Quay lại VnExpress
Giải đặc biệt
Giải đặc biệt

Giải pháp: Dự báo và Khai thác cá hiệu quả, kết hợp công nghệ vệ tinh và sử dụng chà nổi truyền thống ở vùng biển khơi Việt Nam.

Cá nhân: Đồng Quang Hùng

LĨNH VỰC NôNG NGHIệP
Lượt bình chọn:
9

Mô tả sản phẩm

Giới thiệu sản phẩm:

Giải pháp này là sự kết hợp giữa phương thức đánh bắt cá truyền thống kết hợp với sử dụng công nghệ vệ tinh hiện đại.
1. Phương thức đánh bắt truyền thống.
- Nghề khai thác cá bằng phương pháp thả chà là một nghề truyền thống có từ lâu. Lợi dụng các đặc tính trú mát của cá mực, ngư dân thường sử dụng tre, lá dừa hoặc các vật dụng nổi khác kết lại và thả trên biển tạo ra bóng mát nhằm thu hút cá mực đến trú ngụ, rồi sử dụng lưới để đánh bắt. Phương pháp đánh bắt như vậy gọi là nghề chà rạo hay nghề mành chà.
- Trước đây nghề mành chà hoạt động chủ yếu ở vùng ven bờ, nhưng dần dần đã mai một vì nguồn lợi thủy sản ven bờ đã ngày càng cạn kiệt, thêm vào đó với sự khai thác tận diệt của nghề lưới kéo, khai thác thủy sản gần bờ đã không còn hiệu quả.

2. Công nghệ hiện đại.
- Tại các quốc gia phát triển, ứng dụng công nghệ vệ tinh vào khai thác thủy sản đã được áp dụng từ hơn 20 năm trước, đặc biệt như các nước Tây Ban Nha, Ý, Nhật… Người ta chế tạo ra cây chà rồi thả trôi nổi trên biển, đặt cạnh chà là các thiết bị dò cá, các thiết bị dò cá sẽ báo vị trí, sản lượng dự kiến cá về trung tâm được đặt trên tàu thông qua sóng vệ tinh. Qua đó, chủ tàu sẽ đánh bắt cá ở những nơi có dự báo trữ lượng cá lớn, việc làm này vừa khai thác có hiệu quả, vừa tiết kiệm nhiên liệu.
- Công nghệ vệ tinh trong khai thác thủy sản tại Việt Nam trong những năm gần đây đã có những bước phát triển vượt bậc, theo số liệu của Tổng cục thủy sản, số lượng tàu cá được trang bị hệ thống giám sát tàu cá bằng công nghệ vệ tinh tăng từ 3.000 tàu từ năm 2013 lên gần 30.000 tàu năm 2021. Hầu hết các tàu có chiều dài trên 15m đều có điện thoại vệ tinh hoặc thiết bị cho phép gửi tin nhắn thông qua vệ tinh. Chính việc phát triển mạnh mẽ công nghệ vệ tinh phục vụ tàu cá trên biển đã tạo nên mạng lưới liên kết thông tin rộng khắp và bao phủ toàn bộ vùng biển Việt Nam.
3. Sự kết hợp giữa các vấn đề nêu trên tạo ra một giải pháp mang tính đột phá cho ngành khai thác thủy sản ở Việt Nam, mở ra một phương thức khai thác thủy sản mới đặc biệt là các vùng biển xa bờ như quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa.. các ngư trường truyền thống của Việt Nam, các vùng biển nước sâu nơi trữ lượng hải sản còn dồi dào. Bên cạnh đó còn giúp cơ cấu lại ngành nghề khai thác, chuyển dịch từ khai thác tận diệt (nghề lưới kéo – giã cào) sang khai thác bền vững (nghề lưới vây khơi), vừa khai thác vừa bảo vệ chủ quyền biển.

Tính năng cơ bản:

1. Việc ứng dụng giải pháp này khá đơn giản, ngư dân chỉ cần cột thiết bị phao dò cá bên cạnh chà nổi, dựa vào các dữ liệu phao dò cá gửi về thông qua sóng vệ tinh, chủ tàu có thể xác định vị trí đánh bắt, các tín hiệu dự báo như: tọa độ, cá ở độ sâu bao nhiêu, khối lượng cá dự kiến, nhiệt độ nước, dòng chảy…

2. Ưu điểm nổi bật của giải pháp: \n-\tHiện tại ở Việt Nam, ngư dân đã trang bị rất nhiều những công nghệ hiện đại phục vụ vào khai thác thủy sản xa bờ, điển hình có thể nói đến như máy dò chụp sonar, có giá trị rất lớn, dao động từ 2 đến 5 tỷ đồng, điều này minh chứng cho việc ngư dân đầu tư công nghệ rất lớn vào khai thác. Tuy nhiên giá thành của máy dò sonar rất cao, không phải ngư dân nào cũng có thể đầu tư được, hơn nữa việc dò tìm đàn cá liên tục trong nhiều ngày làm gia tăng chi phí nhiên liệu rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh giá xăng dầu liên tục tăng cao. Đối với giải pháp này, ngư dân chỉ cần thả 3-5 phao dò cá đặt cạnh 3-5 chà tại các vị trí khác nhau, khi có tín hiệu cá mới thực hiện đánh bắt, vừa hiệu quả, vừa tiết kiệm nhiên liệu. Với chi phí đầu tư rất thấp, khoảng dưới 100 triệu đồng ngư dân có thể tiếp cận được công nghệ và khai thác hiệu quả, đáp ứng được đông đảo bộ phận ngư dân.

