Ngày 20/7, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn do Bộ trưởng Cao Đức Phát dẫn đầu đã đi thị sát toàn bộ hệ thống thoát nước của Hà Nội. Với nhiều chuyên gia về thủy lợi đi cùng, đoàn đã chỉ ra những nhược điểm cũng như hướng khắc phục đối với hệ thống tiêu thoát cho thủ đô.
Theo Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi Nguyễn Xuân Diệu, Hà Nội chịu cảnh úng lụt nặng trong thời gian qua là do hệ thống tiêu thoát ở nội đô quá kém. Nguyên nhân là nhiều miệng hút các công trình tiêu thoát nước cục bộ bị bít lại, khiến cho nước không lưu thông tới các dòng sông.
"Trên nhiều tuyến phố tôi thấy tình trạng đất cát, sỏi đá của các công trình chỉnh trang đô thị đổ bừa bãi trên mặt đường. Nếu mưa xuống đám vật liệu này sẽ bị cuốn trôi vào cửa cống", ông Diệu dẫn chứng. Theo ông, ngoài việc xây hệ thống tiêu thoát nước đầu mối thì việc thường xuyên khai thông dòng chảy ở nội đô cần được thành phố chú ý hơn.
 |
|
Hình ảnh Hà Nội ngập nặng trong cơn mưa sáng 13/7 vừa qua. Ảnh: Hoàng Hà. |
Theo Viện trưởng Quy hoạch Thủy Lợi Bùi Nam Sách, không cần đến những cơn mưa lớn trên 100 mm, mà chỉ mưa nhỏ, nhiều khu vực nội thành cũng biến thành ao. Tuy nhiên, nghịch lý là việc hiện nay thành phố quá chú trọng việc cải tạo hệ thống bơm nước đầu mối mà quên mất việc khai thông hệ thống truyền dẫn nước.
"Nhiều thời điểm mưa to nhưng trạm bơm Yên Sở lại không có nước mà bơm. Nếu muốn trạm bơm tiêu được và vận hành hết công suất, các đường dẫn phải thông thoáng. Còn không, chúng ta có xây dựng trạm bơm này to mấy cũng chịu", ông Sách nói.
Nhìn nhận vấn đề sâu xa hơn, ông Phạm Đình Giám, Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi VN cho rằng, cần rà soát lại năng lực thoát nước của toàn hệ thống. Theo ông, tình trạng sử dụng chung hệ thống tiêu thoát nước thải lẫn nước mưa là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng ngập úng ở Hà Nội hiện nay.
"Nước thải sinh hoạt, nước thải từ các nhà máy có nhiều rác. Nếu mưa lớn sẽ gây ra ùn ứ rác thải tại cửa cống làm cho nước không tiêu thoát được", ông Giám nói. Để giải quyết dứt điểm tình trạng trên Hà Nội cần xây dựng hệ thống thoát nước thải, thoát nước mưa riêng rẽ.
Trước những ý kiến của các chuyên gia, Chủ tịch UBND Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho biết, thoát nước đang trở thành vấn đề bức xúc của cộng đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề an sinh xã hội của thành phố. Để chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội và việc ứng phó mùa mưa bão năm 2010, thành phố đã cho cải tạo, nâng cấp thể tích nhiều hồ chứa nước trên địa bàn.
Ông Thảo thừa nhận năng lực tiêu thoát nước của Hà Nội hiện vẫn thấp. Dự án thoát nước của thành phố trị giá 1,2 tỷ đôla đã căn bản hoàn thành giai đoạn 1 (trị giá 200 triệu đôla) có năng lực tiêu thoát tương đương lượng mưa 172 mm trong 2 ngày. Công trình lớn nhất hoàn thành trong giai đoạn này là trạm bơm Yên Sở. Nếu giai đoạn 2 hoàn thành, năng lực tiêu thoát nâng lên 310 mm trong 2 ngày.
