'Possible Love', nghịch lý của lòng trắc ẩn

* Bài viết tiết lộ nội dung phim

Tám năm kể từ Burning, đạo diễn Lee Chang Dong trở lại với Possible Love, tác phẩm đoạt giải Sư Tử Bạc (Grand Jury Prize) tại Liên hoan phim Venice 2026. Phim không đơn thuần đánh dấu sự tái xuất của một tên tuổi lớn mà còn cho thấy cách đạo diễn quan sát những tổn thương của con người trước biến động xã hội ở Hàn Quốc.

 

 

Trailer 'Possible Love' của Lee Chang Dong

Nhìn lại các phim trước đó, từ Green Fish (1997), Peppermint Candy (2000), Oasis (2002), Secret Sunshine (2007), Poetry (2010) đến Burning (2018), có thể thấy mối quan tâm của Lee là thân phận những con người bị đẩy ra bên lề, chịu thua thiệt hoặc không thể tự vệ trước quyền lực. Nếu những phim ấy đặt nhân vật vào bi kịch cá nhân bắt nguồn từ lịch sử, định kiến và bất công, Possible Love nhìn rộng sang mối quan hệ giữa những con người thuộc các tầng lớp khác nhau. Ở đó, sự cảm thông, ham muốn và ý định tốt đẹp đều có thể hóa thành một hình thức chiếm hữu.

Câu chuyện xoay quanh hai cặp vợ chồng có hoàn cảnh đối lập. Ho Seok (Sul Kyung Gu) và Mi Ok (Jeon Do Yeon) thuộc tầng lớp lao động, chật vật sau khi Ho Seok mất việc vì một cuộc đình công ở nhà máy. Ye Ji (Cho Yeo Jeong) là nữ đạo diễn phim tài liệu, sống sung túc nhờ chồng Sang Woo (Jo In Sung). Hai cặp gặp nhau tình cờ trong đám tang một công nhân bị sa thải, Ye Ji ngỏ ý quay một phim tài liệu về những thiệt thòi của giới thợ thuyền. Càng gần nhau, mâu thuẫn càng lộ rõ. Sự đồng cảm không xóa nhòa được khoảng cách giai cấp, còn thiện ý đôi lúc trở thành cách khai thác cuộc đời người khác.

Sul Kyung Gu từng đóng Peppermint Candy và Oasis, Jeon Do Yeon đoạt giải Nữ diễn viên xuất sắc Cannes 2007 với Secret Sunshine, còn Cho Yeo Jeong từng là bà chủ nhà giàu của Parasite.

Gần ba tiếng với nhịp kể chậm, Lee không dừng lại ở câu chuyện về thế đối lập giàu nghèo. Ông đặt bốn nhân vật vào những mối quan hệ chồng chéo, nơi trắc ẩn, tò mò, ghen tị và mặc cảm liên tục xâm nhập lẫn nhau. Phim không tô người thiếu thốn thành những con người thuần khiết, cũng không vẽ người có tiền như kẻ xấu một chiều. Họ vừa đáng thương vừa đáng trách, giữ lòng tự trọng nhưng vẫn khao khát đặc quyền của bên kia.

Nếu Parasite của Bong Joon Ho biến sự cách biệt giai cấp thành một cấu trúc không gian giàu biểu tượng, Lee chọn lối kể trầm hơn: Bất bình đẳng nằm trong cử chỉ, lời nói, thói quen và những cuộc trò chuyện tưởng như bình thường.

Phim mở đầu bằng lời răn thứ mười trong "Mười điều răn": "Thou shalt not covet" (Chớ tham muốn những gì thuộc về người khác). Lee dành bộ phim cho ký ức về Dekalog: Ten (1989), chương cuối loạt phim Dekalog của nhà làm phim Ba Lan Krzysztof Kieślowski. Hai phim chỉ gặp nhau ở điều răn ấy, như một cuộc đối thoại hơn là chuyển thể.

