Nghịch lý của Chelsea dưới thời Xabi Alonso

AnhTheo hãng thống kê Opta, nhờ khả năng dứt điểm vượt trội che giấu những hạn chế trong lối chơi, Chelsea mới đứng thứ 5 ở Ngoại hạng Anh chứ không phải thứ 12 dựa trên hệ số điểm kỳ vọng.

Michael Carrick sẽ cùng Man Utd hành quân đến Stamford Bridge cuối tuần này trong tình cảnh chiếc ghế HLV lung lay dữ dội. Man Utd đứng thứ năm từ dưới lên tại Ngoại hạng Anh, trong khi Chelsea xếp thứ năm từ trên xuống. Tuy nhiên, theo mô hình điểm kỳ vọng của hãng thống kê hàng đầu thế giới Opta, đội bóng thành London thậm chí còn thể hiện kém hơn đối thủ.

Đội bóng của Alonso tạo ra cách biệt bàn thắng kỳ vọng (xG) tích cực trong những trận thắng Fulham, Brighton và Everton, nhưng lép vế rõ rệt trước Arsenal và Brentford. XG của họ cũng thấp hơn đối thủ trong các trận gặp Hull, Bournemouth và Tottenham, dù tất cả đều diễn ra trên sân nhà, nơi Chelsea được kỳ vọng giành ba điểm.

Theo dữ liệu Opta, Chelsea chỉ đứng thứ 12 Ngoại hạng Anh về chất lượng màn trình diễn, nhưng leo lên vị trí thứ năm nhờ khả năng dứt điểm đặc biệt hiệu quả. Họ đã ghi nhiều hơn 6,7 bàn so với chỉ số xG, chỉ kém Brighton (6,8 bàn). Nếu loại trừ các quả phạt đền, đội bóng thành London thậm chí dẫn đầu giải về khả năng tận dụng cơ hội vượt mức kỳ vọng.

Ví dụ điển hình là trận gặp Bournemouth, khi Chelsea ghi 5 bàn chỉ từ 10 pha dứt điểm. Một đội ghi ít nhất năm bàn từ số lần dứt điểm ít ỏi như thế trung bình chưa đến một lần mỗi mùa tại Ngoại hạng Anh.

Phong độ ghi bàn vượt kỳ vọng cũng xuất hiện ở nhiều cá nhân. Jordan Henderson ghi hai bàn từ năm pha dứt điểm ngoài vòng cấm mùa này, trong khi từ năm 2014 đến hết mùa 2025-2026, anh trung bình cần 20 cú sút xa mới ghi một bàn.

Pedro Neto đã có ba bàn tại Ngoại hạng Anh, chỉ kém hai bàn so với thành tích tốt nhất trong một mùa giải của anh. Morgan Rogers cũng đang ghi nhiều hơn 1,87 bàn so với xG, trong khi mức chênh lệch của anh ở cả mùa trước là 3,15 bàn.

Tính thêm Joao Pedro, Chelsea có tới bốn trong số 12 cầu thủ tại Ngoại hạng Anh đang ghi nhiều hơn chỉ số bàn thắng kỳ vọng không tính phạt đền (npxG) ít nhất 1,5 bàn.

Đáng chú ý, hai trận Pedro vắng mặt cũng chính là hai lần Chelsea không thể ghi bàn, trước Brentford và Tottenham. Tổng xG của đội trong hai trận này chỉ đạt 1,3. Vì thế, việc tiền đạo Brazil sớm bình phục chấn thương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Alonso.

Tầm ảnh hưởng của Pedro không chỉ nằm ở khả năng ghi bàn. Theo dữ liệu Gradient Sports, tiền đạo này trung bình có 5,7 lần kiểm soát bóng trong vòng cấm đối phương mỗi 90 phút, cao nhất trong số những trung phong chơi ít nhất 400 phút tại Ngoại hạng Anh mùa này.

Estevao thậm chí đạt trung bình 5,8 lần, dù thường thi đấu ở cánh. Không một thống kê đơn lẻ nào đủ để quyết định suất đá chính, nhưng việc Alonso ít sử dụng tài năng trẻ Brazil trở thành dấu hỏi, nhất là khi Chelsea thiếu những cầu thủ có khả năng xâm nhập và giữ bóng trong vòng cấm lúc Pedro vắng mặt.

Khả năng tiếp cận vòng cấm đối phương của Chelsea đang suy giảm rõ rệt. Sau bốn vòng đầu, họ đứng thứ ba giải về số lần chạm bóng trong vòng cấm đối thủ, nhưng hiện tụt xuống thứ tám.

Trong khi các đội chủ nhà tại Ngoại hạng Anh trung bình có 27 lần chạm bóng trong vòng cấm đối phương mỗi trận, Chelsea chỉ đạt 17 lần ở hai trận sân nhà gần nhất. Với tỷ lệ kiểm soát bóng thấp hơn đáng kể so với những mùa trước, việc cải thiện thông số này không hề đơn giản.

