Gen Z làm AI đưa di sản Việt vào game, phim
Onflow Vietnam phát triển công nghệ AI tự động hóa xử lý dữ liệu 3D, hướng tới rút ngắn thời gian số hóa di tích và cung cấp tài nguyên cho ngành game, phim.
Năm 2022, khi còn học THPT chuyên Lê Quý Đôn (Quảng Trị), Thái Việt Ý, sinh năm 2005 cùng bốn người bạn xây dựng mô hình thực tế ảo Thành cổ Quảng Trị, với mong muốn giúp cựu chiến binh tuổi cao, sức yếu và thân nhân liệt sĩ ở xa có thể thăm lại di tích qua không gian số. Ý gọi đây là cách "dùng ngôn ngữ công nghệ để tri ân quá khứ".
Mô hình số hóa hiện trạng cổng Thành cổ Quảng Trị do OnFlow Vietnam thực hiện. Ảnh: OnFlow Vietnam
Nhưng khi bắt tay vào làm, nhóm nhận ra việc ghi lại hình ảnh, số đo tại hiện trường mới là bước đầu. Sau đó là hàng loạt công đoạn làm sạch dữ liệu quét thô, dựng hình, xử lý bề mặt và tối ưu để sử dụng trên các nền tảng tương tác. Quá trình này có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng, đòi hỏi kỹ thuật viên 3D chuyên môn cao và chi phí lớn.
Từ những khó khăn trực tiếp gặp phải, Ý nhận thấy nếu tiếp tục phụ thuộc vào phương pháp thủ công, việc số hóa hàng nghìn di tích, hiện vật sẽ mất nhiều thời gian và nguồn lực. Anh quyết định phát triển Onflow, tập trung ứng dụng AI để tự động hóa các công đoạn xử lý và chuẩn hóa dữ liệu 3D, thay vì chỉ xây dựng những sản phẩm tham quan thực tế ảo riêng lẻ.
Onflow vừa lọt Top 15 Âu Lạc Grand Prize 2026, giải thưởng do Liên minh AI Âu Lạc tổ chức nhằm vinh danh các giải pháp AI do người Việt phát triển và làm chủ, có khả năng tạo tác động thực tiễn.
Đưa AI vào khâu hậu kỳ mô hình 3D
Tuy nhiên, theo đại diện Onflow, dữ liệu thu thập từ một di tích chưa thể lập tức đưa vào bảo tàng ảo, trò chơi điện tử hoặc phần mềm sản xuất phim. Các mô hình quét thô thường có dung lượng lớn, cấu trúc phức tạp và cần được xử lý để phù hợp với thiết bị, mục đích sử dụng.
Chẳng hạn, một mô hình kiến trúc dùng để lưu trữ, nghiên cứu cần giữ lại những chi tiết phục vụ đối chiếu với hiện vật gốc. Nhưng khi đưa vào trò chơi trên điện thoại, mô hình phải được giảm dung lượng, tối ưu cấu trúc để thiết bị có thể xử lý mà không ảnh hưởng đến trải nghiệm của người chơi.
Trước đây, những công đoạn này phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật viên 3D. Thời gian xử lý kéo dài và chi phí nhân sự cao khiến việc số hóa khó mở rộng từ một vài công trình sang hàng nghìn hiện vật, di tích.
Onflow đang phát triển các thuật toán AI để tự động hoá các khâu tốn nhiều nguồn lực, gồm tối ưu cấu trúc, hiệu năng mô hình; chuẩn hóa định dạng, phân loại và gán nhãn dữ liệu văn hóa, di sản. Tùy mục đích sử dụng từ lưu trữ bảo tồn đến sản xuất game, phim, hệ thống hướng tới tạo ra các mô hình đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Nhóm đặt mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý từ hàng tuần xuống vài phút ở công đoạn hậu kỳ, tối ưu kỹ thuật và chuẩn hóa dữ liệu 3D sau khi thu thập.
