Có thực trận động đất này làm rung chuyển cả thế giới?
 |
|
Những con sóng lớn tràn vào bờ biển Ấn Độ và châu Á, cuốn người và đồ vật ra biển. |
Sau một trận động đất lớn, toàn bộ trái đất bị cộng hưởng giống như một cái chuông bị đánh lên. Nó kéo dài trong vài giờ sau chấn động chính. Nhưng điều đáng nói hơn là một mảng đất đá lớn của hành tinh đã bị dịch chuyển. Điều này thực sự làm thay đổi trục tự quay của trái đất.
Nếu so với các sự kiện khác, như vụ nổ bom nguyên tử thì sao?
Trận động đất này mạnh hơn nhiều. Người ta ước tính năng lượng được giải phóng hôm chủ nhật lớn gấp 23.000 lần vụ nổ bom nguyên tử tại Hiroshima (Nhật Bản). Một tảng lớn vỏ trái đất (dài 1.000 km, rộng 100 km, kéo dài từ tây Sumatra tới Myanmar) đã xê dịch.
Còn so với những trận động đất khác trong thập kỷ trước?
Nó lớn hơn nhiều. Trận động đất Bam ở Iran hồi năm ngoái phá huỷ một thành phố rất kém bền vững (và cướp đi hơn 26.000 sinh mạng) có cường độ yếu hơn nhiều. Nhưng trận động đất lần này không nổi tiếng vì chấn động, mà nó được biết đến với sóng thần, một dạng thiên tai khá bất thường.
Mức độ nguy hiểm của sóng thần đã bị đánh giá quá thấp. Một con sóng thần có thể di chuyển qua 3.000 đến 5.000 km, trong trường hợp này là tới những vùng như Somalia, nơi mà mọi người bị chết trên bãi biển vì họ không hề có ý niệm gì về thảm họa sẽ đến, dù là cảm nhận được động đất. Đây cũng là điều mà con người sẽ phải đối mặt trong vài năm tới.
Một con sóng như vậy có thể đi nhanh bao nhiêu?
Trong một đại dương thoáng, nó có thể đi với tốc độ 800 km/giờ, giống như một chiếc máy bay thương mại, vì thế nó mất khoảng 2 đến 3 giờ để tới đất liền. Khoảng thời gian này đủ cho hệ thống báo động hoạt động, song đã không có hệ thống nào ở đó.
Điều gì đáng sợ nhất trong trận động đất này?
Quy mô và đặc tính kinh hoàng của nó. Và động đất đã lan tới hai châu lục. Ảnh hưởng của sóng thần là tồi tệ nhất bởi thực tế có quá nhiều người sống sát biển, các khu du lịch ở gần bờ biển. Các bản tin truyền hình cho thấy sự tàn phá lớn chỉ giới hạn trong vòng vài kilomét cách bờ biển. Trong đất liền có ít vấn đề hơn. Nếu mọi người sống ở độ cao cách mặt biển 100 mét, sẽ có ít thảm họa hơn.
Những người sống ở vùng sóng thần có nên di cư khỏi vùng bờ biển?
Thời điểm này thì họ tuyệt vọng vì họ sợ sóng thần sẽ lại xuất hiện, nhưng họ có thể sẽ quên nó trong một vài năm tới, như người ta vẫn thường quên, vì thế cần phải có sức ép của quốc tế để xây dựng một hệ thống cảnh báo.
Nếu một trận động đất có cường độ như vậy xảy ra trên đất liền, nó sẽ khác biệt như thế nào?
Đầu tiên, trên đất liền, bạn sẽ không thấy có sóng thần. Sau đó, phụ thuộc vào việc nó có xảy ra gần thành phố hay không, mức độ tàn phá sẽ khác nhau, hoặc chẳng có gì hư hại cả. Trên những đỉnh núi cao của Tây Tạng, có những trận động đất tới 8,5 độ richter, làm thay đổi cả cảnh quan, nhưng chúng không giết chết bất kỳ ai. Trận động đất như hôm chủ nhật vừa qua, trong một đới hút chìm, lặp lại sau mỗi 200 hoặc 300 năm. Đới hút chìm là nơi một mảng lục địa chạy xuống bên dưới một mảng khác, trong trường hợp này mảng Ấn Độ đâm xuống bên dưới mảng Burma. Động đất ở đới hút chìm có thời gian lặp lại nhanh nhất trên thế giới.
Liệu chúng ta có phải chứng kiến một trận động đất lớn khác trong tương lai gần?
Trận này lớn đến mức nó đã giải phóng tất cả năng lượng dự trữ trong khu vực. Chúng tôi đang ghi lại các dư chấn, nhưng không ai hy vọng sẽ nhìn thấy một trận kinh hoàng khác.
Nguy cơ xuất hiện một dư chấn lớn là bao nhiêu?
Rất thấp. Chúng tôi đang ghi lại những dư chấn tới 6 độ richter, song một trận lớn đến 8 độ richter là không thể trong vùng này, trừ phi trận động đất vừa rồi kích thích một trận động đất mới trong vùng khác. Một số người cho rằng một trận động đất sẽ xuất hiện ở đông nam Sumatra trong vài ngày hoặc vài tuần tới, nhưng có thể nó sẽ không lớn.
Đâu là điểm nóng nhất dễ xuất hiện một cơn thuỷ thần khác?
Vòng đai xung quanh Sumatra hướng về phía đông và Nhật Bản. Đây là nơi có những cơn sóng thần lớn nhất thế giới.
Người dân ở một vài quốc gia nghèo nhất thế giới có thể chuẩn bị gì cho loại động đất này?
Di cư khỏi vùng bờ biển không phải là phương án khả thi. Khách du lịch cũng sẽ vẫn tới, và người dân không đi khỏi đó. Người dân hy vọng chính phủ sẽ làm điều gì đó. Nếu chính phủ không thực hiện, sẽ chẳng có hy vọng gì cả. Những người nghèo bị ảnh hưởng ở xa tâm động đất thường không biết chuyện gì đã xảy ra. Nó giống như một con sóng biển tràn tới và giết chết bạn. Bạn có thể nhận biết được một trận động đất bình thường qua sự rung lắc của nó, bạn có thể xây nhà chắc chắn hơn, và rồi bạn có thể sống sót. Nhưng với sóng thần thì không thể nói trước.
T. An (theo MSNBC)