Dò hốc đá, hang sâu tìm liệt sĩ biên giới phía Bắc
Tuyên QuangĐể quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh bảo vệ biên giới Vị Xuyên, bộ đội phải đu dây dò từng hốc đá, chui vào hang sâu trên các cao điểm từng là chiến địa.
Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc lùi xa gần nửa thế kỷ. Dọc biên giới Vị Xuyên, Hà Giang cũ vẫn còn hàng nghìn hài cốt liệt sĩ nằm lại, đang được Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang lần lượt đưa về. Mỗi chuyến đi, họ đều mang theo hương khói cầu khấn anh linh người đã khuất đưa đường dẫn lối để sớm tìm thấy.
Ban liên lạc Hội cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang năm 2016 từng công bố hơn 4.000 cán bộ chiến sĩ hy sinh tại mặt trận này giai đoạn 1984-1989. Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, nguyên Phó tư lệnh Quân khu 2, Tham mưu trưởng mặt trận Vị Xuyên thời kỳ 1985-1989, từng cho biết khoảng 2.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt.
Có vị trí, thành viên đội phải chui qua từng khe hẹp của hang đá để tiếp cận. Không có sơ đồ mộ chí, trên mỗi sườn núi, vách đá, nơi nào cũng có thể là vị trí còn hài cốt liệt sĩ. Thành viên Đội tìm kiếm và quy tập đều là những quân nhân nhiều năm kinh nghiệm, quen với địa hình hiểm trở của Vị Xuyên.
Sáu tháng đầu năm, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang triển khai lực lượng tìm kiếm gắn với thu thập thông tin tại các điểm cao thuộc các thôn Giang Nam, Mã Hoàng Phìn, Hoàng Ly Pả, điểm 685 thuộc thôn Nậm Ngặt... nhằm khoanh vùng khu vực trọng tâm tìm kiếm.
Bữa cơm trưa dã chiến của Đội tìm kiếm diễn ra ngay trên cao điểm 685. Để tối ưu thời gian, bộ đội mang theo đồ ăn chế biến tại chỗ để buổi chiều tiếp tục công việc.
Nhiều đợt đi rừng có sự tham gia của các cựu chiến binh từng chiến đấu tại nơi này. Họ thông thạo địa hình, hỗ trợ thông tin cho Đội rút ngắn thời gian tìm kiếm.
Hài cốt liệt sĩ được bọc riêng bằng vải đỏ rồi đưa xuống núi. Lá cờ đỏ sao vàng phủ trên mỗi hài cốt trong nhà chờ trước dịp làm lễ truy điệu và an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Các mẫu vật phẩm đựng ADN liệt sĩ đều được đánh số, thông tin về tọa độ phát hiện, cao điểm tìm thấy và ngày quy tập.
Địa phương đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ với 84 mộ chưa xác định được thông tin trong 10 nghĩa trang liệt sĩ, bàn giao 58 mẫu trong số này cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để xác định ADN. Tuyên Quang cũng rà soát gần 5.700 thông tin thân nhân liệt sĩ trong diện thu mẫu ADN và đăng ký thu nhận sinh phẩm ADN của hơn 4.000 thân nhân liệt sĩ.
Nhiều vật dụng từ bát sắt ăn cơm đến chiếc bi đông móp méo có khắc chữ Văn, Lai được bộ đội tìm thấy trên cao điểm 685.
Quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ kết hợp chặt chẽ với rà phá bom mìn của các đơn vị quân đội để đảm bảo an toàn. Nhiều năm sau ngày biên giới ngưng tiếng pháo kích, trên mảnh đất Hà Tuyên cũ, sau này là Tuyên Quang vẫn còn 95.363 ha đất đai ô nhiễm bom mìn, vật nổ dọc biên giới. Đến nay, các đơn vị đã rà phá hơn 22.567 ha, còn lại 72.795 ha tiếp tục làm sạch để phục vụ sản xuất và quy tập hài cốt liệt sĩ.
Thống kê của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang, từ ngày 15/3 đến hết 13/7, diện tích tìm kiếm mở rộng hơn 1.200 ha, đào bới hơn 12.600 m3. Đội tìm kiếm và quy tập phát hiện 51 hài cốt liệt sĩ, trong đó 28 hài cốt liệt sĩ đơn và 5 mộ tập thể xác định có 23 hài cốt.
Vị Xuyên nhiều năm sau này trở thành "điểm hẹn hội quân" của những người lính từng chiến đấu bảo vệ biên cương phía Bắc như Sư đoàn 356, Sư đoàn 313... Dịp 12/7 hàng năm, họ thường hành quân trở về cao điểm 468 - nơi đặt Đền thờ các anh hùng liệt sĩ Vị Xuyên để thắp hương tưởng nhớ đồng đội.
Đông Giang - Hoàng Phương
Thêm VnExpress trên Google
