Lễ cầu an đầu năm tại đình 300 năm tuổi ở Thủ Thiêm

TP HCMĐội tế viếng mộ Thành Hoàng, dâng lễ, tắm ông trong hội Kỳ Yên để cầu quốc thái dân an tại đình An Khánh ở Khu đô thị Thủ Thiêm.

Đình An Khánh nằm đối diện trung tâm TP HCM (quận 1 cũ), qua sông Sài Gòn. Đây là một trong ba ngôi đình cổ nhất tại vùng đất Thủ Thiêm, xây dựng từ năm 1679 đến 1725 - thời gian chúa Nguyễn cử người khai khẩn, mở rộng vùng đất phương nam.

Năm 2014, đình được di dời và phục dựng gần vị trí cũ với kinh phí hơn 129 tỷ đồng, nhằm bảo tồn giá trị văn hóa, tín ngưỡng và tôn vinh công lao tiền nhân khai phá vùng đất Thủ Thiêm. Công trình hoàn thành tháng 4/2023, rộng hơn 1.200 m2, gần gấp đôi trước đây, được công nhận Di tích lịch sử cấp thành phố đầu năm 2025.

Sáng 4/1, Ban Quý tế đình An Khánh thực hiện nghi thức dâng hương, khai tràng và thượng cờ để bắt đầu dịp lễ lớn nhất trong năm tại đình.

Lễ Kỳ Yên diễn ra từ ngày 3 đến 5/1 (nhằm 15, 16 và 17/11 âm lịch) gồm nhiều nghi thức tín ngưỡng. Lễ diễn ra hàng năm cầu mùa màng tốt tươi, quốc thái dân an, tưởng nhớ tiền nhân khai khẩn, lập làng.

Sáng 4/1, Ban Quý tế đình An Khánh thực hiện nghi thức dâng hương, khai tràng và thượng cờ để bắt đầu dịp lễ lớn nhất trong năm tại đình.

Sau lễ khai tràng, bên trong chánh điện, khoảng 15 thành viên ban quý tế cúng Tế nghĩa từ, tiền hiền, hậu hiền và cầu an. Đội tế lễ là những bậc cao niên sinh ra và lớn lên ở vùng đất An Khánh.

Theo tục truyền, thần được thờ ở đình ông quan Trần Thống Quân Hà Quảng Thống sư, người đã khai hoang lập làng tại vùng đất này. Khi ông mất được dân làng tôn làm Thành Hoàng bổn cảnh.

Trong tiếng chiêng trống, ở các gian thờ khác như Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền, Tiên sư, Bạch mã thái giám, Bạch hổ Sơn thần đều cùng lúc cử hành lễ. Đội lễ gồm ban nhạc, ban Quy tế (áo vàng), học trò lễ (áo xanh) châm rượu, thắp nhang, dâng đồ cúng là các món ăn, bánh trái, hương hoa.

Lễ cúng kéo dài khoảng một tiếng, kết thúc khi tờ sớ được đốt trước ban thờ các vị tiền hiền, hậu hiền.

Xuyên suốt các hoạt động tín ngưỡng, nhiều người dân đến cúng bái, thỉnh lộc trong ngày khai hội.

0h ngày 4/1 ở gian thờ Thành Hoàng diễn ra lễ Mộc Dục - tín ngưỡng quan trọng trong lễ Kỳ Yên. Theo ông Lê Văn Tốt, Trưởng ban Quý tế, hoạt động này còn gọi là tắm ông, được ấn định vào lúc giao thời giữa ngày và đêm, lúc khí trời trong lành nhất.

Ở ban thờ chính, những bảo vật của đình như ấn tín, sắc phong, linh vị, ngai được mang xuống để lau chùi. Mỗi năm chỉ một lần duy nhất các đồ thờ quý giá được mang ra ngoài cho bà con cùng chiêm ngưỡng.

Quy trình lễ mộc dục đòi hỏi sự tinh tế, bảo vật được đưa xuống một chiếc bàn riêng để lau chùi nhẹ nhàng. Nước để lau phải tinh khiết, hòa cùng hoa tươi, gừng thơm, không sử dụng chất tẩy rửa gây hư hại cổ vật.

Ông Lê Văn Tốt giới thiệu các cổ vật còn cất giữ bao gồm: Tấm sắc phong vua Tự Đức (1847-1883) ban cho vị thần của đình là “Quảng Hậu Chánh Trực”, linh vị là tấm vải thêu ghi danh tính và chức vụ của vị Thành Hoàng và ấn tín có từ thời nhà Nguyễn.

"Hơn 30 năm gắn bó với đình, tôi luôn tự hào khi được chiêm ngưỡng các bảo vật, là dịp để hậu thế tỏ lòng thành kính với các vị thần linh", ông Tốt nói.

5h30 cùng ngày, đội lễ cùng nhiều người dân ra khu mộ cổ Gò Quéo (cách đình khoảng 8 km) - nơi chôn cất Thành Hoàng của vùng đất An Khánh làm lễ cúng. Ban đầu mộ cổ nằm ở cạnh đình nhưng sau đó được di dời và xây dựng lại ở đây.