Học sinh FPT School Cần Thơ phát triển công nghệ bảo vệ đất trồng
Hai học sinh nội trú Trường THPT FPT Cần Thơ phát triển hệ thống ứng dụng AI và IoT để cảnh báo nguy cơ ô nhiễm đất, hỗ trợ nông dân cải tạo đất trồng sầu riêng.
Trong những lần ghé thăm vườn sầu riêng tại xã Phong Điền, TP Cần Thơ, Nguyễn Phúc Duy Thiên (lớp 12T3) và Dương Hoàng Thiên Đăng (lớp 11T2) nhận thấy những thách thức trong việc duy trì chất lượng và giá trị nông sản. Tìm hiểu sâu hơn, hai học sinh Trường THPT FPT Cần Thơ quan tâm đến nguy cơ tích tụ cadimi (Cd), một kim loại nặng có thể ảnh hưởng đến chất lượng đất và nông sản.
Từ vấn đề này, hai nam sinh bắt tay phát triển CDGUARD, hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) nhằm cảnh báo sớm nguy cơ liên quan đến cadimi trong đất trồng sầu riêng.
Dự án sau đó giành giải Nhất bảng THPT tại Samsung Solve for Tomorrow 2026, trở thành một trong những giải pháp công nghệ nổi bật của học sinh FPT Schools tại cuộc thi. Giải thưởng này cũng mang về cho Trường THPT FPT Cần Thơ một phòng STEM Lab trị giá 60.000 USD, bổ sung điều kiện thực hành và nghiên cứu công nghệ cho các thế hệ học sinh tiếp theo.
Đội CDTD đến từ Trường THPT FPT Cần Thơ giành giải nhất bảng THPT cuộc thi Samsung solve for tomorrow 2026. Ảnh: FPT Schools
Theo nhóm nghiên cứu, việc nhận biết sớm các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đất có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động canh tác. Tuy nhiên, quá trình kiểm tra, phân tích mẫu đất thường đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và kiến thức chuyên môn, gây khó khăn cho một bộ phận nông dân.
Từ thực tế này, Duy Thiên và Thiên Đăng đặt mục tiêu xây dựng một công cụ giúp người trồng sầu riêng dễ dàng theo dõi các thông số đất, nhận diện nguy cơ và lựa chọn phương án cải tạo phù hợp.
CDGUARD gồm thiết bị cầm tay tích hợp cảm biến không dây để thu thập dữ liệu tại vườn, kết nối với ứng dụng trên điện thoại. Hệ thống sử dụng AI phân tích thông tin, đánh giá nguy cơ liên quan đến cadimi khả dụng trong đất và đưa ra khuyến nghị hỗ trợ người trồng cải tạo đất.
Thay vì chỉ kiểm tra chất lượng nông sản sau thu hoạch, giải pháp hướng đến việc hỗ trợ nông dân theo dõi các yếu tố nguy cơ ngay trong quá trình canh tác. Nhóm kỳ vọng công nghệ này có thể góp phần giảm rủi ro trong sản xuất và bảo vệ giá trị nông sản địa phương.
Để hiện thực hóa ý tưởng, hai học sinh phải kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực, gồm hóa học đất, điện tử, lập trình và trí tuệ nhân tạo.
Thiên Đăng phụ trách nghiên cứu cơ sở lý thuyết và thuật toán, còn Duy Thiên đảm nhận chế tạo phần cứng và phát triển ứng dụng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện không hoàn toàn giới hạn trong chuyên môn của từng người.
Vốn có thế mạnh về Tin học và lập trình, Duy Thiên phải tự học thêm thiết kế 3D, gia công cơ khí và lắp ráp linh kiện. Trong khi đó, Thiên Đăng từng có nền tảng tốt về ngoại ngữ và các môn xã hội, nhưng dần tiếp cận kiến thức vi mạch điện tử thông qua các môn STEM, câu lạc bộ Robotics và workshop tại trường.
