From: "Tran Mai Anh"
To: <webmaster@vnexpress.net>
Sent: Wednesday, January 23, 2002 4:48 AM
Subject: Gui toi muc: Ban doc viet.
Kính gửi các anh, các chị ở VnExpress,
Tôi là một độc giả thường xuyên của VnExpress. Vào đọc VnExpress đã trở thành một món ăn tinh thần hằng ngày không thể thiếu được đối với tôi. Xin chân thành cảm ơn quý báo về việc đưa tin nhanh chóng, cập nhật tới bạn đọc gần xa.
Hôm nay, tôi có một tâm sự, mong được thông qua mục Bạn đọc viết để chia sẻ.
Nếu như có những lưu học sinh hoặc thực tập sinh (xin viết tắt là LHS) muốn ở lại nước ngoài học tập thêm hoặc công tác thì có nên bắt buộc họ phải quay về như hiện nay không? Nhà nước ta cũng có văn bản quy định nếu LHS muốn ở lại thì xin thủ tục với cơ quan chủ quản, nhưng những quy định đó còn rất khắt khe và khó thực hiện. Cho nên tôi tạm dùng cụm từ là "bắt buộc họ phải quay về" công tác trong thời gian gấp đôi, hay gấp 3 lần số thời gian đã được đào tạo ở nước ngoài.
Khi học tập ở nước ngoài, tôi nhận thấy với những nước châu Á khác như Trung Quốc, Hàn Quốc, LHS của họ học xong và ở lại nước ngoài rất nhiều. Nhìn ở một khía cạnh nào đó thì có thể có người cho rằng đó là hiện tượng chảy máu chất xám. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng, LHS Trung Quốc hay Hàn Quốc ở lại nước ngoài, song họ vẫn đóng góp xây dựng cho quốc gia của họ. Họ đóng góp bằng tri thức, bằng khả năng kinh tế khi đang công tác ở nước ngoài hay bằng việc cung cấp những hiểu biết của mình về nước ngoài cho doanh nghiệp hoặc các tổ chức trong nước.
Ở nhiều nước phát triển, chẳng hạn như Mỹ, có rất đông sinh viên Trung Quốc. Họ tự thi TOEFL và GRE hoặc GMAT đối với sinh viên bậc cao học. Và họ được nhận vào học ở các trường đại học Mỹ với nguồn tài chính của Mỹ, mà phần nhiều là assistantship. Rồi họ học lấy bằng master, bằng PhD của Mỹ, với tiền của Mỹ. Sau đó họ có thể không trở về công tác tại Trung Quốc mà ở ngay đất nước đã học hoặc một quốc gia phát triển khác. Nhưng họ vẫn rất "Trung Quốc", đặt lợi ích của nước nhà lên trên hết và đóng góp nhiệt thành cho quốc gia của họ. Trung Quốc không có cơ chế bắt LHS phải trở về như chúng ta. Trung Quốc vẫn vui vẻ khi LHS của họ được đào tạo ở nước ngoài và phục vụ cho Trung Quốc từ bên ngoài.
Ai dám bảo rằng LHS Việt Nam không yêu nước bằng người Trung Quốc? Chúng ta rất yêu đất nước của chúng ta. Khi chúng ta học tập và công tác ở nước ngoài, ta có luôn muốn đóng góp, phục vụ cho tổ quốc của chúng ta.
Tại sao LHS của chúng ta không trở về ngay? Có rất nhiều lý do và cũng đã có nhiều ý kiến bàn về vấn đề này. Tôi lại xin nêu thêm một lý do nữa, một lý do rất tế nhị đối với người châu Á. Đó là: Không ít trong số LHS đi học ở nước ngoài là nữ và trước khi đi chưa có gia đình. Theo thời gian, chị em nhiều tuổi thêm. Đặc biệt là các nữ tiến sĩ tốt nghiệp ở nước ngoài. Thử hỏi nếu một tiến sĩ ở nước ngoài, tuổi đời khoảng chừng 30 thì về Việt Nam, chị em có thể kiếm được một người chồng như mong muốn không? Dù gì các anh em nhà ta vẫn rất ngại lấy một người phụ nữ tuổi thì không còn trẻ nữa, trình độ học vấn cao, lại có thời gian ở nước ngoài lâu, về làm vợ. Tôi không có ý phê phán các anh em, nhưng dù sao đó vẫn là tư tưởng của đàn ông Việt Nam, mặc dù tư tưởng ấy bây giờ cũng thoáng hơn trước nhiều. Vậy thì các nữ tiến sĩ trẻ có nên về Việt Nam để không lấy được chồng hoặc lấy một anh "méo mó có hơn không", trong khi sự nghiệp có thể là tươi sáng? Trong khi ở nước ngoài, cơ hội để có một người chồng tương xứng với chị em vẫn còn nhiều? Nhớ lời các cụ vẫn dạy, phụ nữ có sự nghiệp mà không có một gia đình yên vui thì không có hạnh phúc trọn vẹn. Khi ở nước ngoài công tác, các nữ tiến sĩ vừa có điều kiện để lấy một người chồng như mong muốn, vừa có điều kiện để phát huy năng lực công tác của mình, lại vừa có thể cống hiến, đóng góp cho Việt Nam, từ vị trí của một người Việt Nam công tác ở một cơ quan nước ngoài, tổ chức quốc tế hay trường đại học danh tiếng ở nước ngoài. Điều đó phải chăng là một điều rất tốt mà xã hội ta nên chấp nhận và tạo điều kiện cho chị em? Bản thân tôi nhận thấy Việt Nam nên nới lỏng những ép buộc đối với LHS (khi học xong phải về nước...) như hiện nay.
Rất mong VnExpress đăng ý kiến này của tôi để tôi được chia sẻ với bạn đọc gần xa. Xin trân trọng cảm ơn VnExpress.
Mai Anh.
Sinh vien PhD o My.