Gói thầu 10 tỷ USD mở đường cho SpaceX xây nhà máy AI Mặt Trăng

Nếu giành được gói thầu xây dựng căn cứ Mặt Trăng từ NASA, Elon Musk có thể hiện thực hóa kế hoạch phát triển kinh tế Mặt Trăng, bao gồm thiết lập nhà máy vệ tinh AI.

Trước khi lên sàn chứng khoán với mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD, SpaceX đã nêu trong bản cáo bạch S-1 kế hoạch chi tiết nhằm phát triển nền kinh tế Mặt Trăng bằng cách xây dựng nhà máy sản xuất vệ tinh trí tuệ nhân tạo. Để biến mục tiêu thành hiện thực, họ sẽ cần tìm cách vận chuyển thiết bị lên Mặt Trăng, sản xuất điện tại chỗ và duy trì liên lạc với Trái Đất.

Trong khi đó, NASA sẵn sàng chi mạnh tay thiết lập căn cứ thường trực trên thiên thể này để phi hành gia có thể sinh sống. Quartz cho biết NASA đã chọn 8 công ty, trong đó có SpaceX, Blue Origin và Lockheed Martin Space, để cạnh tranh cho gói hợp đồng trị giá 10 tỷ USD nhằm vận chuyển thiết bị và cơ sở hạ tầng lên Mặt Trăng.

Các hợp đồng tiềm năng cho thấy sự gắn bó chặt chẽ giữa tham vọng của chương trình không gian từ chính phủ và khối tư nhân dù mục tiêu khác nhau: NASA tập trung vào thiết lập nơi sinh sống và làm việc cho phi hành gia còn SpaceX nhắm đến sản xuất trên Mặt Trăng.

Xây dựng căn cứ Mặt Trăng

Theo Fortune, NASA muốn gây dựng căn cứ thường trực trên Mặt Trăng qua 3 giai đoạn. Giai đoạn thăm dò mở đầu với những robot thám hiểm cực nam để xác định vị trí khả thi cho cơ sở hạ tầng tương lai vào năm 2029. Giai đoạn xây dựng từ năm 2029 đến 2032, họ dự định lắp đặt hệ thống năng lượng, vận chuyển hàng hóa và mạng lưới liên lạc để hỗ trợ hoạt động dài hạn. Ở giai đoạn cuối sau năm 2032, cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ hoàn thiện không gian sống giúp phi hành gia thực hiện những nghiên cứu quy mô và du hành xa hơn vào Hệ Mặt Trời.

Thách thức trong việc vận chuyển thiết bị và hàng hóa lên Mặt Trăng là lý do thúc đẩy NASA tìm sự trợ giúp từ công ty tư nhân. Cơ quan này cho biết 8 công ty được chọn trong chương trình Dịch vụ Hàng hóa Mặt Trăng Thương mại đủ điều kiện cạnh tranh cho nhiệm vụ giao hàng trong thập kỷ tới, xây dựng và vận hành tàu đổ bộ chở dụng cụ khoa học, công nghệ và cơ sở hạ tầng khác.

Đây là khoản đầu tư bổ sung nằm ngoài chương trình hợp đồng liên quan đến Mặt Trăng hiện có của NASA. Họ đã chi tổng cộng 1,3 tỷ USD cho công ty Blue Origin, Impulse Space, Arrow Science and Technology để thực hiện các nhiệm vụ riêng biệt, bao gồm kiểm tra hệ thống liên lạc, vận chuyển hàng hóa qua lại giữa Mặt Trăng và Trái Đất, điều khiển máy bay không người lái khảo sát địa hình trước khi phi hành gia hạ cánh.

NASA cũng đang cố gắng giải quyết vấn đề sản xuất điện và duy trì liên lạc. Họ đã chọn tên lửa Starship của SpaceX để phóng vệ tinh vào không gian năm 2028 nhằm thử nghiệm công nghệ giúp phi hành gia và đội điều khiển nhiệm vụ giữ kết nối. Họ cũng trao hợp đồng cho một số công ty (bao gồm Honeybee Robotics thuộc sở hữu của Blue Origin) để tạo ra năng lượng và truyền tải điện không dây.

Tham vọng không gian của Elon Musk

Đối với SpaceX, hợp đồng từ NASA có thể mở đường cho hoạt động không gian vượt ngoài nhiệm vụ vận chuyển phi hành gia và hàng hóa lên Mặt Trăng. Trong tài liệu S-1, công ty cho biết họ dự định xây dựng các nhà máy sử dụng nguyên liệu thô khai thác từ Mặt Trăng để sản xuất vệ tinh AI, qua đó chỉ cần vận chuyển chip từ Trái Đất.

Theo Scientific American, trong một cuộc họp với nhà đầu tư hôm 4/8, Elon Musk, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành SpaceX, nhận định xây dựng nhà máy vệ tinh AI chủ yếu do robot điều khiển "nghe giống khoa học viễn tưởng nhưng sẽ xảy ra". "Khi kết hợp với sản xuất năng lượng mặt trời và bức xạ, cơ sở này sẽ cho phép con người mở rộng quy mô trí tuệ nhân tạo đưa vào vũ trụ lên gấp 1.000 lần nền kinh tế Trái Đất, thậm chí gấp một triệu lần", ông nói.

Patrick Suermann, giáo sư khoa học xây dựng tại Đại học Texas A&M, cho rằng ý tưởng sản xuất trên Mặt Trăng không phải điều phi lý. Xây dựng nhà máy vệ tinh tại đây có thể mang lại lợi ích kinh tế vì lực hấp dẫn yếu của Mặt Trăng sẽ giúp phóng vệ tinh tiêu tốn ít nhiên liệu hơn so với phóng từ Trái Đất.

Theo SpaceX, việc tận dụng nguồn vật liệu trên Mặt Trăng cùng lực hấp dẫn yếu có thể giúp giảm đáng kể chi phí và bớt phụ thuộc vào tài nguyên trên Trái Đất. Công ty của Musk cũng lên ý tưởng về máy phóng khối lượng, sử dụng lực điện từ để đẩy vệ tinh vào không gian mà không cần tên lửa. Ngoài ra, SpaceX còn nhìn thấy tiềm năng kinh doanh từ quá trình khai thác và xuất khẩu khoáng sản Mặt Trăng, ước tính nơi đây chứa hơn một triệu tấn "vật liệu hiếm" có thể dùng cho hệ thống máy tính lượng tử và năng lượng hạt nhân.

Tuy nhiên, mục tiêu chính của công ty dường như là thiết lập chòm vệ tinh có khả năng tính toán AI trong không gian, có thể cho phép công ty mở rộng công suất điện toán mà không cần dựa vào trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều năng lượng trên Trái Đất.

"Lộ trình này định vị Mặt Trăng không chỉ là cửa ngõ tiềm năng đến Sao Hỏa và khám phá không gian mà còn là nền kinh tế công nghiệp không gian đầu tiên ở quy mô lớn. Theo thời gian, cơ sở hạ tầng này có thể biến Mặt Trăng thành nút giao thông và công nghiệp chiến lược", SpaceX nhấn mạnh trong tài liệu S-1.

An Khang tổng hợp