Dấu ấn 4.000 năm lịch sử Việt qua hơn 300 cổ vật
Hơn 300 cổ vật từ văn hóa Phùng Nguyên, Đông Sơn đến các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn được giới thiệu tại Bảo tàng Hải Phòng, sáng 18/11.
Nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Bảo tàng Hải Phòng phối hợp với Hội Cổ vật xứ Đông tổ chức tổ chức trưng bày chuyên đề "Hành trình di sản văn hóa Việt", giới thiệu hơn 300 cổ vật, chia làm hai phần.
Phần đầu là Dấu ấn khởi nguồn và dòng chảy văn hóa Việt, từ các nền văn hóa Phùng Nguyên, Đông Sơn đến các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn. Phần thứ hai tập trung vào tinh hoa văn hóa, kỹ thuật và mỹ thuật, tái hiện đời sống cung đình, phủ chúa thời Lê Trung Hưng, Tây Sơn và nhà Nguyễn.
Nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Bảo tàng Hải Phòng phối hợp với Hội Cổ vật xứ Đông tổ chức tổ chức trưng bày chuyên đề "Hành trình di sản văn hóa Việt", giới thiệu hơn 300 cổ vật, chia làm hai phần.
Phần đầu là Dấu ấn khởi nguồn và dòng chảy văn hóa Việt, từ các nền văn hóa Phùng Nguyên, Đông Sơn đến các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn. Phần thứ hai tập trung vào tinh hoa văn hóa, kỹ thuật và mỹ thuật, tái hiện đời sống cung đình, phủ chúa thời Lê Trung Hưng, Tây Sơn và nhà Nguyễn.
Những hiện vật đầu tiên có niên đại khoảng 4.000-3.500 năm, thuộc văn hóa Phùng Nguyên, chủ yếu là đồ trang sức bằng đá, ngọc và gốm, với hình dáng đa dạng, trang trí hoa văn khắc vạch, chấm dải và hình học.
Được phát hiện năm 1959 tại di chỉ Phùng Nguyên (Phú Thọ), hiện vật thuộc hậu kỳ Đá mới - sơ kỳ Kim khí, đánh dấu bước khởi đầu thời đại đồ đồng ở miền Bắc Việt Nam, đặt nền móng cho các nền văn hóa Đồng Đậu, Gò Mun và đỉnh cao là Đông Sơn.
Những hiện vật đầu tiên có niên đại khoảng 4.000-3.500 năm, thuộc văn hóa Phùng Nguyên, chủ yếu là đồ trang sức bằng đá, ngọc và gốm, với hình dáng đa dạng, trang trí hoa văn khắc vạch, chấm dải và hình học.
Được phát hiện năm 1959 tại di chỉ Phùng Nguyên (Phú Thọ), hiện vật thuộc hậu kỳ Đá mới - sơ kỳ Kim khí, đánh dấu bước khởi đầu thời đại đồ đồng ở miền Bắc Việt Nam, đặt nền móng cho các nền văn hóa Đồng Đậu, Gò Mun và đỉnh cao là Đông Sơn.
Các hiện vật thời Đông Sơn gồm dao găm hình người - thú, rìu, vòng tay và trống minh khí.
Văn hóa Đông Sơn có niên đại khoảng 2.500-2.000 năm, được phát hiện năm 1924 tại xã Đông Sơn, bên sông Mã, tỉnh Thanh Hóa. Văn hóa này phân bố chủ yếu ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, tập trung quanh lưu vực các sông Hồng, Mã và Cả, đánh dấu giai đoạn chuyển tiếp từ thời đại đồ đồng sang đồ sắt.
Các hiện vật thời Đông Sơn gồm dao găm hình người - thú, rìu, vòng tay và trống minh khí.
