Nghề trông đáy giữa biển khơi

Phải sống trong căn chòi chơ vơ giữa biển, mỗi tháng chỉ vào bờ được vài ngày, những người làm nghề này phải vật lộn với sóng biển canh chừng từng miệng đáy (tấm lưới ngăn dòng để bắt cá). Vất vả, cực nhọc và đôi khi phải đánh đổi cả mạng sống của mình, nhưng cuộc sống của họ vẫn rất nghèo.

Anh Hai Chiểu đang đi kiểm tra miệng đáy.

Phải sống trong căn chòi chơ vơ giữa biển, mỗi tháng chỉ vào bờ được vài ngày, những người làm nghề này phải vật lộn với sóng biển canh chừng từng miệng đáy (tấm lưới ngăn dòng để bắt cá). Vất vả, cực nhọc và đôi khi phải đánh đổi cả mạng sống của mình, nhưng cuộc sống của họ vẫn rất nghèo.

Cách bến Rạch Gốc (xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau) chừng 10 hải lý về phía biển tây có nhiều dãy cọc san sát nhau giống như những hàng cột điện giữa biển khơi, đó là cột kè đáy. Bên trên dãy cọc, cách nhau khoảng 50 m là một cái chòi nhìn từ xa chẳng khác nào... tổ chim. Chòi cao hơn mặt nước gần 10 m, để lên tới đó, người ta phải nắm lấy hai sợi dây nylon lớn bằng ngón chân cái. Chòi rộng chừng 1 m2 dành cho hai người ở với lủng củng những xoong, nồi, chén bát, củi, gạo...

Ở giữa chòi có một cái lò nấu ăn bằng củi. Hai bên có hai chiếc võng của anh Thái Văn Thanh (thường gọi là Hai Chiểu) và anh Võ Văn Hải. Đó là hai người bạn cùng quê Trà Vinh. Trước cả hai cùng theo nghề đáy gần bờ ở quê nhà, mùa màng thất bát, họ phải dắt díu gia đình trôi dạt về tận cửa Rạch Gốc để làm thuê cho ông Bảy Hoàng. Anh Hải kể, cứ phải ngày đêm bám biển, canh con nước chảy mà đóng đáy. Đêm nào giấc ngủ cũng chập chờn vì phải canh chừng tàu buôn. Nếu họ chạy đúng vào hướng dàn đáy thì báo hiệu bằng đèn cho họ đổi hướng, nếu không cả dàn đáy sẽ tiêu tan. Những ngày gió chướng thổi mạnh, sóng biển chồm từng cơn cao như nóc nhà, ngồi trong chòi mà ướt như chuột lột.

Căn chòi nơi người trông đáy ở.

Hiện nay các miệng đáy đều nằm cách bờ chừng hơn 10 hải lý. Để có được những miệng đáy xa khơi như vậy, chủ hàng phải lên vùng cao nguyên mua các cây kè cao 20-25 m. Sau đó mua lưới chờ tới con nước đi đóng đáy. Mỗi chủ hàng thường có 20 miệng đáy trở lên. Mỗi bạn chòi giữ năm miệng đáy thì được hưởng trọn một. Đa số họ là người Trà Vinh, nơi từng làm qua nghề hàng đáy gần bờ nên khi đến Rạch Gốc cũng chỉ biết theo nghề này.

Anh Thạch Văn Thống, theo nghề chòi đáy hàng khơi gần 10 năm, cho biết: “Mùa gió chướng là mùa thu nhập chính. Con nước nào trúng thì được 1-2 triệu đồng, ít thì trên dưới 500.000 đồng. Nhưng cũng lắm khi kéo đáy lên chẳng có gì, buồn héo cả ruột”. Bởi hai mùa no đói nên hầu hết cuộc sống gia đình bạn chòi đều nghèo khó. “Có những lúc vợ đau con ốm, không được vào bờ tôi phải liên hệ với chủ hàng đáy qua máy bộ đàm, vay tiền thuốc thang chờ khi mùa chướng về làm trừ nợ” - anh Thống tâm sự. Gia cảnh của anh Thống cũng giống như hầu hết bạn chòi.

Anh Lưu Văn Thọ, Chủ tịch xã Tân Ân, cho biết: “Hiện trong xã có tới 60 hộ làm nghề đáy hàng khơi, trong đó mỗi hộ thuê 10-30 nhân công. Chỉ những chủ hàng đáy là có thu nhập ổn định, nhiều ông giàu sụ nhờ nghề này. Đại đa số những người làm thuê đều có cuộc sống kham khổ, đã vậy nhiều người phải bỏ mạng oan uổng ngoài biển”.

Xã Tân Ân có những người đàn ông phải sống chơi vơi giữa biển khơi thì cũng có những phụ nữ phải ngày đêm ngóng chờ chồng. Mỗi khi có chiếc ghe từ ngoài biển cập bến, có hàng chục phụ nữ cùng mấy đứa nhỏ tay thúng, tay rổ đứng chờ sẵn xúm quanh. Họ là vợ con của những bạn chòi đến nhận phần cá tôm của chồng mình. Chị Diệp - vợ anh Thạch Văn Thống - vừa thấy chồng bước xuống đã cùng con vui mừng vây lấy mà không màng tới phần được chia. Vợ anh Hai Chiểu nói: “Ngày nào chị em tụi tôi cũng ngóng ra biển chờ mấy ông”.

Lẫn trong số phụ nữ ấy, có nhiều người không phải đến chia phần mà đến nhặt cá thuê hay mua lại ra chợ bán kiếm tiền. Nhìn mặt họ phảng phất nét buồn tủi, nhiều người quay mặt giấu những giọt nước mắt lặng lẽ khi chứng kiến cảnh vợ con người khác vui mừng đoàn tụ. Anh Như, cán bộ xã, giải thích: “Đó là những phụ nữ có chồng mất ngoài đáy hàng khơi! Họ ở chung một xóm tại bến Rạch Gốc. Ngày nào họ cũng ngóng ra biển khơi ngậm ngùi...”. Bến Rạch Gốc vẫn không quên cơn bão số 5 năm nào đã cướp đi sinh mạng hàng chục bạn chòi ở cửa Rạch Gốc, Rạch Tàu và các vùng ven biển mũi Cà Mau. Cũng từ đó dọc theo các bờ biển mũi Cà Mau đã hình thành nhiều “xóm không chồng”.

Nhiều người đã phải đoạn tuyệt với nghề đáy, bỏ lên rừng kiếm sống. “Nghề đáy hàng khơi lắm lúc biển bao dung mang lại cơm no áo ấm cho họ, nhưng đôi khi biển cũng giận dữ lấy lại những gì đã ban phát và lấy luôn cả mạng người” - Chủ tịch xã Lưu Văn Thọ, nói.

(Theo Tuổi Trẻ)