Đường đua Barcelona

Bắt đầu tổ chức chặng đua đầu tiên năm 1991, đến nay đường đua có tên đầy đủ Circuit de Catalunya được coi là nơi luyện tập lý tưởng cho các đội đua F1 và là địa điểm hoàn hảo để GP Tây Ban Nha diễn ra. Nhưng trong lịch sử, tổng cộng 5 đường đua khác nhau từng có vinh dự này.

Đường đua Barcelona, còn gọi là Circuit de Catalunya.

Tây Ban Nha chưa từng sản sinh ra một tay đua vĩ đại nào, dù Alfonso de Portago đã sớm bộc lộ tài năng cho tới trước khi qua đời năm 1957. Tuy nhiên, trong lịch sử Grand Prix Tây Ban Nha lại từng là sự tranh giành của 5 đường đua khác nhau. Hai cuộc đua đầu tiên diễn ra năm 1951 và 1954 tại Pedralbes, một đường đua nằm trên các con phố ngoại ô thành Barcelona. Sau đó, suốt 14 năm liền Tây Ban Nha thờ ơ với môn thể thao tốc độ nhất thế giới cho tới năm 1968. Lúc này, quyền tổ chức là sự cạnh tranh giữa hai đường đua Jarama và Montjuich. Nếu như trong bóng đá, Barcelona là niềm tự hào của người dân xứ Catalan đối chọi với đội bóng Hoàng gia Real Madrid, thì ở môn đua xe, Montjuich chính là đối trọng của Jarama. Trường đua Jarama nằm ven thành phố Madrid, có chiều dài 3,4 km, bao gồm hầu như toàn các góc cua gấp. Còn Montjuich là một đường đua không bằng phẳng và khá quanh co, ẩn mình trong một công viên.

Năm 1968, Graham Hill giành chiến thắng đầu tiên tại Jarama. Năm sau đó, ở cuộc đua lần thứ nhất tị Montjuich, cả Hill và đồng đội là Jochen Rindt bị hỏng các cánh gió, dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, nhường phần nhất lại cho Jackie Stewart. 6 năm sau, Rolf Stommelen, điều khiển chiếc xe đội Hill-Ford, bị tung cánh gió, đâm xe và văng qua hàng rào, làm chết 5 khán giả. Jochen Mass của đội McLaren được tuyến bố chiến thắng khi cuộc đua vẫn còn khoảng một nửa số vòng chạy. Có lẽ đây là trường hợp duy nhất trong lịch sử. Kể từ sau đó, Montjuich bị loại khỏi lịch trình thi đấu của giải vô địch thế giới. Năm 1981, Gilles Villeneuve về nhất tại cuộc đua lần cuối tổ chức ở Jarama.

Lại một sự ngắt quãng, lần này kéo dài 5 năm. Đến năm 1986, GP Tây Ban Nha trở lại, lần này trên đường đua Jerez, nằm ở phía nam đất nước. Chính quyền địa phương đã hậu thuẫn mạnh mẽ cho việc xây dựng đường đua dài hơn 4,2 km, gồm các góc cua tay áo và những góc rẽ tốc độ cao. Ngoại trừ grand prix thứ nhất, khi Nigel Mansell bám đuổi sát phía sau Ayrton Senna, 4 cuộc đua tiếp theo đều là các chiến thắng không mấy khó khăn đối với Mansell (1987), Alain Prost (1988 và 1990), Senna (1989). Năm 1990, Martin Donelly bị thương nặng khi đâm xe ở vòng phân hạng, và đó không phải là cách hay để quảng cáo cho hình ảnh Jerez. Vì vậy, sau năm này, Jerez chỉ còn hai lần nữa đứng ra tổ chức một chặng đua, các năm 1994 và 1997. Nhưng cả hai lần này đều là các GP châu Âu. Còn quyền đăng cai GP Tây Ban Nha thuộc về Circuit de Catalunya từ năm 1991.

Niềm đam mê tốc độ và sự ra đời Circuit de Catalunya

Một góc nhìn đường đua Barcelona.

