Thanh Huyền
Năm 1992, Lessing nhận được lá thư của Alex Allan - thư ký riêng của cựu thủ tướng Anh John Major (nhiệm kỳ 1990 - 1997). Bức thư đề nghị phong cho nhà văn tước hiệu cao quý Dame of the British Empire. Nhưng cây bút ương bướng cho rằng, thật là "đạo đức giả" khi bà nhận vinh dự này.
Gọi xiên xẹo "Dame of the British Empire" (Quý bà của Đế chế Anh) thành "Dame of non-existent Empire" (Quý bà của Đế chế không tồn tại) nhà văn hỏi lại "Cái gì gọi là Đế chế Anh" và đề nghị, để bà làm "Dame of the British Islands" (Quý bà của các đảo Anh) thì hay hơn.
Trong thư trả lời Alex Allan, nhà văn viết: "Xin cảm ơn ngài đã có nhã ý phong tặng tôi danh hiệu này. Tôi rất lấy làm hài lòng. Nhưng tôi thỉnh thoảng cứ tự hỏi: ‘Đâu là Đế chế Anh nhỉ?'. Và tôi biết, tôi không phải là người duy nhất băn khoăn về vấn đề này".
 |
|
Nhà văn Doris Lessing. Ảnh: Guardian. |
"Bà lão uyên thâm" còn nhắc đến "Ruritania" - tên một quốc gia hư cấu trong tiểu thuyết của Anthony Hope rồi viết thêm: "Tôi thấy có cái gì đó đầy chất 'ruritannia' khi ban ra các danh hiệu dưới cái tên của một đế chế không tồn tại. Khi còn trẻ, tôi đã cố hết sức để chống lại một góc của đế chế đó khi còn sống ở Nam Rhodesia. Và thật khó coi khi một kẻ, về già lại đi nhận sự tung hô từ một thể chế mà bà ta chống đối khi còn trẻ".
Và trong đoạn kết đầy tinh quái, nhà văn viết: "Tất nhiên... tôi thật hài lòng khi trở thành Dame. Tôi sẽ tôn sùng danh hiệu đó. Nhưng Dame của cái quái gì nhỉ? Của Anh? Của các đảo Anh? Hay của Khối thịnh vượng chung? Dame của... ? Gì chẳng được. Thứ lỗi cho sự khiếm nhã của tôi. Xin thứ lỗi. Tôi là tôi".
Lessing cũng từng từ chối huân chương OBE (Order of the British Empire) năm 1977. Nhưng vào dịp năm mới năm 2000, bà chịu nhận danh hiệu Companion of Honour dành cho những người có công đặc biệt với đất nước. Bởi nhà văn cho rằng: "Cái này không đi kèm với chức tước hay bổn phận gì cả. Bạn sẽ không bị gọi là "Dame" hay "Sir" gì hết. Tôi thích thế". Nhà văn cảm thấy thật kệch cỡm khi bị gọi là "Quý bà".
Lessing vốn nổi tiếng là người ngang ngạnh, bướng bỉnh và không dễ bị chi phối. Năm 2007, khi được trao giải Nobel, bà gọi đây là một "thảm họa", bởi "tất cả những gì tôi phải làm là trả lời phỏng vấn và ngồi cho người ta chụp ảnh".
Bức thư hồi đáp của bà trước lòng tốt của Alex Allan vừa được trao tặng cho Đại học East Anglia làm tư liệu. Trường này hiện còn giữ 90 bức thư tình của nhà văn viết cho John Whitehorn từ 1943 đến 1949.
Những người từng từ chối các danh hiệu của Đế chế Anh:
- Năm 2003, Benjamin Zephaniah thẳng thừng từ chối tước hiệu hiệp sĩ OBE vì cho rằng đó là di sản của chủ nghĩa thực dân. Ông viết: "Giữ lấy nó mà dùng, thưa ông Blair và bà Nữ hoàng và hãy đừng lải nhải về cái đế chế này".
- Nhà báo Yasmin Alibhai-Brown sau khi nhận tước hiệp OBE (Hiệp sĩ Đế chế) đã trả lại vào năm 2003 với lý do: "Công đảng đã không còn tôn trọng các giá trị truyền thống lâu bền của đất nước này".
- Cũng năm 2003, nhà văn J.G. Ballard từ chối tước hiệu CBE (Sĩ quan Đế chế) vì "Nó khiến chúng tôi trở thành những chiến binh lố bịch, mải mê đi bảo vệ vương miện Nữ hoàng".
- Nhạc sĩ David Bowie từ chối trở thành CBE năm 2000. "Tôi thật không biết tước hiệu này dùng để làm gì. Nó không phải là thứ mà cuộc đời tôi theo đuổi", ông nói.
- Diễn viên Helen Mirren, người từng đoạt giải Oscar với vai Nữ hoàng Anh trong phim The Queen cũng từ chối danh hiệu Dame of the British Empire năm 2003. "Tôi thấy bức thư gọi mình là Dame Helen Mirren. Điều đó thật kỳ dị".
- Còn nhà làm phim Michael Winner từ chối tước hiệu Hiệp sĩ OBE năm 2006 với lý do "Loại danh hiệu đó chỉ nên dùng để trao cho những người cọ toilet".
(Nguồn: TOL)