Lòng tốt của người xa lạ giúp tù nhân chung thân giải oan
MỹKhông quen biết Daniel Villegas, cũng chẳng có kiến thức pháp luật, John Mimbela dành nhiều năm và tiền bạc giúp người đàn ông chịu án chung thân từ tuổi 16 được minh oan.
Tối 10/4/1993, Jesse Hernandez cùng ba người bạn, trong đó có Armando "Mando" Lazo và Bobby England, đi bộ về nhà sau một bữa tiệc, qua khu vực có nhiều băng nhóm hoạt động ở El Paso, bang Texas.
Jesse kể một chiếc ôtô màu đỏ rượu vang, kiểu dáng thập niên 1970, bất ngờ chạy đến, dừng rồi lùi lại. Tài xế nhiều lần điều khiển xe như đang trêu đùa nhóm thiếu niên trước khi rời đi. Khoảng 15 phút sau, chiếc xe quay lại. Mando và Bobby tiến đến gần, lớn tiếng với người lái thì bất ngờ bị bắn. Jesse cùng người bạn còn lại bỏ chạy, khi quay lại phát hiện Mando và Bobby đã chết.
Vụ án mạng gây chấn động cộng đồng El Paso. Những ngày sau đó, Daniel Villegas, thiếu niên 16 tuổi từng có vài tiền án về tội nhẹ, lại đi khoe với người trong khu phố rằng chính mình đã sát hại hai nạn nhân.
Lời nhận tội khiến thiếu niên lĩnh án chung thân
Những người quen biết Daniel không tin cậu có thể giết người. Họ cho rằng thiếu niên này còn non nớt, thích đùa cợt. Mẹ Daniel, bà Yolanda, nghĩ con trai cố tỏ ra nguy hiểm để tự bảo vệ mình giữa khu vực có nhiều băng nhóm. "Nó nghĩ rằng nếu người khác sợ mình, nó sẽ có nhiều cơ hội sống sót hơn", bà nói.
Tuy nhiên, những lời khoe khoang khiến Daniel lọt vào tầm ngắm của cảnh sát. Cậu bị đưa về đồn thẩm vấn và đến sáng hôm sau đã nhận tội, rồi bị bắt.
Daniel sau đó khai đã rất sợ hãi khi bị thẩm vấn mà không có luật sư. Cậu cáo buộc thám tử Alfonso Marquez gây sức ép, tát vào sau đầu và đe dọa rằng nếu không nhận tội sẽ phải ngồi ghế điện, còn nếu nhận có thể được đưa đến trại giam dành cho người chưa thành niên.
Tại một phiên điều trần sau này, Marquez phủ nhận toàn bộ cáo buộc ép cung, đánh đập và đe dọa Daniel.
Daniel Villegas thời niên thiếu. Ảnh: ID
Năm 1994, Daniel ra tòa với cáo buộc sát hại hai người. Phiên xử đầu tiên không đi đến phán quyết do bồi thẩm đoàn bất đồng ý kiến. Khi vụ án được xét xử lại, gia đình đã cạn tiền thuê luật sư, Daniel phải nhờ luật sư công bào chữa.
Do quá tải công việc, luật sư chỉ triệu tập một nhân chứng. Năm 1995, Daniel bị kết tội và nhận án tù chung thân.
Hơn 10 năm sau, khi Daniel tuyệt vọng đến mức nghĩ đến việc kết thúc cuộc đời trong tù, một người đàn ông xa lạ xuất hiện.
Người xa lạ quyết tìm lại công lý
John Mimbela là nhà thầu xây dựng thành đạt, biết đến gia đình Daniel qua người vợ mới cưới Lucy, vốn thân thiết với cha mẹ chàng trai từ nhiều năm trước.
Một tối năm 2007, vợ chồng John đến thăm gia đình Daniel, đúng lúc cha mẹ anh vừa nhận tin cơ quan pháp lý cuối cùng mà họ đặt hy vọng cũng từ chối hỗ trợ vụ án.
John nhớ cảnh hai vợ chồng ngồi trong nhà "khóc nức nở tuyệt vọng". Họ tin con trai bị ép nhận tội, trong khi có chứng cứ ngoại phạm: Đêm xảy ra án mạng, Daniel ở cùng bạn bè tại một căn hộ để trông trẻ. "Hãy để tôi mang những tài liệu mà họ vừa trả lại cho anh chị về xem có thể giúp được gì không", John đề nghị.
Dù không có kiến thức pháp luật, John bắt đầu đọc hồ sơ. Sau giờ làm, ông dành nhiều giờ nghiên cứu biên bản thẩm vấn, tài liệu và chứng cứ. Gặp Daniel trong tù, ông càng tin chàng trai vô tội, quyết theo đuổi vụ án dù phải bỏ nhiều thời gian, tiền bạc.
Tham khảo luật sư, John biết cơ hội lúc đó là yêu cầu tòa xem xét tính hợp pháp của việc giam giữ Daniel, một con đường pháp lý khó khăn và ít hy vọng thành công.