Văn hóa Đông Sơn có niên đại khoảng 2.500-2.000 năm, được phát hiện năm 1924 tại xã Đông Sơn, bên sông Mã, tỉnh Thanh Hóa. Văn hóa này phân bố chủ yếu ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, tập trung quanh lưu vực các sông Hồng, Mã và Cả, đánh dấu giai đoạn chuyển tiếp từ thời đại đồ đồng sang đồ sắt.
Trống đồng Đông Sơn là biểu tượng tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn, văn minh sông Hồng và văn hóa Việt Nam. Có niên đại từ thế kỷ VII trước Công nguyên đến thế kỷ VI, trống thể hiện kỹ thuật luyện kim đồng thau mang đậm bản sắc bản địa, thuộc hàng phát triển bậc nhất Đông Nam Á thời kỳ đó.
Ngoài chức năng nhạc cụ, trống đồng còn tượng trưng cho quyền lực của các thủ lĩnh Đông Sơn.
Trống đồng Đông Sơn là biểu tượng tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn, văn minh sông Hồng và văn hóa Việt Nam. Có niên đại từ thế kỷ VII trước Công nguyên đến thế kỷ VI, trống thể hiện kỹ thuật luyện kim đồng thau mang đậm bản sắc bản địa, thuộc hàng phát triển bậc nhất Đông Nam Á thời kỳ đó.
Ngoài chức năng nhạc cụ, trống đồng còn tượng trưng cho quyền lực của các thủ lĩnh Đông Sơn.
Trống đồng Đông Sơn là biểu tượng tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn, văn minh sông Hồng và văn hóa Việt Nam. Có niên đại từ thế kỷ VII trước Công nguyên đến thế kỷ VI, trống thể hiện kỹ thuật luyện kim đồng thau mang đậm bản sắc bản địa, thuộc hàng phát triển bậc nhất Đông Nam Á thời kỳ đó.
Ngoài chức năng nhạc cụ, trống đồng còn tượng trưng cho quyền lực của các thủ lĩnh Đông Sơn.
Cổ vật tiêu biểu thời Lý - Trần (thế kỷ XI-XIV) chủ yếu là đồ gốm. Đây là giai đoạn nghệ thuật gốm Đại Việt phát triển rực rỡ, với các trung tâm sản xuất ở Thăng Long, Thanh Hóa và Hải Dương. Sản phẩm đa dạng, gồm gốm men ngọc, men trắng, men nâu và hoa nâu.
Gốm thời kỳ này có kiểu dáng thanh thoát, hoa văn tinh tế với hình hoa sen, hoa cúc, lá đề, rồng, phượng, người và muông thú. Nếu gốm thời Lý mang vẻ trang nhã, mềm mại thì gốm thời Trần khỏe khoắn, phóng khoáng, thể hiện trình độ thủ công và mỹ thuật Đại Việt.
Cổ vật tiêu biểu thời Lý - Trần (thế kỷ XI-XIV) chủ yếu là đồ gốm. Đây là giai đoạn nghệ thuật gốm Đại Việt phát triển rực rỡ, với các trung tâm sản xuất ở Thăng Long, Thanh Hóa và Hải Dương. Sản phẩm đa dạng, gồm gốm men ngọc, men trắng, men nâu và hoa nâu.
Gốm thời kỳ này có kiểu dáng thanh thoát, hoa văn tinh tế với hình hoa sen, hoa cúc, lá đề, rồng, phượng, người và muông thú. Nếu gốm thời Lý mang vẻ trang nhã, mềm mại thì gốm thời Trần khỏe khoắn, phóng khoáng, thể hiện trình độ thủ công và mỹ thuật Đại Việt.
Lư hương và chân đèn bằng gốm hoa lam là những hiện vật tiêu biểu thời Lê Trung Hưng - Mạc.
Gốm hoa lam, còn gọi là gốm men trắng vẽ lam, xuất hiện từ thế kỷ XIV, phát triển mạnh vào thế kỷ XV-XVI. Các sản phẩm đa dạng, đặc biệt là đồ thờ như chân đèn, lư hương, kết hợp kỹ thuật đắp nổi, vẽ lam và khắc minh văn.
