Thanh Huyền -
Chỉ nghe qua, cốt truyện hầu như không hứa hẹn điều gì hấp dẫn. Alexander von Humboldt và Carl Friedrich Gauss là hai nhà khoa học trẻ người Đức sống ở cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, thông minh, lỗi lạc. Humboldt từng trải qua những cuộc phiêu lưu đến Nam Phi, lang thang trong những cánh rừng nhiệt đới, lê lết trong các hang động và đếm chấy rận trên người các dư dân bản xứ. Còn Carl Friedrich Gauss là một nhà toán học, thiên văn học – người không thể sống thiếu phụ nữ nhưng lại có thể nhảy ra khỏi giường trong đêm tân hôn để ghi chép một công thức nào đó vừa bất chợt nghĩ ra.
Xuất bản từ tháng 9 năm ngoái, cuốn tiểu thuyết đã tiêu thụ được 600.000 bản tại Đức và vẫn đứng vững ở vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng các tác phẩm ăn khách nhất sau 10 tháng ra đời. Measuring the World được coi là tác phẩm thành công nhất tại Đức kể từ Perfume - xuất bản cách đây 2 thập kỷ - của Patrick Susskind.
Cuốn sách không chỉ làm hài lòng độc giả, nó còn có sức mê hoặc không cưỡng nổi đối với các nhà phê bình văn học Đức vốn nổi tiếng là khắt khe và thiếu thiện chí.
Thành công của Measuring the World đã khiến cho tác giả cuốn tiểu thuyết được so sánh với Vladimir Nabokov và Marcel Proust.
"Khi gửi bản thảo của mình tới các nhà xuất bản, bạn thường khó tránh khỏi cảm giác hồi hộp, bồn chồn. Nhưng với cuốn tiểu thuyết này, tôi hoàn toàn thấy vui vẻ và thoải mái. Tôi chỉ hy vọng là cuốn sách bán ra được khoảng 40.000-50.000 bản chứ không bao giờ dám mơ về một thành công quá lớn như vậy", nhà văn tâm sự.
 |
|
Tác giả trẻ Daniel Kehlmann. Ảnh: beucher |
Measuring the World đã tạo nên một sự đổi mới rõ rệt cho nền văn học Đức sau chiến tranh. Hàng thập kỷ qua, diện mạo của nền tiểu thuyết nước này dường như vẫn quá nặng nề, nghiêm trang, chỉn chu và có phần tẻ nhạt. Tuy nhiên, gần đây, những tác giả trẻ như Kehlmann, Jakob Hein và nhà văn gốc Nga Wladimir Kaminer... đã chứng minh, họ hoàn toàn có thể viết những tác phẩm vui nhộn, giàu màu sắc, không nghiêm nhặt mà đầy ý vị mỉa mai.
Tuy nhiên, dù sinh ra ở Stuttgart nhưng tác phẩm của Kehlmann không mang chất Đức mà có hơi hướng của Gabriel García Márquez.
"Tôi muốn sáng tạo ra một cuốn tiểu thuyết kiểu Mỹ Latin nhưng tôi không phải là người Mỹ Latin, tôi không viết được như Márquez – người từng miêu tả một người phụ nữ xinh đẹp đang phơi quần áo rồi bất chợt bị gió cuốn bay xa. Nhưng tôi có thể thể hiện đươc phần nào đó không khí Mỹ Latin, chất khôi hài và những điều phi lý. Và tôi đã viết một cuốn tiểu thuyết mang phong cách Mỹ Latin về người Đức và chủ nghĩa kinh điển Đức".
Điều làm nên sự khác biệt của Measuring the World với những cuốn tiểu thuyết của văn học Đức trước đây chính là giọng điệu châm biếm khôi hài của tác giả, dù đó là khi anh tường thuật sự thất bại của Humboldt trong việc quyến rũ cô hầu gái 15 tuổi (tác giả giải thích Humboldt có lẽ là một kẻ đồng tính) hay khi miêu tả cuộc phiêu lưu của nhân vật này trên sông Orinoco. Cuốn sách còn có những chi tiết kể về sự xuất hiện của những con tàu vũ trụ ngoài hành tinh khiến độc giả phải đoán già đoán non không biết là thật hay giả.
"Cuốn sách mang dáng vẻ của một tác phẩm thuộc thể loại ‘người thật việc thật’ nhưng nó cũng nằm ở ranh giới giữa một cuốn tiểu thuyết và một chuyên khảo giả lịch sử", nhà văn cho biết.
Kehlmann còn húc mạnh vào ngành xuất bản Đức khi ông lên tiếng công kích "lối mòn đặc biệt ủ dột" mà những tác phẩm văn học Đức đã bước theo nhau mà đi từ sau chiến tranh.
Đầu tháng này, Kehlmann đã than thở rằng các nhà văn Đức dành quá nhiều thời gian cho những buổi đọc sách dài vô tận trước công chúng và thay vì ngồi vào bàn viết lại lắc lư trên các chuyến tàu đi quảng bá tác phẩm.
Tuy nhiên, Kehlmann bị chỉ trích là có thái độ thiếu tôn kính đối với Alexander von Humboldt – một trong những nhà khoa học vĩ đại của Đức.
Nhưng phần lớn các nhà phê bình đã chỉ ra một điểm quan trọng rằng, những nhà văn trẻ đã đem đến chất hài hước cho văn học Đức.
Ngày nay, các nhà văn trẻ ở Đức đang dần thoát khỏi ảnh hưởng của Thomas Mann, Günter Grass và các thuyết lý triết học của Theodor Adorno.
Thay vào đó, họ đọc tiểu thuyết Anglo-Saxon và các tác phẩm thuộc dòng văn học hiện thực huyền ảo viết bằng tiếng Tây Ban Nha. Kehlmann – người tốt nghiệp triết học và văn học Đức tại Đại học – xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay năm 22 tuổi và từng say sưa đọc Nabokov và Borges từ thời niên thiếu. Anh cũng thích đọc những nhà văn Anh như Zadie Smith và Ian McEwan.
"Atonement (tác phẩm của Ian McEwan) là một trong những cuốn tiểu thuyết xuất sắc trong vòng 30 năm qua – một kiệt tác không thể tưởng tượng được", nhà văn bày tỏ.
(Nguồn: The Guardian)