn dù làm mới vẫn mang dáng dấp xưa cũ của một gia đình giàu sang phú quý.

Từ khi có phong trào người Hà Nội tìm đất đồi, đất núi lập phủ, đất Hiên Vân đắt lên trông thấy. Từ 50.000 đồng/m2 đầu năm ngoái, đến cuối năm, vợ chồng một tiến sĩ trẻ ở Hà Nội lên mua mảnh đất 1.000 m2 trên tận đỉnh núi với giá 199.000 đồng/m2 mà xuýt xoa kêu may mắn lắm. Vì xuống thấp một chút, hoặc xích sang bên một chút 400.000-500.000 đồng/m2 chủ đất vẫn lắc đầu quầy quậy. “Phủ" của vợ chồng vị tiến sĩ đi nước ngoài như đi chợ này không theo ''phong cách Bùi Hoài Mai” mà xây toàn bằng đá theo phong cách biệt thự vùng núi châu Âu. Nhìn tòa nhà đá cao như tòa tháp vốn chỉ thấy trong phim ảnh đang cao dần trên đỉnh núi, người dân quê Hiên Vân thấy lạ mắt lắm. Những mái ngói cong, cột gỗ, đồ cũ được trau chuốt bên ''phủ Ái'', ''phủ Linh'' cũng khiến một số người nhà quê vừa gắng sức lên nhà tầng mấy năm trước thấy ái ngại cho ngôi nhà “mùa hè nóng phát khiếp mùa đông lạnh thấu xương'' và chóng "xuống mã'' của mình. Một vài ngôi nhà cũ giờ được gia chủ giữ rịt, không chịu bán, hoặc đòi giá thật cao. Một vài ngôi nhà mới dựng của người quê làm ăn khấm khá ngoài tỉnh cũng học dựng theo phong cách cũ (nhưng dùng vật liệu mới), trông ra dáng người giàu mà không học đòi kệch cỡm người thành phố lắp chóp nhọn và củ hành lên nóc nhà.

(Theo Thể Thao và Văn Hoá)