Kỹ thuật đặt ống dẫn lưu siêu nhỏ điều trị bệnh cườm nước
Mắt trái gần như mất thị lực, mắt phải tiếp tục mờ dù dùng thuốc, một phụ nữ ở Đồng Nai được đặt ống dẫn lưu siêu nhỏ để hạ nhãn áp.
Bà Minh Trang, 54 tuổi, mắc glôcôm (cườm nước) góc mở nguyên phát giai đoạn nặng ở cả hai mắt. Mắt trái gần như mất thị lực, từng ghi nhận nhãn áp 50-60 mmHg. Mắt phải tuy còn khả năng nhìn nhưng thị lực rất kém, nhãn áp dao động 20-30 mmHg và thường xuyên đau nhức.
Bà được người thân đưa đến Bệnh viện Mắt Á Châu (TP HCM). Bác sĩ chỉ định điều trị bằng thuốc nhỏ mắt kết hợp theo dõi nhãn áp, dù tuân thủ điều trị, thị lực mắt phải tiếp tục suy giảm.
ThS.BS Nguyễn Trần Quốc Hoàng cùng bà Trang sau phẫu thuật điều trị glôcôm. Ảnh: Bệnh viện Mắt Á Châu
Qua tái khám, ThS.BS Nguyễn Trần Quốc Hoàng, Giám đốc chuyên môn bệnh viện, đánh giá việc tiếp tục dùng thuốc khó đạt yêu cầu kiểm soát nhãn áp. Bác sĩ chỉ định phẫu thuật đặt ống dẫn lưu siêu nhỏ PreserFlo MicroShunt cho mắt phải nhằm hạ nhãn áp và hạn chế tổn thương thần kinh thị giác tiến triển. Đây là kỹ thuật mới được triển khai tại Bệnh viện Mắt Á Châu.
Một tuần sau phẫu thuật, nhãn áp mắt phải của bà Trang giảm từ mức 20-30 mmHg trước can thiệp xuống còn 10 mmHg. Người bệnh cho biết mắt bớt đỏ, giảm đau nhức và ít chảy nước mắt hơn so với trước mổ.
Theo bác sĩ, glôcôm gây tổn thương thần kinh thị giác, có thể dẫn đến mất thị lực không thể phục hồi. Khi thủy dịch thoát khỏi mắt ít hơn lượng được tạo ra, nhãn áp có thể tăng, làm tăng nguy cơ bệnh tiến triển. Vì vậy, hạ nhãn áp là mục tiêu quan trọng nhằm bảo vệ phần thị lực còn lại.
Thuốc nhỏ mắt giúp giảm sản xuất hoặc tăng thoát thủy dịch. Khi điều trị bằng thuốc không đạt mục tiêu, bác sĩ có thể cân nhắc laser hoặc phẫu thuật. Đặt ống dẫn lưu là một phương án phẫu thuật nhằm tạo thêm đường thoát thủy dịch để hạ nhãn áp.
PreserFlo MicroShunt là ống dẫn lưu siêu nhỏ thuộc danh mục sản phẩm của hãng Santen Pharmaceutical (Nhật Bản), dài 8,5 mm, có đường kính lòng ống 70 micromet (0,07 mm). Một đầu ống nằm trong tiền phòng, đầu còn lại dẫn thủy dịch đến vùng dưới kết mạc, nơi dịch hình thành bọng thấm và được hấp thu dần.
Mô phỏng vị trí đặt ống dẫn lưu siêu nhỏ PreserFlo trong mắt. Ảnh: Bệnh viện Mắt Á Châu
Khác với thiết bị dẫn lưu có van, PreserFlo tạo sức cản dòng chảy nhờ kích thước lòng ống cố định. So với phẫu thuật cắt bè củng mạc kinh điển, phương pháp này không cần cắt mống mắt chu biên hay khâu vạt củng mạc. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào thể bệnh, nhãn áp mục tiêu, cấu trúc mắt và tình trạng kết mạc của từng người bệnh.
Trong phẫu thuật, bác sĩ tạo đường hầm nhỏ qua củng mạc để đưa ống vào tiền phòng. Công đoạn đòi hỏi độ chính xác cao là định vị đầu ống, bảo đảm thủy dịch lưu thông thuận lợi mà không tiếp xúc với giác mạc hoặc mống mắt. Sai lệch vị trí có thể gây tắc ống hoặc tổn thương các cấu trúc lân cận, đặc biệt là nội mô giác mạc.
Sau can thiệp, phản ứng lành thương có thể gây xơ hóa, làm giảm hiệu quả dẫn lưu và khiến nhãn áp tăng trở lại. Người bệnh cũng có nguy cơ nhãn áp hạ quá thấp hoặc tắc ống. Do đó, kết quả điều trị phụ thuộc vào cả kỹ thuật phẫu thuật và quá trình theo dõi, xử trí hậu phẫu.
Ê-kíp thực hiện phẫu thuật đặt ống dẫn lưu dưới kính hiển vi. Ảnh: Bệnh viện Mắt Á Châu
Tính đến tháng 11/2026, Bệnh viện Mắt Á Châu đã tiếp nhận hơn 500 ca glôcôm, trong đó 6 trường hợp được phẫu thuật đặt ống dẫn lưu siêu nhỏ PreserFlo MicroShunt. Kết quả theo dõi ban đầu ghi nhận nhãn áp giảm ở cả 6 trường hợp.
Bác sĩ Quốc Hoàng lưu ý việc hạ nhãn áp không thể khôi phục phần thị lực đã mất do tổn thương thần kinh thị giác. Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tái khám, theo dõi hoạt động của ống dẫn lưu và dùng thuốc nếu được chỉ định.
Người từ 40 tuổi trở lên hoặc có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình mắc glôcôm, cận thị nặng, dùng corticoid kéo dài nên khám mắt định kỳ. Người đột ngột đau mắt dữ dội, nhìn mờ hoặc thấy quầng sáng quanh đèn, nhất là khi kèm buồn nôn hoặc nôn, cần đến cơ sở y tế ngay vì có thể mắc cơn glôcôm góc đóng cấp.
Trường hợp đang điều trị nhưng nhãn áp chưa đạt mục tiêu, người bệnh cần tái khám để bác sĩ đánh giá lại phương pháp, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ, ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm.
Kim Anh
Bệnh viện Mắt Á Châu:
Địa chỉ: 141 Tôn Thất Đạm, phường Sài Gòn, TP HCM.
Giấy phép hoạt động: 416/BYT-GPHĐ.
Phạm vi hoạt động chuyên môn: Thực hiện kỹ thuật chuyên môn được Bộ trưởng Bộ y tế phê duyệt ban hành kèm theo giấy phép hoạt động.