Hoa văn được thể hiện bằng bút lông với kỹ thuật điêu luyện, từ nét vẽ tỉ mỉ đến phóng khoáng. Minh văn trên hiện vật còn cung cấp thông tin về niên đại, tên và quê quán của nghệ nhân. Gốm hoa lam được sản xuất tại lò quan Thăng Long và hai trung tâm lớn là Bát Tràng, Chu Đậu.
Lư hương và chân đèn bằng gốm hoa lam là những hiện vật tiêu biểu thời Lê Trung Hưng - Mạc.
Gốm hoa lam, còn gọi là gốm men trắng vẽ lam, xuất hiện từ thế kỷ XIV, phát triển mạnh vào thế kỷ XV-XVI. Các sản phẩm đa dạng, đặc biệt là đồ thờ như chân đèn, lư hương, kết hợp kỹ thuật đắp nổi, vẽ lam và khắc minh văn.
Hoa văn được thể hiện bằng bút lông với kỹ thuật điêu luyện, từ nét vẽ tỉ mỉ đến phóng khoáng. Minh văn trên hiện vật còn cung cấp thông tin về niên đại, tên và quê quán của nghệ nhân. Gốm hoa lam được sản xuất tại lò quan Thăng Long và hai trung tâm lớn là Bát Tràng, Chu Đậu.
Lư hương và chân đèn bằng gốm hoa lam là những hiện vật tiêu biểu thời Lê Trung Hưng - Mạc.
Gốm hoa lam, còn gọi là gốm men trắng vẽ lam, xuất hiện từ thế kỷ XIV, phát triển mạnh vào thế kỷ XV-XVI. Các sản phẩm đa dạng, đặc biệt là đồ thờ như chân đèn, lư hương, kết hợp kỹ thuật đắp nổi, vẽ lam và khắc minh văn.
Hoa văn được thể hiện bằng bút lông với kỹ thuật điêu luyện, từ nét vẽ tỉ mỉ đến phóng khoáng. Minh văn trên hiện vật còn cung cấp thông tin về niên đại, tên và quê quán của nghệ nhân. Gốm hoa lam được sản xuất tại lò quan Thăng Long và hai trung tâm lớn là Bát Tràng, Chu Đậu.
Phần hai mở đầu với các thanh kiếm triều Nguyễn, gắn với nghi lễ, thiết chế và cơ cấu quyền lực của triều đình. Kiếm có lưỡi bằng thép, vỏ gỗ sơn thiếp, trang trí đồi mồi, khảm xà cừ cùng các chi tiết vàng, bạc tinh xảo.
Phần hai mở đầu với các thanh kiếm triều Nguyễn, gắn với nghi lễ, thiết chế và cơ cấu quyền lực của triều đình. Kiếm có lưỡi bằng thép, vỏ gỗ sơn thiếp, trang trí đồi mồi, khảm xà cừ cùng các chi tiết vàng, bạc tinh xảo.
Tiếp nối nhóm hiện vật biểu tượng quyền lực là các đồ ban cấp, đồ đeo và vật dụng như Kim Bài, Kim Khánh, Kim Bội, Kim Tiền, Nam Long Bội Tinh... Mỗi hiện vật phản ánh nghi lễ, phẩm trật, đời sống vật chất và trình độ chế tác tinh xảo dưới triều Nguyễn.
Tiếp nối nhóm hiện vật biểu tượng quyền lực là các đồ ban cấp, đồ đeo và vật dụng như Kim Bài, Kim Khánh, Kim Bội, Kim Tiền, Nam Long Bội Tinh... Mỗi hiện vật phản ánh nghi lễ, phẩm trật, đời sống vật chất và trình độ chế tác tinh xảo dưới triều Nguyễn.