Song, người đứng đầu thành phố cho rằng, đây chỉ là những giải pháp trước mắt vì nếu mưa lớn thành phố vẫn phải chấp nhận tình trạng ngập úng.
"Về lâu dài, Hà Nội cần có ý tưởng lớn, cần có chiến lược xây dựng hệ thống thoát nước thông minh như việc xây dựng đường hầm dưới lòng đất. Khi mưa lớn chúng ta có thể rút người và xe ra sau đó trút nước xuống như ở thành phố Kuala Lumpur - Malaysia. Sau khi hết mưa có thể dùng hệ thống bơm công suất lớn hút nước dưới hầm ra", ông Thảo nêu ý tưởng.
 |
|
Ông Nguyễn Thế Thảo (đứng): "Về lâu dài, Hà Nội cần có ý tưởng lớn, cần có chiến lược xây dựng hệ thống thoát nước thông minh". Ảnh: Nguyễn Hưng. |
Đồng quan điểm, ông Hoàng Văn Thắng, Cục trưởng Quản lý xây dựng công trình (Bộ Nông nghiệp) cho rằng, một mặt thành phố phải quyết liệt giải quyết dứt điểm những công trình tiêu thoát nước trọng điểm. "Về lâu dài, Hà Nội nên nghiên cứu ý tượng xây dựng "bụng chứa nước trong lòng thành phố" như ở Tokyo, Nhật Bản, hiện phát huy rất hiệu quả mỗi khi có mưa lớn", ông Thắng nói.
Sau một ngày thị sát, nghe báo cáo, Bộ trưởng Cao Đức Phát đánh giá cao công tác phòng chống mưa bão của thành phố trong thời gian qua, đặc biệt là việc tăng công suất thiết kế trạm bơm Yên Sở lên hơn 2 lần hiện nay (đạt mức 100 m3 một giây). Ngoài ra, sau khi hoàn thành việc lắp đặt thêm 14 máy ở trạm bơm Yên Nghĩa thì Hà Nội không còn tình trạng ngập úng nặng như trận mưa lớn cuối năm 2008.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nông nghiệp, mục tiêu giải quyết tình trạng ngập úng trong thời gian qua Hà Nội mới đạt được ở ngoại thành, còn nội đô chưa hiệu quả. "Chúng ta cần có phương án phối hợp liên ngành. Tuy không thoát nước được ngay lập tức nhưng không để những hệ lụy của việc không tiêu thoát nước gây ảnh hưởng cho thành phố", ông Phát nói.
Bộ trưởng Cao Đức Phát nhất trí với ý kiến của nhiều chuyên gia cũng như Chủ tịch UBND thành phố là ngoài việc xây dựng, cải tạo hệ thống thoát nước vòng ngoài, vòng trong, Hà Nội cần có hệ thống thoát nước thông minh trong tương lai. Ông còn cho rằng, vấn đề thoát nước với thủ đô không chỉ dừng ở năng lực tiêu thoát cho trận mưa 100-200 mm mà phải thoát được 800-1.000 mm.
Theo Giáo sư Hà Văn Khối (ĐH Thủy lợi), để phòng trường hợp dịp đại lễ ngàn năm mưa lớn, Hà Nội cần gấp rút xây dựng kịch bản chống ngập. Để làm được điều này thành phố không nên tuân theo nguyên tắc cung cấp và tiêu thoát nước hàng năm. "Đến đại lễ, thành phố phải chấp nhận hy sinh nước phục vụ cho nông nghiệp. Rút cạn mực nước ở các hồ chứa trong lòng Hà Nội. Hai con sông Nhuệ và Tô Lịch cũng phải bơm cạn đến mức có thể. Ngoài ra, Hà Nội cần đặt những trạm bơm dã chiến ở phía bắc sông Nhuệ để bơm ngược nước ra sông Hồng", giáo sư Khối nói.
Nguyễn Hưng