Trong lúc chờ tòa phản hồi, ông thuê thám tử tư, đồng thời tìm gặp Jesse Hernandez, người sống sót trong vụ nổ súng.
Ban đầu, Jesse không muốn liên quan. Nhưng khi lần đầu đọc bản nhận tội của Daniel, anh phát hiện nhiều chi tiết không khớp với những gì mình chứng kiến, từ màu sắc chiếc xe đến trình tự các phát súng.
Jesse còn kể chính thám tử Marquez từng gây sức ép buộc anh nhận tội giết hai người bạn, với giả thuyết anh phạm tội trong trạng thái mất trí nhớ tạm thời. Jesse suýt nhận tội, cho đến khi mẹ phát hiện và gọi điện khiếu nại với cảnh sát.
"Tôi cứ nghĩ mãi về Daniel. Cậu ấy cũng giống tôi, chỉ muốn thoát khỏi nơi đó, chỉ muốn được về nhà. Tôi khá chắc rằng cậu ấy đã ký bất cứ thứ gì họ đưa ra", Jesse nói và quyết định giúp John.
Có thêm nhân chứng quan trọng, John tìm đến Trung tâm hỗ trợ người bị kết án oan thuộc Trường Luật Đại học Northwestern và luật sư Joe Spencer.
Nghiên cứu hồ sơ, Spencer phát hiện ngay sau khi nhận tội, Daniel từng nói với một cảnh sát phụ trách người chưa thành niên rằng mình không phải hung thủ. Tuy nhiên, lời khai rút lại nhận tội này chưa bao giờ được đưa ra trước bồi thẩm đoàn.
Luật sư còn phát hiện cảnh sát chưa điều tra đến cùng một nghi phạm khác có mặt gần hiện trường đêm xảy ra án mạng, người từng dọa giết Mando. "Tôi nhìn thấy một sự bất công và một sai lầm cần được sửa chữa", Spencer nói, nhấn mạnh không có chứng cứ vật chất nào liên kết Daniel với vụ án.
Nhiều năm trôi qua, vụ án vẫn bế tắc. John tiếp tục bỏ tiền dựng bảng quảng cáo khắp thành phố, tổ chức biểu tình bên ngoài văn phòng công tố viên Jamie Esparza để kêu gọi xem xét lại bản án. Dần dần, dư luận bắt đầu thay đổi.
John Mimbela vận động đòi công lý cho Daniel Villegas. Ảnh: ID
Thoát án chung thân, được tuyên vô tội sau 23 năm
Bước ngoặt đến năm 2011, khi thẩm phán Sam Medrano chấp thuận xem xét tính hợp pháp của việc giam giữ Daniel và mở phiên điều trần đánh giá các chứng cứ, xác định liệu có căn cứ xét xử lại hay không.
Tháng 8/2012, sau khi xem xét chứng cứ và chờ đợi thêm một năm, thẩm phán Medrano đề nghị Tòa Phúc thẩm Hình sự Texas cho Daniel được xét xử lại, nhận định lời khai của thám tử trong vụ án không đáng tin cậy.
Tháng 12/2013, Tòa Phúc thẩm Hình sự Texas chấp thuận, hủy bản án kết tội Daniel. Ngày 14/1/2014, sau gần 20 năm ngồi tù, anh được bảo lãnh tại ngoại để chờ phiên xử mới.
Jesse đến đón Daniel, ôm anh và xin lỗi vì những năm tháng tù oan mà anh phải chịu.
Trở về cộng đồng, Daniel làm việc tại công ty xây dựng của John, nối lại quan hệ với con gái mà anh chưa có cơ hội gần gũi khi ở tù. Anh cũng tìm được tình yêu và có thêm một con trai.
Năm 2018, Daniel một lần nữa đứng trước tòa. Lần này, công tố viên không sử dụng lời nhận tội trước đây làm chứng cứ. Bồi thẩm đoàn tuyên anh không có tội. Nghe phán quyết, Daniel xúc động khuỵu xuống.
Daniel Villegas bật khóc sau khi bồi thẩm đoàn tuyên vô tội trong phiên xét xử lại năm 2018. Ảnh: El Paso Times
Dù vậy, Jamie Esparza, công tố viên từng phụ trách vụ án ban đầu, sau đó vẫn khẳng định với truyền thông rằng ông "chắc chắn" Daniel là hung thủ.
Trước đó, năm 2015, Daniel đã khởi kiện thành phố El Paso cùng một số cảnh sát liên quan. Vụ kiện được dàn xếp vào năm 2026 với khoản bồi thường 8 triệu USD.
Sau hơn hai thập kỷ mang án giết người, Daniel được minh oan. Người góp phần quan trọng đưa anh trở lại cuộc sống bình thường là John, một người trước đó hoàn toàn không quen biết anh.
"Đó có lẽ là điều tuyệt vời nhất tôi từng làm. Mỗi đồng tiền, mỗi giờ phút tôi dành cho vụ án của Daniel đều hoàn toàn xứng đáng", John nói.
Tuệ Anh (theo Oxygen, NBC)