Thái Việt Ý - người sáng lập giải pháp Onflow. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Một yêu cầu khác của Onflow là bảo đảm tính xác thực của di sản. Nếu dữ liệu quét thiếu một góc kiến trúc, hoặc có phần hiện vật bị hư hại, nhóm phải đo đạc bổ sung tại thực địa và đối chiếu tư liệu chuyên gia, thay vì để thuật toán suy đoán. Mỗi tài nguyên 3D cũng được phân loại, gắn thông tin nguồn gốc, thông số đo đạc và ngữ cảnh lịch sử để người sử dụng có cơ sở kiểm tra độ chính xác.
Từ dữ liệu bảo tồn đến tài nguyên cho game, phim
Một mô hình di tích sau khi số hóa có thể phục vụ nhiều mục đích. Với đơn vị bảo tồn, dữ liệu 3D giúp lưu giữ hiện trạng kiến trúc, hiện vật, hỗ trợ nghiên cứu và trùng tu. Trong giáo dục, học sinh có thể quan sát di tích từ nhiều góc độ hoặc tham quan qua không gian thực tế ảo. Còn với ngành game, phim, những mô hình này có thể trở thành tài nguyên để xây dựng bối cảnh mang dấu ấn lịch sử, văn hóa Việt Nam.
Với những trò chơi muốn tái hiện công trình kiến trúc hoặc hiện vật có thật, nhà phát triển cần các mô hình 3D vừa chính xác về hình dạng, vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Nếu có sẵn tài nguyên được số hóa và chuẩn hóa phù hợp, các studio có thể giảm bớt công đoạn dựng hình từ đầu, dành thêm nguồn lực cho phát triển nội dung và trải nghiệm người chơi.
Đây là thị trường Onflow muốn tiếp cận. Nhóm đang hợp tác với hai studio game trong nước là Soliz Interactive và Tale Wavers Studio, hướng tới đưa quy trình chuẩn hóa tài nguyên 3D vào sản xuất.
Từ những dự án hợp tác ban đầu, nhóm dự kiến kết hợp thư viện dữ liệu 3D chuẩn hóa và giải pháp AI xử lý tài nguyên theo hình thức phần mềm dịch vụ (SaaS). Ngoài studio game, phim, nhà phát triển nội dung số; nhóm hướng tới cung cấp dịch vụ số hóa, bản sao số, lưu trữ và trưng bày 3D cho bảo tàng, ban quản lý di tích, trường đại học.
Trước sự cạnh tranh của công cụ 3D và AI quốc tế, Onflow xác định lợi thế ở dữ liệu văn hóa, lịch sử Việt Nam được chuẩn hóa và kiểm chứng. Theo đại diện dự án, công cụ tạo sinh có thể tạo hình ảnh 3D nhưng chưa chắc đáp ứng yêu cầu về cấu trúc, hiệu năng để đưa vào quy trình lập trình. Onflow hướng tới kết hợp tính xác thực của hiện vật với khả năng tối ưu mô hình.
Trong 3-5 năm tới, nhóm đặt mục tiêu phát triển hạ tầng dữ liệu 3D tiêu chuẩn cao phục vụ ngành công nghiệp sáng tạo và AI tại Việt Nam, sau đó mở rộng ra châu Á - Thái Bình Dương. "Chúng tôi kỳ vọng giải pháp AI do kỹ sư Việt phát triển góp phần lưu giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa trên không gian số", đại diện nhóm cho hay.
Thế Đan
Giải thưởng Âu Lạc Grand Prize trị giá 1 triệu USD, do Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng, Tập đoàn FPT bảo trợ. Giải thưởng tôn vinh các giải pháp AI do người Việt phát triển và làm chủ, đồng thời kết nối các nhóm phát triển với chuyên gia, doanh nghiệp và các nguồn lực nhằm mở rộng cơ hội ứng dụng trong thực tiễn. Qua đó, Âu Lạc Grand Prize khuyến khích tinh thần dấn thân làm AI của người Việt, góp phần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW. Giải thưởng dự kiến được trao trong ba năm liên tiếp từ 2026.