Đề xuất miễn giảm thủ tục cho hàng rong, thức ăn đường phố

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất miễn nhiều thủ tục hành chính cho hàng rong, thức ăn đường phố song tăng cường hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc.

Dự thảo đang được xem xét tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI. Ngày 11/11, đại diện Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) giải thích rằng gánh xôi đầu ngõ, xe bánh mì trên vỉa hè hay quán ăn bình dân là sinh kế của hàng triệu người Việt, đồng thời tạo nên nét đặc trưng của ẩm thực đường phố. Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu không rõ xuất xứ, điều kiện bảo quản và chế biến hạn chế khiến loại hình kinh doanh này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP).

Dự thảo hướng đến cách tiếp cận cân bằng hơn: giảm gánh nặng thủ tục hành chính, tập trung kiểm soát những nguy cơ cốt lõi và tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh. Mục tiêu là vừa bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, vừa không đẩy những người lao động nghèo vào thế khó trong hoạt động mưu sinh.

Giảm thủ tục, tạo điều kiện cho người kinh doanh

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, người bán hàng rong và cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.

Các sản phẩm chế biến tại cơ sở nhỏ lẻ và cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố cũng thuộc diện được miễn đăng ký bản công bố sản phẩm và công bố tiêu chuẩn sản phẩm theo cơ chế dự thảo đề xuất.

Quy định này giúp người bán hàng rong, chủ xe đẩy, hộ kinh doanh nhỏ giảm bớt thủ tục vốn khó đáp ứng với quy mô và điều kiện kinh doanh. Thay vì dành nguồn lực cho các quy trình hành chính, cơ quan quản lý có thể tập trung kiểm soát những nguy cơ trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với đặc thù của nhóm kinh doanh có vốn ít, địa điểm không cố định, doanh thu hạn chế và khó tiếp cận các dịch vụ tư vấn thủ tục pháp lý.

Miễn giấy phép không có nghĩa miễn trách nhiệm

Dù được miễn giấy chứng nhận, các cơ sở nhỏ lẻ vẫn phải tuân thủ những yêu cầu thiết yếu về ATTP. Trong đó có sử dụng nguồn nước bảo đảm, bố trí địa điểm kinh doanh hạn chế nguy cơ ô nhiễm, lựa chọn nguyên liệu rõ nguồn gốc và thực hiện vệ sinh trong chế biến, bảo quản, phục vụ thực phẩm.

Dự thảo cũng đặt ra trách nhiệm cung cấp thông tin cá nhân, địa điểm kinh doanh và cam kết bảo đảm ATTP để phục vụ quản lý nhà nước.

Ủy ban nhân dân cấp xã được giao vai trò tiếp nhận thông tin, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, điểm bán thức ăn đường phố. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng chủ động phát hiện nguy cơ, chấn chỉnh vi phạm và phòng ngừa sự cố ngay từ địa bàn.

Việc chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm giúp giảm rào cản gia nhập thị trường nhưng không làm giảm trách nhiệm của người kinh doanh. Người bán vẫn phải bảo đảm thực phẩm an toàn trước khi đến tay khách hàng.

Sổ ghi chép thay cho yêu cầu chứng từ phức tạp

Truy xuất nguồn gốc cũng là vấn đề được dự thảo điều chỉnh theo hướng linh hoạt. Với những người bán xôi, bánh mì, bún phở hay xe hàng lưu động, việc sử dụng hệ thống hóa đơn điện tử đầy đủ như doanh nghiệp có thể là yêu cầu khó thực hiện.

Thay vào đó, dự thảo cho phép người kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố lưu giữ thông tin nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn, chứng từ, sổ ghi chép hoặc hình thức phù hợp khác.

Một cuốn sổ ghi chép đơn giản có thể lưu lại tên nguyên liệu, người cung cấp, thời điểm và số lượng mua. Khi xảy ra sự cố ATTP, những thông tin này hỗ trợ cơ quan chức năng xác định nguồn cung, khoanh vùng nguyên liệu và truy tìm các cơ sở liên quan.

Quy định cũng khuyến khích người bán quan tâm hơn đến xuất xứ, chất lượng nguyên liệu, thay vì chỉ lựa chọn hàng hóa dựa trên giá thành. Đây là giải pháp phù hợp với tập quán kinh doanh nhỏ lẻ, không đòi hỏi đầu tư hệ thống quản lý phức tạp nhưng vẫn duy trì được yêu cầu truy xuất khi cần thiết.

Lê Nga