Loại lịch chúng ta quen dùng có 365 ngày trong một năm, do Giáo hoàng Gregory xây dựng năm 1582, nhằm khớp thời gian của một năm với thời gian của các mùa. Nhưng vì trái đất đi quanh mặt trời hết 365,24 ngày mới được một vòng, nên cứ sau bốn năm lại sinh ra một "năm nhuận" 366 ngày, nhằm gộp nốt ngày dôi ra kia. Trong hệ thống lịch Gregory, mỗi ngày nhất định sẽ rơi vào các thứ khác nhau trong tuần tại những năm khác nhau, vì 365 không chia hết cho 7.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc mỗi năm chúng ta phải in lịch mới, và tính toán lại ngày cho các mốc sự kiện định kỳ. "Trong nhiều năm, tôi đã phải tạo ra một thời khoá biểu mới để nói với các sinh viên của tôi khi nào cần làm bài tập về nhà", Dick Henry, nhà vật lý tại Đại học Johns Hopkins, Baltimory, Maryland, cho biết.
 |
|
Dick Henry. |
Vì thế Henry đã thiết kế một loại lịch mới chỉ có 364 ngày, chia đều cho 52 tuần. Trong kế hoạch được gọi là "Lịch và Thời gian" của ông, mỗi tháng chứa 30 hoặc 31 ngày. Độ dài mỗi tháng được xác định sao cho lịch mới không lệch với lịch cũ quá 5 ngày và ngày Giáng sinh, 25/12, luôn rơi vào chủ nhật.
Sự gò ép này đồng nghĩa với việc sẽ có 8 trong 12 tháng có số ngày khác biệt so với lịch hiện nay. Tháng 3, 6, 9 và 12 sẽ kéo dài 31 ngày, trong khi những tháng khác là 30 ngày.
Để giữ cho lịch hoạt động đồng bộ theo mùa, Henry đã chèn thêm vào lịch một tuần - không thuộc tháng nào cả - cứ sau 5 hoặc 6 năm. Ông gọi đây là "Tuần Newton", nhằm tưởng nhớ đến nhà vật lý yêu thích của mình, Isaac Newton.
Mặc dù nhận được nhiều khích lệ, song Henry cho biết ông đã vấp phải những trở ngại cho kế hoạch của mình - chủ yếu vì mọi người sẽ bị ám ảnh bởi ngày sinh nhật lúc nào cũng rơi vào thứ tư, chẳng hạn.
Và chuyện gì xảy ra với những người ra đời đúng vào những ngày sẽ không bao giờ tồn tại trong lịch mới, như 31/1, hay trong tuần Newton? Henry đề nghị họ hãy tổ chức sinh nhật hoặc vào 30/1 hoặc "hãy coi mình như được sinh ra vào ngày Độc lập - mùng 4 tháng 7 (ngày luôn rơi vào thứ tư)".
"Tôi cho rằng một cuốn lịch như vậy sẽ cực kỳ có ích", Owen Gingerich, nhà thiên văn và lịch sử khoa học tại Đại học Harvard ở Cambridge, Massachusetts, Mỹ, nhận xét. Ông cho biết các nỗ lực cải tiến lịch trước đây đều "thất bại thảm hại" vì chúng phá hoại hệ thống tuần 7 ngày, được xem là bất khả xâm phạm đối với các cộng đồng tôn giáo. Có những kiểu cách tân lại bổ sung thêm một ngày không có tên vào cuối năm, hoặc kéo dài tuần ra đến... 10 ngày.
"Đây là đề nghị đầu tiên tôi thấy có bóng dáng của một loại lịch tiêu chuẩn mà không loại bỏ mô hình tuần 7 ngày", Gingerich nói.
Henry hy vọng sẽ tập hợp được đủ sự ủng hộ cần thiết cho kế hoạch của mình để có thể bắt đầu sử dụng nó vào 1 tháng 1 năm 2006, khi mà ngày đầu năm mới theo cả lịch cũ và lịch mới đều rơi vào chủ nhật.
Không chỉ dừng lại với ngày tháng, Henry cho biết cả thế giới nên sử dụng cùng múi giờ Greenwich. Chẳng hạn, người dân ở miền đông nước Mỹ nên làm quen với việc ăn trưa vào lúc 17 giờ. "Mọi người có thể chấp nhận điều đó nếu thấy có lợi", Henry nói.
Thuận An (theo NewScientist)