Những cuộc đua ôtô có một truyền thống rất lâu đời tại xứ Catalan, bắt đầu từ Copa Catalunya đầu tiên năm 1908, trên đường đua dài 27 km, kết nối từ các đường phố, được gọi là Baix Penedes. Điều kiện khắc nghiệt đua khiến cho sau đó người ta chuyển sang đua xe tại đường đua Llevant trong khoảng thời gian 1910-1912. Đây cũng là một cuộc đua đường trường (với chiều dài giữa đích và vạch xuất phát khoảng 14,5 km). Tới năm 1916, người ta sử dụng lại Baix Penedes. Năm 1921, có hai đường đua khác nhau được sử dụng đồng thời cho hai giải đua: Cup Armangue cho xe 3 bánh do CLB Real Moto Catalunya tổ chức các năm 1921-1923 và Grand Prix Penya Rhin.

Tây Ban Nha quyết định chọn vùng Sitges làm nơi xây dựng một trường đấu thường xuyên cho các tay đua, hình oval, dài 2 km. Đích thân bởi người hùng đua xe Frick Armangue đứng ra vận động tài chính. Mất 10 tháng cho công việc xây dựng và khánh thành ngày 28/10/1923, đây là nơi đón tiếp GP Tây Ban Nha thứ nhì, sau cuộc đua diễn ra ở Guadarrama, cách tây bắc Madrid hơn 60 km vào thời điểm 10 năm trước. Kéo dài hơn 200 vòng, đó là cuộc chiến tay đôi khiến người tay không thể quên giữa giữa Louis Zborowski và Alberto Divo. Không may, ngân quỹ đầu tư giảm xuống, đường đua bị đóng cửa. Tới cách đây hai năm, nó vẫn còn là một mảnh đất bỏ hoang, cây cối mọc um tùm.

Đầu thập kỷ 30, các cuộc tranh tài chọn đường đua chạy ngang công viên Montjuich là địa điểm. Năm 1946, khi Thế chiến II chấm dứt, các cuộc đua mới lại diễn ra, ở đường đua mang tên Pedralbes dài 6 km. Năm 1951, nó tổ chức Grand Prix F1 của Tây Ban Nha lần đầu. Đó là chặng đua chung kết giải vô địch thế giới, Alberto Ascari đội Ferrari và Juan Manuel Fangio đội Alffa Romeo cạnh tranh ngôi quán quân. Ferrari đã đưa ra quyết định khó hiểu khi quyết định sử dụng các bánh xe cỡ nhỏ hơn bình thường và tự mình đánh mất cơ hội. Fangio về nhất chặng, đồng thời giành luôn danh hiệu vô địch thế giới. Pedralbes tổ chức một grand prix nữa vào năm 1954.

Năm 1966, xứ Catalan khôi phục lại Montjuich để đáp trả việc Madrid xây dựng đường đua Jarama. Montjuich tổ chức một grand prix F2 năm đó, Jack Brabham chiến thắng. Sự kiện này lặp lại năm sau và Jim Clark về nhất nhưng đến cuối năm, Jarama đã sẵn sàng. Jarama tổ chức GP Tây Ban Nha 1968, và năm 1969, vinh dự dành cho Montjuich sau một thỏa thuận giữa các nhà tổ chức.

Sự đan xen tiếp tục cho tới năm 1975. An toàn đã trở nên một vấn đề cấp thiết trong F1 và Montjuich tiến hành xây dựng rào chắn xung quanh. Tuy nhiên, tai nạn của Rolf Stommelen vẫn xảy ra. Nó đặt dấu chấm hết đối với Montjuich và tới tận tháng 10/1986, Nghị viện xứ Catalan mới lại bỏ phiếu chấp thuận dự án xây dựng một đường đua tiêu chuẩn quốc tế tại thành phố Barcelona. 14 tháng sau, Royal Automovil Club de Catalunya mua một khoảnh đất ở phía bắc thành phố. Nguồn tài chính do Câu lạc bộ này, cùng với chính quyền địa phương và hội đồng vùng Montmelo cung cấp. Công việc bắt đầu tháng 2/1989, kết thúc tháng 9/1991. Các đội đua F1 ấn tượng. Đường đua vừa đảm bảo tính an toàn, vừa cho thấy những đường đua kiểu mới không hề làm ảnh hưởng đến tính căng thẳng của các cuộc đua.

Thành Lê (theo Encyclopedie F1)