Mũ kim quan và bộ triều phục hoàng tử thời Nguyễn là những hiện vật tiêu biểu trong nhóm đồ thêu cung đình. Cùng với tranh thêu, lịch và các sản phẩm trang trí, hiện vật thể hiện kỹ thuật thêu thủ công tinh xảo, mỹ thuật cung đình và đời sống văn hóa thời bấy giờ.
Mũ kim quan và bộ triều phục hoàng tử thời Nguyễn là những hiện vật tiêu biểu trong nhóm đồ thêu cung đình. Cùng với tranh thêu, lịch và các sản phẩm trang trí, hiện vật thể hiện kỹ thuật thêu thủ công tinh xảo, mỹ thuật cung đình và đời sống văn hóa thời bấy giờ.
Đồ gỗ chạm thời Nguyễn thể hiện kỹ thuật chế tác tinh xảo, nghệ thuật trang trí đặc sắc, đồng thời phản ánh không gian sinh hoạt của tầng lớp quý tộc, quan lại và những gia đình khá giả đương thời.
Đồ gỗ chạm thời Nguyễn thể hiện kỹ thuật chế tác tinh xảo, nghệ thuật trang trí đặc sắc, đồng thời phản ánh không gian sinh hoạt của tầng lớp quý tộc, quan lại và những gia đình khá giả đương thời.
Khép lại tuyến trưng bày là nhóm đồ sứ ký kiểu có niên đại từ thế kỷ XVIII đến XX, thuộc các thời Lê Trung Hưng, Tây Sơn và Nguyễn.
Khép lại tuyến trưng bày là nhóm đồ sứ ký kiểu có niên đại từ thế kỷ XVIII đến XX, thuộc các thời Lê Trung Hưng, Tây Sơn và Nguyễn.
Khách tham quan trao đổi với nhà sưu tập về các hiện vật đồ sứ ký kiểu.
Đồ sứ ký kiểu là sản phẩm do người Việt thiết kế kiểu dáng, hoa văn, họa tiết rồi đặt các lò gốm nổi tiếng ở Trung Quốc chế tác, sau đó đưa về sử dụng hoặc ban thưởng. Hiện vật có nhiều loại hình như chum, thống, chóe, lọ, ấm chén, bát, đĩa.
Thông qua kiểu dáng, văn tự, hiệu đề và họa tiết trang trí, đồ sứ ký kiểu phản ánh nhu cầu sử dụng, quan niệm thẩm mỹ và đặc trưng văn hóa Việt qua từng thời kỳ. Đây cũng là minh chứng cho khả năng tiếp nhận, chọn lọc tinh hoa bên ngoài nhưng vẫn giữ bản sắc riêng của người Việt.
Triển lãm mở cửa đến ngày 3/12, tại Bảo tàng Hải Phòng, số 66 Điện Biên Phủ.
Khách tham quan trao đổi với nhà sưu tập về các hiện vật đồ sứ ký kiểu.
Đồ sứ ký kiểu là sản phẩm do người Việt thiết kế kiểu dáng, hoa văn, họa tiết rồi đặt các lò gốm nổi tiếng ở Trung Quốc chế tác, sau đó đưa về sử dụng hoặc ban thưởng. Hiện vật có nhiều loại hình như chum, thống, chóe, lọ, ấm chén, bát, đĩa.
Thông qua kiểu dáng, văn tự, hiệu đề và họa tiết trang trí, đồ sứ ký kiểu phản ánh nhu cầu sử dụng, quan niệm thẩm mỹ và đặc trưng văn hóa Việt qua từng thời kỳ. Đây cũng là minh chứng cho khả năng tiếp nhận, chọn lọc tinh hoa bên ngoài nhưng vẫn giữ bản sắc riêng của người Việt.
Triển lãm mở cửa đến ngày 3/12, tại Bảo tàng Hải Phòng, số 66 Điện Biên Phủ.
Lê Tân