Hàu đại dương bén duyên trên cửa sông Gianh

Hàng chục hộ dân phường Bắc Gianh phát triển nghề nuôi hàu đại dương bằng bè tre trên cửa Gianh trong ba năm qua. Khu vực nước lợ, giao thoa giữa dòng nước ngọt từ thượng nguồn và nước mặn theo thủy triều, tạo môi trường thuận lợi cho hàu sinh trưởng.

Ông Nguyễn Quốc Trọng kiểm tra những dây hàu sau một năm nuôi.

Năm 2020, ông đầu tư hơn 100 triệu đồng nuôi hàu sữa trên sông Gianh nhưng mất trắng do mưa lũ kéo dài khiến độ mặn của nước giảm mạnh.

Cuối năm 2022, qua người em làm nghề lặn ở Quảng Ninh, ông biết đến mô hình nuôi hàu đại dương và quyết định bỏ thêm hơn 100 triệu đồng mua giống về nuôi thử. Khác với hàu sữa, giống hàu này có thể chịu được nước ngọt trong 7-10 ngày nên vẫn sống qua nhiều đợt mưa lũ. Mô hình thành công, nhiều người dân địa phương bắt đầu học hỏi, làm theo.

Các bè nuôi hàu được neo cách bờ hơn 100 m, tại khu vực nước sâu trên 1,5 m. Mỗi bè dài 85 m, rộng 20 m, diện tích hơn 1.700 m2, sử dụng khung tre và thùng phuy làm phao nổi. Sau hai năm, những cây tre hư hỏng được thay thế; đến năm thứ tư, toàn bộ khung bè được làm mới.

Người nuôi thường chọn nơi có dòng chảy chậm để neo bè, hạn chế nguy cơ hư hỏng khi mưa lũ khiến nước sông dâng cao, chảy xiết.

Hàu nuôi từ 10 đến 12 tháng có thể thu hoạch. Người dân dùng dao kéo, cắt dây đưa lên.

Từng dây hàu dài hơn 1m, với hàng chục con bám chặt. Mỗi bè nuôi hàu đầu tư bè và giống khoảng 350 triệu đồng. Sau một năm nuôi, thu được hơn 500 triệu đồng, trừ chi phí lợi nhuận khoảng 150 triệu đồng mỗi bè.

Hàu sau thu hoạch được chất đầy thuyền, đưa từ các bè nuôi vào bờ sông Gianh để sơ chế và phân loại.

Ở phường Bắc Gianh có nhiều hộ dân nuôi 30 bè, với diện tích 4,8 ha; mỗi năm sản lượng 900 tấn, doanh thu ước đạt 25 tỷ đồng. Hàu chủ yếu bán trong tỉnh và xuất đi một số tỉnh trong nước khi có hợp đồng.

Hàu được tập kết dưới lán che tạm bên bờ sông trước khi sơ chế. Theo người nuôi, hàu đại dương có thời gian sinh trưởng dài hơn hàu sữa, thịt chắc và vị đậm hơn.

Bà Nguyễn Thị Tuyết (51 tuổi) cho biết vỏ hàu sắc nhọn, lại bám chặt vào nhau nên người làm phải đeo găng tay bảo hộ để tránh bị cứa chảy máu. Những cụm hàu kết dính được tách rời bằng rìu, đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ để không làm vỡ vỏ. Công việc này chủ yếu do phụ nữ đảm nhận, với thu nhập khoảng 400.000 đồng mỗi ngày.

Bà Trần Thị Song, Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng và chế biến hàu Bắc Gianh, kiểm tra sản phẩm.

Hợp tác xã hiện có 8 thành viên, đầu tư 24 bè nuôi.

Theo bà Song, hàu phát triển tốt trong môi trường nước có độ mặn 12-18‰. Nếu thả giống khi độ mặn thấp hơn ngưỡng này, hàu dễ chết.

Ruột hàu sau khi tách được rửa sạch và ngâm nước.

Hàu ruột có thể chế biến thành nhiều món như xào, nấu cháo hoặc làm gỏi. Sản phẩm hàu ruột được Hợp tác xã Bắc Gianh thiết kế bao bì, nhãn mác, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc và kiểm nghiệm các chỉ tiêu liên quan đến chất lượng, an toàn sản phẩm. Giá bán từ 180.000 đồng đến 200.000 đồng/kg hàu ruột.

Phó Chủ tịch phường Bắc Gianh Trần Ngọc Hương cho biết nghề nuôi hàu mang lại lợi nhuận khoảng 50% vốn đầu tư, thu hút ngày càng nhiều hộ dân tham gia. Địa phương định hướng xây dựng thương hiệu, phát triển hàu đại dương thành sản phẩm OCOP 3-5 sao, mở rộng thị trường tiêu thụ và chế biến sâu. Đồng thời, nghề nuôi hàu sẽ gắn với bảo vệ môi trường, duy trì chất lượng nguồn nước và phát triển bền vững.