Đổi ngoại tệ ở đâu mới đúng chỗ để không bị phạt?

Tôi được người thân mừng tuổi vài nghìn đôla Mỹ nhưng không muốn vào ngân hàng đổi vì ngại thủ tục, giải thích nguồn gốc. (Hồng Thanh)

Tôi xin hỏi tôi có thể đổi ở ngoài ngân hàng không? Pháp luật Việt Nam quy định cụ thể thế nào về việc mua bán ngoại tệ?