Ham muốn ở đây không dừng ở tiền bạc. Bên chật vật nhìn sang thế giới sung túc và hình dung về sự an toàn. Bên sung túc nhìn sang đời sống kia để tìm trải nghiệm, cảm xúc hoặc chất liệu sáng tạo mình thiếu. Hai nỗi khao khát ấy không nặng ngang nhau: Một người có thể tìm cảm xúc mới rồi trở về ngôi nhà sang trọng, người kia vẫn phải sống với những vết thương không dễ lành. Lời răn ban đầu vì thế mở ra một câu hỏi: Ta thực sự cần điều gì ở người khác, và vì sao lại cần đến cuộc đời họ?

Chuyến đến ngôi nhà nghỉ dưỡng của Sang Woo là bước ngoặt. Ở đó, chênh lệch giữa hai cặp đôi khó che giấu. Ho Seok và Mi Ok không còn là những vị khách từ một thế giới khác mà thành những người phải chịu cảm giác bị quan sát, đánh giá, so sánh. Ngôi nhà đẹp, bãi biển riêng gợi một cuộc sống gần như hoàn hảo, nhưng cũng làm nỗi thiếu thốn của họ lộ rõ hơn. Chủ nhà có thể mời khách vào không gian của mình mà không phải nhường đặc quyền nào. Khách phải rời nơi quen thuộc, chỉnh hành vi và nuốt những tình huống khó chịu. Lòng hiếu khách không xóa được khoảng cách quyền lực, đôi lúc chỉ khiến nó lịch sự hơn.

Máy quay là biểu tượng trung tâm, tạo tầng nghĩa phản chiếu: Possible Love là câu chuyện điện ảnh về một người làm phim tài liệu muốn kể câu chuyện không phải của mình. Ống kính có thể trao tiếng nói cho những người bị xã hội bỏ quên, nhưng cũng dựng một ranh giới giữa người nhìn và người bị nhìn. Ye Ji quyết định ghi hình lúc nào, hỏi điều gì, giữ đoạn nào và kể theo cách nào. Ho Seok không nắm quyền tương đương, dù anh mới là người đã sống qua những sự kiện ấy. Mọi thứ phức tạp hơn khi Ye Ji thật sự thương cảm họ: Cô không giả dối, nhưng khó tách tình cảm khỏi tham vọng nghệ thuật.

Đó là nghịch lý Lee để ngỏ: Liệu ta có thể làm nên một tác phẩm chân thực về nỗi đau của người khác mà không biến nỗi đau ấy thành tài sản của mình? Theo Vogue Adria, Lee nói việc ông và Ye Ji cùng họ không phải ngẫu nhiên. Như thể người cầm máy đang tự chất vấn chính mình.

Lee nghiêng về Ho Seok và Mi Ok nhưng không bỏ qua cái trống rỗng trong Ye Ji và Sang Woo. Xuất thân khác nhau không có nghĩa một bên trọn vẹn hạnh phúc còn bên kia chỉ có bất hạnh. Song, sự thiếu hụt tinh thần của người dư dả không thể ngang hàng với tổn thương vật chất và bất công của người thiếu thốn.

Tình yêu không phải lời giải cho mọi vấn đề nhưng có thể tồn tại giữa những vấn đề chưa được giải quyết. Trong phim, nó không bắt đầu từ sự thấu hiểu trọn vẹn mà từ khả năng tiếp tục ở bên nhau dù còn nhiều điều chưa nói ra. Phim khép lại với một niềm hy vọng: Dù không thể đổi hẳn hoàn cảnh, con người vẫn có thể tìm thấy bình yên khi ở bên nhau mà không phải liên tục giải thích hay chứng minh bản thân.

Tên phim Possible Love hứa hẹn đúng chừng ấy: Một tình yêu có thể xảy ra, chứ không phải một tình yêu trọn vẹn.

Lê Hồng Lâm