Xuất xứ sản phẩm:

Giải pháp này đang được công ty TNHH Zunibal Việt Nam nghiên cứu, thử nghiệm và đã đưa ra áp dụng thực tiễn.

Mô tả cơ bản:

Giải pháp này bao gồm:




  1. Chà rạo: Là các vật dụng tự nhiên như tre, lá dừa, đá dằn, dây thừng… Được tạo ra theo thiết kế có sẵn, thả trôi nổi trên biển, nhằm mục đích tạo ta những bóng mát để dụ cá đến trú ngụ, tránh mát. Những vật liệu này rất rẻ và thân thiện với môi trường biển.



Có 2 loại chà: Chà nổi di động và chà nổi cố định, nếu như chà nổi di động được thả trôi nổi tự do theo dòng nước thì chà nổi cố định được cố định bằng dây thừng và đá dằn dưới đáy biển. Các loại chà được ví như những “ngôi nhà” của các đàn cá.




  1. Phao dò cá: Là một thiết bị đầu cuối, gửi dữ liệu qua sóng vệ tinh, được đặt cạnh chà nổi với đặc điểm:




  • Tự cấp nguồn: Thiết bị chạy bằng năng lượng mặt trời và pin tích trữ điện năng. Năng lượng mặt trời giúp thiết bị hoạt động liên tục trong khi pin tích trữ giúp thiết bị hoạt động bình thường trong điều kiện mưa bão hoặc không có ánh nắng mặt trời.

  • Có thể truyền tín hiệu về bờ thông qua sóng vệ tinh.

  • Đầu dò cá: Đầu dò được lắp trong thiết bị, có thể dò cá ở xung quanh và độ sâu lên đến 120m.

  • Vỏ ngoài được chế tạo bằng vật liệu nhẹ, giúp thiết bị tự nổi trên mặt biển. Vừa thu năng lượng mặt trời, vừa dò cá dưới biển. Chống nước tuyệt đối. 

  • Thiết bị hỗ trợ: Máy tính hoặc điện thoại thông minh có kết nối Intrenet.


  • Phao có thể dò tìm, thu thập và phân tích dữ liệu về tín hiệu đàn cá (màu sắc, hình dạng, mật độ, đậu sâu phân bố của đàn cá), các dữ liệu về hải dương tại khu vực phao; truyền tải các thông tin thu thập được đến tàu cá hoặc về bờ bằng công nghệ vệ tinh một cách liên tục và chính xác. Khi nhận được các thông tin tín hiệu đàn cá, chủ tàu hoặc thuyền trưởng lập phương án tiếp cập, xác định thời điểm, vị trí tổ chức đánh bắt phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả, tối ưu hoá chi phí.



Yêu cầu đối với cơ sở hạ tầng cần thiết để triển khai ứng dụng sản phẩm:

Để thực hiện giải pháp này, đơn vị cung cấp cần phải có giấy phép vệ tinh theo Luật viễn thông.

Sản phẩm được phát triển trong khoảng thời gian: 1 năm

Số người tham gia làm: 12

Sản phẩm có mặt trên thị trường hoặc đưa vào ứng dụng rộng rãi trong khoảng thời gian: 3 tháng

Phạm vi thị trường và ngành ứng dụng:

Ngành khai thác thủy sản.

Tiêu chí tự đánh giá sản phẩm ý tưởng dự thi

Tính sáng tạo, đổi mới và công nghệ:

- Hiện tại giải pháp này lần đầu tiên được triển khai thử nghiệm và ứng dụng bởi công ty TNHH Zunibal Việt Nam. Giải pháp này đem những ứng dụng công nghệ khai thác hàng hải hiện đại trên thế giới, kết hợp với nghề truyền thống ở Việt Nam.

Tính ứng dụng:

