Hạn chế rủi ro chứng khoán: Mới tính phần ngọn

Hết UBCKNN lại đến Bộ Tài chính yêu cầu ngân hàng thận trọng cho vay cầm cố cổ phiếu, song một báo cáo đầy đủ trong lĩnh vực này cho đến hôm nay vẫn chưa có. Trong khi biện pháp hữu hiệu nhất để giảm bớt sức nóng của nó là tăng hàng cho thị trường lại chẳng thấy bàn đến.
> Bộ Tài chính ép ngân hàng \ Lo ngại về cầm cố cổ phiếu

Theo UBCKNN, hiện có khoảng 13 triệu cổ phiếu cầm cố, với tổng giá trị 751 tỷ đồng, trong đó một nửa xuất phát từ ngân hàng. Số liệu cập nhật nhất này UBCKNN công bố từ ngày 20/3. Tuy yêu cầu các công ty chứng khoán và trung tâm giao dịch có báo cáo hàng ngày về tình hình cầm cố, nhưng Vụ phó Vụ phát triển thị trường Nguyễn Sơn cho hay, ông không nắm được con số cụ thể, một phần vì các công ty thường báo cáo chậm, một phần chỉ khi nào làm báo cáo gửi lên Bộ Tài chính hay Ngân hàng Nhà nước, cơ quan này mới tổng hợp.

Vốn đổ vào lớn nhưng lại thiếu hàng khiến cổ phiếu đắt giá. Ảnh: V.P.

Trong khi đó, tình hình cho vay cầm cố chứng khoán tại các ngân hàng cổ phần vẫn diễn ra bình thường. Một nhà đầu tư cho hay, ông có thể cầm cố cả cổ phiếu chưa niêm yết hoặc đã lên sàn tại các ngân hàng và công ty chứng khoán một cách dễ dàng. Thủ tục rất đơn giản, hai bên ký hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm tiền vay. Ngân hàng nhận thế chấp toàn bộ số cổ phiếu sau khi có giấy xác nhận và phong tỏa của doanh nghiệp phát hành, thời hạn vay tùy khách hàng, lãi suất dao động khoảng 1-1,2%/tháng.

Chỉ có ngân hàng quốc doanh như Nông nghiệp, Đầu tư thì "chê" cổ phiếu. Ông Trần Phúc Nhã (Khâm Thiên, Hà Nội) cho biết, ông mang tờ giấy chứng nhận sở hữu gần 300 cổ phần của một công ty bảo hiểm, mệnh giá 100.000 đồng, giá thị trường gấp 4 lần đến Sở giao dịch Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xin thế chấp vay tiền. Ngân hàng từ chối với lý do không nhận cầm cố cổ phiếu hoặc cho vay mua cổ phiếu dù khách hàng thế chấp cả nhà.

Trước cảnh báo của UBCKNN và Bộ Tài chính, các ngân hàng cho biết, hơn ai hết bản thân họ phải tính toán ngọn nguồn để hạn chế rủi ro. “Thẩm định khoản vay, giá trị cầm cố và hạn mức tín dụng được áp dụng cho từng trường hợp cụ thể chứ không phải ai vay bao nhiêu cũng được duyệt”, đại diện Techcombank cho hay. Ngoài khống chế mức cho vay dưới 50% giá trị cổ phiếu, tùy khả năng đánh giá, các nhà băng thường đưa ra danh mục khoảng 10-15 cổ phiếu được phép cầm cố chứ không áp dụng đại trà cho cả 35 loại chứng khoán trên thị trường.

Ngân hàng Nhà nước cũng chưa có phản ứng chính thức trước các đề nghị của Bộ Tài chính và UBCKNN. Ông Kiều Hữu Dũng, Vụ trưởng Vụ Các ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho rằng bản thân ngân hàng tự hiểu mình nên kinh doanh như thế nào và cũng tự biết cách kiểm soát rủi ro, không thể đưa ra văn bản hành chính yêu cầu họ hạn chế hoặc cấm họ cho vay.

Chưa nghĩ đến gốc

Giải thích về việc đưa ra cảnh báo về tình trạng cho vay cầm cố cổ phiếu, bà Bùi Thị Thanh Hương, Vụ trưởng Vụ quản lý kinh doanh chứng khoán UBCKNN, cho biết, thị trường chứng khoán nay lên mai xuống, hoạt động của doanh nghiệp lại phụ thuộc rất nhiều vào chính sách vì vậy mức độ biến động giá cổ phiếu rất lớn, kéo theo nhiều rủi ro. Tuy nhà đầu tư phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định của mình song điều mà UBCKNN quan tâm là họ sẽ chịu đựng với thái độ ra sao. Sau cú khủng hoảng năm 2001, thị trường rệu rã, nhà đầu tư mất niềm tin ồ ạt rời sàn".

Tuy nhiên, theo Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính, tình trạng sốt nóng cổ phiếu trong thời gian gần đây xuất phát chủ yếu từ lệch cán cân cung cầu, đây cũng là lý do khiến dịch vụ cho vay cầm cố tăng nguy cơ rủi ro. Để cả thị trường chứng khoán và ngân hàng phát triển an toàn, mấu chốt là tăng thêm hàng hóa cho thị trường, tuy nhiên chưa thấy cơ quan nào có động thái mạnh tay.

Theo kế hoạch của UBCKNN, trong năm nay sẽ cố gắng để thị trường có thêm 15 mã hàng mới. Cơ quan này đã trình Bộ Tài chính danh sách các doanh nghiệp có khả năng niêm yết theo Quyết định 528 của Thủ tướng ban hành cuối năm ngoái, đồng thời tiếp cận với các doanh nghiệp để thuyết phục họ đẩy nhanh quá trình lên sàn, nhưng theo bà Vũ Thị Kim Liên, Vụ trưởng Vụ phát hành chứng khoán họ chưa nhận được phản ứng nào. Tính đến thời điểm này, 6 doanh nghiệp xin niêm yết cũng chưa có đơn vị nào hoàn thiện hồ sơ.

Ông Kiều Hữu Dũng khẳng định: "Điều quan trọng nhất hiện này là phải tạo thêm hàng cho thị trường. Các tổng công ty lớn cần được cổ phần hoá hoặc bán bớt phần vốn của nhà nước, nếu làm được điều này, thị trường sẽ có thêm hàng, giao dịch sẽ sôi động và lành mạnh hơn", ông nói.

Tuy nhiên cơ sở pháp lý để thúc đẩy quá trình này là thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 155 về phân loại lĩnh vực ngành nghề mà Nhà nước cần nắm cổ phần chi phối lại chưa được Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch Đầu tư ban hành. Một chuyên gia trong ngành chứng khoán phải ngậm ngùi thốt lên: "Khả năng hạn chế rủi ro cho thị trường nằm cả trong tay cơ quan quản lý song từ trước đến nay họ mới chỉ kêu gọi nhà đầu tư còn mình thì vẫn khư khư không chịu đổi mới".

 Việt Phong