Tri thức chế biến món ăn từ lươn thuộc loại hình tri thức dân gian. Điểm đặc trưng là lựa chọn lươn đồng, làm sạch đúng kỹ thuật, cùng với công thức phối hợp gia vị bản địa như hành tăm, nghệ, ớt, tiêu, nước mắm, tạo nên hương vị cay nồng và đậm đà.
Lươn là thủy sản nước ngọt phổ biến trên đồng ruộng Nghệ An. Từ lâu, người dân địa phương đã sáng tạo nhiều cách chế biến như xào sả ớt, cuộn lá lốt... Trong đó, cháo và súp lươn là những món tiêu biểu, tạo dấu ấn riêng của ẩm thực xứ Nghệ.
Súp lươn ăn kèm với bánh mỳ và bánh ướt, là món ăn nổi tiếng ở Nghệ An. Ảnh: Đức Hùng
Ngày nay, lươn còn được chế biến theo hướng hiện đại, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng như lươn chiên giòn, lươn cuộn thịt, lươn khô, lươn đóng hộp, miến lươn đóng gói... Nhiều xã trước đây thuộc huyện Yên Thành đã hình thành làng nghề nuôi lươn không bùn, sơ chế lươn, cho thu nhập hơn 50 triệu đồng mỗi tháng/hộ.
Anh Nguyễn Minh Thao, 34 tuổi, chủ cơ sở chế biến lươn ở làng Phan Thanh, xã Hợp Minh (trước đây thuộc huyện Yên Thành), cho biết tri thức chế biến món ăn từ lươn được công nhận di sản tạo nhiều tác động tích cực cho làng nghề. Giá trị con lươn được nâng cao, góp phần làm phong phú ẩm thực Việt Nam, mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa đặc sản Nghệ An đến với người dân cả nước và bạn bè quốc tế.
Món lươn ướp và lươn cuộn thịt được sản xuất tại làng nghề Phan Thanh, xã Hợp Minh. Ảnh: Đức Hùng
Ngoài các món ăn từ lươn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đưa lễ hội đền Mai Bảng (phường Cửa Lò) vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi, danh tướng thời Lê sơ có công trong khởi nghĩa Lam Sơn giúp Lê Lợi đánh bại quân Minh, phản ánh truyền thống "uống nước nhớ nguồn" của cư dân ven biển Nghệ An.
Đến nay, Nghệ An có 14 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận.
Đức Hùng