Vấn đề lớn hơn của Chelsea nằm ở khả năng kiểm soát thế trận. Dưới thời Alonso, Chelsea đã có ba trận Ngoại hạng Anh chỉ kiểm soát bóng tối đa 38%. Để so sánh, trong gần ba năm dẫn dắt Bayer Leverkusen, nhà cầm quân Tây Ban Nha chỉ trải qua bốn trận như vậy.

Việc Chelsea cầm bóng ít không đơn thuần xuất phát từ chuyện chủ động phòng ngự sau khi dẫn bàn. Trong trận gặp Fulham, họ chỉ kiểm soát 40,8% bóng trước thời điểm nâng tỷ số lên 3-1, rồi giảm xuống 34,6% trong phần còn lại. Trước Brighton, Chelsea dẫn 3-0 dù mới thực hiện 28,4% tổng số đường chuyền của hai đội.

Đây khó có thể là cách chơi mà Alonso chủ động lựa chọn. Leverkusen của ông từng vô địch Bundesliga với tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình 61,8% - cao nhất giải.

Trước trận thua Liverpool tại Cup Liên đoàn Anh giữa tuần, Alonso cũng thừa nhận Chelsea cần cải thiện khả năng giữ bóng. "Chúng tôi muốn kiểm soát bóng", ông nói. "Với hoàn cảnh hiện tại và những gì đội đang xây dựng, tôi nghĩ Chelsea vẫn còn nhiều dư địa cải thiện ở khía cạnh này. Chúng tôi cần chơi tự tin hơn khi có bóng".

Lịch sử Ngoại hạng Anh cũng cho thấy tỷ lệ kiểm soát bóng 46,5% của Chelsea có thể trở thành rào cản trong cuộc đua giành vé Champions League.

Trong 12 mùa gần nhất, chỉ Leicester City ở mùa vô địch thần kỳ 2015-2016 từng kết thúc trong top 4 với tỷ lệ kiểm soát bóng thấp hơn Chelsea hiện tại. Ngoài trường hợp đặc biệt đó, thành tích tốt nhất của một đội có tỷ lệ giữ bóng thấp hơn là vị trí thứ sáu của West Ham mùa 2020-2021.

Điều này không có nghĩa Chelsea chắc chắn hụt hơi. Họ vẫn có cơ hội cải thiện khi hệ thống chiến thuật của Alonso hoàn thiện và đội hình dần ổn định. Nhưng chính sự thiếu ổn định đang là vấn đề khác tại Stamford Bridge.

Alonso luân phiên sử dụng sơ đồ 3-4-3 và 4-2-3-1, nhưng chưa duy trì sơ đồ nào quá ba trận Ngoại hạng Anh liên tiếp. Chelsea cũng là đội thay đổi đội hình xuất phát nhiều thứ hai giải, chỉ sau Tottenham, dù cả hai không phải xoay tua vì các giải đấu châu Âu.

Đội bóng thành London thậm chí đã sử dụng ba thủ môn bắt chính mùa này. Điều đó gợi nhớ mùa 1996-1997, khi Chelsea lần lượt trao cơ hội cho Craig Forrest, Kevin Hitchcock, Nick Colgan, Frode Grodas và Dmitri Kharine.

Những biến động ở vị trí trấn giữ khung thành phần nào phản ánh sự thiếu chắc chắn của hàng thủ. Chelsea hiện có mức thủng lưới vượt chỉ số bàn thua kỳ vọng (xGA) tệ thứ hai Ngoại hạng Anh, cho thấy họ phải nhận nhiều bàn thua hơn mức chất lượng cơ hội của đối phương có thể lý giải.

Chelsea vì thế đang tồn tại một nghịch lý: hàng công ghi bàn vượt xa kỳ vọng, trong khi hàng thủ cũng để lọt lưới nhiều hơn đáng kể so với những gì thống kê dự báo. Khả năng tận dụng cơ hội xuất sắc giúp họ bay cao, nhưng những hạn chế trong kiểm soát bóng, tổ chức lối chơi và phòng ngự có thể khiến thành tích trở nên thiếu bền vững.

Trước cuộc đối đầu tại Stamford Bridge hôm nay, tương lai hai HLV mang những sắc thái trái ngược. Carrick chịu sức ép lớn và có nguy cơ sớm rời Man Utd, trong khi Alonso vẫn còn tương đối an toàn tại Chelsea. Tuy nhiên, nếu Carrick đang phải trả giá cho kết quả yếu kém, Alonso cũng đối mặt với hàng loạt câu hỏi về chất lượng thực sự của đội bóng. Và câu hỏi quan trọng nhất là liệu Chelsea có thể tiếp tục duy trì vị trí trong top 5 khi những pha dứt điểm không còn mang lại số bàn thắng vượt xa kỳ vọng.

Hồng Duy (theo The Guardian)