Năm 2004, trong một chuyến đi thăm bạn tại Czech, ThS Lê Quang Thành - nhà sáng lập kiêm chủ nhiệm công trình khoa học Yeast Era bất ngờ gặp giáo sư Puma - một nhân vật tên tuổi của ngành công nghiệp lên men châu Âu. Cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên này đã mở ra hành trình nghiên cứu men vi sinh của ông Thành. Từ năm 2021, ông cùng cộng sự thành lập Công ty cổ phần Thời Đại Men Vi Sinh (Yeast Era JSC) một trong những startup công nghệ sinh học (Biotech) hiếm hoi của Việt Nam sở hữu công nghệ lõi có quy mô công nghiệp. Ông đảm nhiệm vị trí Giám đốc kỹ thuật.
Yeast Era giành giải Nhất cuộc thi Tìm kiếm Tài năng khởi nghiệp sáng tạo quốc gia thuộc khuôn khổ Ngày hội khởi nghiệp sáng tạo quốc gia thường niên (Techfest 2024). Ảnh: Yeast Era
Ông Thành vẫn nhớ, trong cuộc gặp đầu tiên, giáo sư Puma đặt câu hỏi: "Tại sao thực phẩm - thứ dùng để nuôi sống con người - lại trở thành nguyên nhân của bệnh mạn tính?". Câu hỏi này đã khiến thạc sĩ thay đổi hướng đi sự nghiệp của mình.
Giáo sư Puma phân tích những thách thức mà nhân loại sẽ đối mặt: dân số toàn cầu ước tính tăng lên 9,7 tỷ người vào năm 2050, biến đổi khí hậu, đất nông nghiệp suy giảm, kháng sinh và hóa chất tồn dư trong chuỗi thực phẩm công nghiệp. Ông chia sẻ về giấc mơ lâu đời của mình: tạo ra nguồn thực phẩm vi sinh - sạch, bền vững và giàu hoạt chất sinh học.
ThS Lê Quang Thành phát biểu về dự án Yeast Era. Ảnh: Yeast Era
Từ cuộc trò chuyện kéo dài đó, ông Thành được giới thiệu vào nhóm nghiên cứu của Giáo sư Puma và Giáo sư Rychtera (Đại học Công nghệ Hóa sinh Praha) - hai nhà khoa học đã dành hàng chục năm theo đuổi công nghệ lên men sinh khối. "Tôi cảm nhận đây không phải lời mời, mà là một sứ mệnh", ông Thành chia sẻ.
Trong 10 năm đầu, dự án Yeast Era hầu như không tạo ra thành quả thương mại. Hàng trăm chủng nấm men được phân lập rồi loại bỏ; hàng nghìn thí nghiệm thử - sai; và những giai đoạn đầy bế tắc. Tuy nhiên, theo thạc sĩ Thành, chính giai đoạn khó khăn ấy đã giúp đội ngũ dự án xây dựng nền tảng khoa học cho công nghệ lõi. Cụ thể, ông và cộng sự hiểu sâu hệ gene của những loài vi sinh vật; nghiên cứu các điều kiện lên men để xây dựng được quy trình, thiết kế được công nghệ phù hợp để tạo sinh khối cao, giá thành thấp trong thời gian ngắn. Đặc biệt, nhóm xác định tập trung để công nghiệp hóa được công nghệ.
ThS Lê Quang Thành tư vấn sản phẩm tại sự kiện. Ảnh: Yeast Era
Nhiều dẫn chứng thực tế cho thấy công nghệ lên men thường thành công ở quy mô phòng thí nghiệm 5-50 lít, nhưng lại thất bại ở quy mô pilot 1.000 lít hoặc công nghiệp 20.000 lít. Ông Thành phân tích: "Lên men công nghiệp không chỉ là phóng to phòng thí nghiệm. Đó là một hệ sinh học hoàn toàn khác, nơi bất kỳ sai lệch nhỏ nào về oxy, nhiệt, tạp nhiễm đều có thể phá hủy cả mẻ lên men".
Yeast Era mất nhiều năm để hoàn thiện mô hình khí động học trong bồn 20.000 lít, hệ kiểm soát tạp nhiễm, phân bố oxy - nhiệt phù hợp với vi sinh vật, quy trình thu hoạch - rửa - cô đặc - sấy đạt chuẩn. Khi hoàn thiện các mục này, Yeast Era có thể vận hành tại Việt Nam, không phụ thuộc chuyên gia nước ngoài, và mở rộng quy mô đến 1.000-10.000 tấn mỗi năm.
Từ nền tảng lên men sinh khối, Yeast Era tạo ra ba nhóm hoạt chất cốt lõi gồm Yeast Protein (protein tinh khiết, dễ tiêu, không lactose); Yeast β-Glucan (YBG - hoạt chất miễn dịch tự nhiên giúp tăng cường sức đề kháng, giảm viêm mạn tính - gốc của bệnh chuyển hóa, hỗ trợ chống ung thư giai đoạn sớm); Soluble Fiber (chất xơ hòa tan) và Postbiotic (hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, cải thiện tiêu hóa - hấp thu - đường huyết - lipid - gan nhiễm mỡ).
"Yeast Era hướng tới tác động vào cả ba trụ cột sức khỏe hiện đại: miễn dịch - đường ruột - chuyển hóa", ông Thành nhấn mạnh.
Khi được hỏi "điều gì khiến Yeast Era vượt qua 20 năm đầy thử thách", thạc sĩ Lê Quang Thành trả lời: "Tôi tin rằng công nghệ lên men sinh khối không chỉ tạo ra thực phẩm mới. Nó tạo ra một tương lai mới cho sức khỏe con người".
(Nguồn: Yeast Era)