- Việc nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ hàng hải hiện đại phục vụ cho ngành khai thác thủy sản ở Việt Nam luôn là vấn đề cốt lõi của công ty Zunibal Việt Nam. Các tiêu chí như: khai thác hiệu quả cao, chi phí thấp, đáp ứng đông đảo ngư dân luôn là những tiêu chí hàng đầu. Tin tưởng và hiểu được điều này, ngày 5/6/2019, Viện nghiên cứu Hải sản và công ty TNHH Zunibal Việt Nam đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác trong việc nghiên cứu những ứng dụng công nghệ và phát triển các trang thiết bị trong lĩnh vực hàng hải và nghề cá.
- Tháng 2/2021, công ty đã hoàn thành phiên bản thử nghiệm phao dò cá phục vụ cho việc dò tìm đàn cá tại chà nổi cố định ở Việt Nam.
- Tháng 7/2021, công ty tiến hành triển khai thử nghiệm giải pháp dò cá kết hợp chà tại các tỉnh Tiền Giang, Bình Định, Khánh Hòa.
- Tháng 12/2021, công ty tham dự cuộc thi " Cuộc thi Đổi mới sáng tạo ngành khai thác và chế biến hải sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu" và được ban tổ chức đánh giá cao, có khả năng ứng dụng thực tiễn lớn, kết thúc cuộc thi công ty cũng đã đạt giải tiềm năng cho giải pháp này.
- Tháng 2/2022, qua 5 tháng thử nghiệm đạt hiệu quả cao, công ty đã có những khách hàng đầu tiên. Theo ngư dân Trần Ngọc Hoang ở Hoài Nhơn – Bình Định, người đang sở hữu 12 cây chà ở vùng biển Trường Sa và đang sử dụng giải pháp này cho biết “… Giải pháp này thật sự hiệu quả, dù là ở nhà nhưng tôi vẫn biết vị trí cây chà đó có cá hay không, từ đó ra quyết định đánh bắt, ghe không phải chạy lòng vòng tốn nhiên liệu, giảm chi phí nhiên liệu lên đến 30%...” Còn theo anh Phạm Xuân Tận chủ ghe ở xã Tam Quan Bắc – Bình Định, người cũng đã ứng dụng giải pháp cho biết “ thiết bị rất dễ sử dụng, sản lượng dự báo có độ chính xác cao, chi phí thấp hơn so với việc đầu tư máy dò thông thường.”

Tính hiệu quả:

- Cơ cấu lại ngành nghề khai thác: Hiện tại ở Việt Nam, nghề lưới kéo hay còn gọi là giã cào mang phương thức đánh bắt tận diệt không phân biệt cá lớn nhỏ, vét hết tất cả những gì dưới biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản đang ngày càng cạn kiệt, đặc biệt nghề giã cào thường xuyên đánh bắt gần bờ, tàn phá môi trường sinh thái biển. Việc ứng dụng giải pháp này có thể cơ cấu lại ngành nghề giã cào sang nghề lưới vây, giúp thân thiện hơn với môi trường, vừa khai thác vừa bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Góp phần phát triển bền vững nguồn lợi hải sản và bảo vệ chủ quyền lãnh hải Việt Nam
- Hiện nay, mô hình sử dụng chà nổi di động kết hợp với thiết bị dò tìm đàn cá được áp dụng tại hầu hết các tàu lưới vây trên thế giới. Ngay cả các quốc gia trong khu vực như Hàn Quốc, Phillippin, Indonesia, Thái Lan cũng đã và đang sử dụng mô hình trên trong việc dò tìm và khai thác cá ngừ. Tuy nhiên, tới thời điểm hiện tại, các tàu khai thác cá ngừ ở Việt Nam vẫn chưa thể áp dụng mô hình này. Giải pháp này có thể mở ra ý tưởng phát triển các đội tàu lưới vây lớn khai thác hải sản ở các vùng biển Quốc tế.

Tiềm năng phát triển:

Giải pháp tập trung hướng tới tạo lập phương thức khai thác hoàn toàn mới cho nghề lưới vây khơi tại Việt Nam, nhóm khách hàng chính, bao gồm:
- Nhóm khách hàng là chủ tàu: Giải pháp giúp tìm kiếm các sản phẩm, trang thiết bị phục vụ việc dò tìm đàn cá tại chà nổi di động phù hợp với nghề cá của Việt Nam, các sản phẩm cung cấp cho chủ tàu bao gồm: phao dò cá, chà nổi di động, dịch vụ hỗ trợ quản lý phao và chà nổi, dịch vụ hỗ trợ các điểm khai thác tối ưu. Khi sử dụng giải pháp trên, chủ tàu sẽ tiết kiệm được chi phí trong mỗi chuyến biển, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác khi sử dụng phương thức khai thác mới. Với khoảng hơn 6,500 tàu thuyền đang hoạt động khai thác bằng nghề lưới vây có thể tiếp cận ngay phương thức khai thác mới này sẽ đem tới quy mô thị trường giá trị gần 200 triệu USD (30,000$/tàu).
- Đối với Cơ quan nghiên cứu và dự báo nguồn lợi khai thác hải sản. Giải pháp này cung cấp nguồn dữ liệu rất lớn và có ý nghĩa rất cao trong việc đánh giá tính chính xác của các bản tin dự báo ngư trường. Từ đó xây dựng và cải thiện các mô hình dự báo nguồn lợi khai thác hải sản trong tương lai. Với khoảng gần 44,000 tàu các nghề (lưới vây, lưới rê, câu cá ngừ đại dương) luôn cần các thông tin vị trí ngư trường khai thác tối ưu (sản lượng lớn, khoảng cách gần) trong quá trình khai thác thì giải pháp này có thể đem đến quy mô trị trường giá trị lên đến 5 triệu USD/năm (10$/tàu/tháng).