Việc phải học thêm những kỹ năng mới giúp hai học sinh từng bước hoàn thiện sản phẩm, đồng thời hiểu rõ hơn cách kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực để giải quyết một vấn đề thực tế.
Nhóm trải nghiệm thực tế tại vườn trồng sầu riêng xã Phong Điền (TP Cần Thơ). Ảnh: FPT Schools
Bên cạnh những khó khăn về chuyên môn, việc cân bằng giữa học tập và nghiên cứu cũng là thử thách đối với hai học sinh phổ thông.
Theo Duy Thiên và Thiên Đăng, mô hình nội trú theo tuần tại Trường THPT FPT Cần Thơ giúp các em hình thành thói quen tự quản lý thời gian, chủ động sắp xếp việc học và sinh hoạt. Trong thời gian phát triển CDGUARD, hai nam sinh thường tận dụng các buổi trưa và buổi tối để làm việc tại phòng Lab. Việc sinh hoạt, học tập trong cùng môi trường giúp nhóm thuận tiện trao đổi ý tưởng, thử nghiệm và điều chỉnh sản phẩm.
Để duy trì sự tập trung, hai học sinh còn tự đặt nguyên tắc không sử dụng điện thoại di động trong các buổi họp nhóm. Thời gian làm việc được phân chia theo từng nhiệm vụ, từ nghiên cứu tài liệu, lập trình, chế tạo thiết bị đến kiểm tra kết quả.
Thử thách lớn hơn xuất hiện khi dự án bắt đầu vào kỳ nghỉ hè, thời điểm hai thành viên trở về sinh sống tại hai địa phương khác nhau. Dù không thể thường xuyên gặp trực tiếp, cả hai vẫn phối hợp từ xa để hoàn thiện phần cứng, phần mềm và báo cáo khoa học.
Quá trình nghiên cứu còn có sự đồng hành của thầy Trần Thanh Hiếu, giáo viên hướng dẫn dự án. Khi gặp những vấn đề chuyên sâu về hóa học đất, hai học sinh chủ động trao đổi với thầy để được kết nối cùng các chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
Nhà trường cũng tạo điều kiện sử dụng phòng Lab, hỗ trợ kinh phí để nhóm thử nghiệm và đánh giá sản phẩm tại các phòng thí nghiệm chuyên sâu bên ngoài. Qua bốn lần cải tiến, hệ thống CDGUARD dần được hoàn thiện cả về thiết kế và chức năng trước khi tham gia vòng chung kết.
Duy Thiên (trái) & Thiên Đăng (phải) trong một phòng lab thực hành nghiên cứu dự án hệ thống CDGUARD. Ảnh: FPT Schools
Với Duy Thiên, hành trình phát triển CDGUARD còn đánh dấu bước tiến trong quá trình theo đuổi nghiên cứu khoa học. Trước đó, em từng tham gia nhiều cuộc thi công nghệ nhưng thường dừng lại ở giải Nhì hoặc giải Ba.
Giải Nhất Samsung Solve for Tomorrow 2026 vì thế không chỉ ghi nhận kết quả của một dự án, mà còn tiếp thêm sự tự tin để em thử sức ở những sân chơi lớn hơn.
Nhóm CDTD cùng thầy hướng dẫn Trần Thanh Hiếu (phải) trở về trường sau khi giành giải thưởng. Ảnh: FPT Schools
"Đừng nên ở trong vùng an toàn mãi. Nếu chỉ ngồi bên dưới nhìn người khác nhận thưởng thì giải thưởng sẽ không bao giờ thuộc về mình", đại diện đội CDTD chia sẻ.
Theo hai học sinh, điều quan trọng trong quá trình nghiên cứu là sẵn sàng thử nghiệm, chấp nhận sai sót và chủ động đặt câu hỏi khi gặp khó khăn. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ thầy cô, chuyên gia không phải biểu hiện của sự yếu kém mà là cơ hội để tiếp tục học hỏi.
Yên Chi
Thông tin về Hệ thống Phổ thông FPT tại https://fschool.fpt.edu.vn.