Đạo diễn 'Bò sữa bay': Tôi chấp nhận rủi ro doanh thu
Nguyễn Phạm Thành Đạt, 24 tuổi, nói chấp nhận rủi ro doanh thu khi pha trộn nhiều thể loại trong phim "Bò sữa bay" để tạo trải nghiệm mới cho khán giả.
Nguyễn Phạm Thành Đạt ra mắt phim điện ảnh đầu tay Bò sữa bay trong tháng 11, nội dung lấy cảm hứng từ quê hương Mộc Châu (Sơn La). Trước đó, anh tốt nghiệp khoa Đạo diễn trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, từng gây chú ý với phim ngắn Khu rừng của Páo, Đàn cá gỗ và Tàn sữa. Dịp này, nhà làm phim trẻ nói về quá trình thực hiện tác phẩm và định hướng sáng tạo trong tương lai.
- Bạn ấp ủ ý tưởng phim "Bò sữa bay" trong bao lâu trước khi lên màn ảnh rộng?
- Câu chuyện về phim xuất hiện khi tôi học năm thứ hai đại học, chỉ là "Bò sữa" chứ chưa có từ "bay" như tên phim hiện tại. Dự án phát triển qua nhiều giai đoạn, bắt đầu từ phim ngắn tốt nghiệp Tàn sữa, kể về một công nhân ở nông trại sữa.
Thời điểm đó, tôi biết đến nhà sản xuất Nguyễn Hữu Tường Vi, hai chị em khá thân nhau. Mỗi khi nảy ra hướng khai thác mới, tôi đều kể chị nghe. Chúng tôi nhận thấy câu chuyện về những công nhân chăn nuôi bò sữa ở Mộc Châu là đề tài chưa từng được khai thác trong điện ảnh Việt. Hơn nữa, tôi muốn làm một tác phẩm dành riêng cho quê hương. Sau nhiều lần điều chỉnh kịch bản Tàn sữa, tôi kết hợp thêm chất liệu lịch sử ở Mộc Châu để phát triển thành phim điện ảnh.
Trích đoạn trailer "Bò sữa bay", công chiếu ngày 6/11. Phim được phổ biến đến người xem từ đủ 18 tuổi trở lên (18+). Theo Box Office Vietnam, tác phẩm hiện thu hơn 18 tỷ đồng. Video: Đoàn phim cung cấp
- Điều gì thôi thúc bạn đưa yếu tố kỳ ảo, hành động vào phim điện ảnh đầu tay?
- Từ ý tưởng ban đầu đến khi dự án ra rạp là hai kịch bản khác nhau, nhưng cốt lõi vẫn là câu chuyện tình cảm của những người công nhân ở nông trại bò sữa. Tuy nhiên, tôi muốn xóa nhòa ranh giới giữa các thể loại bằng cách hòa quyện thêm chất kỳ ảo và hành động. Từ tình huống các nhân vật đột nhập phòng thí nghiệm để đánh cắp công thức sữa kỳ diệu, phim mở ra yếu tố kỳ ảo. Chuyện tình cảm tạo nên màu sắc lãng mạn, còn tình tiết người yêu của nữ chính là xã hội đen dẫn đến những diễn biến hành động.
Lúc giới thiệu dự án ở các liên hoan phim, tôi nghĩ cách kết hợp và phá vỡ ranh giới giữa các thể loại đã thu hút sự chú ý của hội đồng tuyển chọn, là một trong những yếu tố giúp tác phẩm được trao giải. Tôi xác định tác phẩm giải trí hướng đến số đông khán giả, với mục tiêu mang lại cảm giác vui vẻ khi thưởng thức, không bắt người xem phải bóc tách những ý niệm hàn lâm quá nặng nề.
Tuy nhiên, làm phim đại chúng không đồng nghĩa việc đi theo công thức an toàn hay một kịch bản dễ đoán. Tôi muốn bộ phim thật "quậy", đưa người xem qua những trạng thái cảm xúc hỗn loạn và tươi mới. Tôi không nhồi nhét thể loại để gây chú ý mà để chúng bổ trợ cho câu chuyện tình cảm. Với tôi, một bộ phim cần mang tính giải trí nhưng không đánh mất bản sắc của đạo diễn.
Trích đoạn nhân vật Trâu hát "Viên đá nhỏ" (Ân Nhi sáng tác) trong phim. Video: Đoàn phim cung cấp
- Sau khi tác phẩm ra mắt, một số khán giả thích sự mới lạ, ý kiến khác lại cho rằng kịch bản ôm đồm. Bạn nhìn nhận những nhận xét này thế nào?
- Một tác phẩm có cách tiếp cận mới khó tránh khỏi tranh luận. Với tôi, đó là điều tất yếu khi lựa chọn hướng đi này. Phản ứng của người xem phần nào phụ thuộc vào tâm thế họ bước vào rạp, có sẵn sàng đón nhận sự điên rồ, quậy phá và hỗn loạn mà bộ phim mang lại hay không. Nếu làm một kịch bản giản dị, an toàn hơn, tác phẩm sẽ mất đi sức bùng nổ. Tôi chấp nhận sự đánh đổi đó. Tôi vui khi có nhiều người cảm nhận được tinh thần phim muốn truyền tải, đồng thời ghi nhận những góp ý để rút kinh nghiệm, tìm cách dung hòa tốt hơn trong những dự án tiếp theo.
- Cảnh quay nào khiến bạn áp lực nhất?
- Phân đoạn nhân vật Trâu (Nguyễn Hùng) và San (Ngọc Xuân đóng) bay lên không trung là một trong những cảnh khó thực hiện nhất vì hôm bấm máy, thời tiết ở Mộc Châu sương mù dày đặc. Với các tác phẩm ngắn, tôi có thể chủ động thời gian, thậm chí dừng quay chờ điều kiện phù hợp. Nhưng ở quy mô phim dài, mỗi ngày ghi hình đều tiêu tốn nhiều chi phí, việc tạm ngưng ảnh hưởng đến kế hoạch và công sức của cả đoàn. Có những lúc tôi rơi vào trạng thái bế tắc, không biết xoay xở thế nào.
Trước kia, tôi thường là người dẫn dắt, truyền cảm hứng và thúc đẩy mọi người tiếp tục. Còn lần này, tình yêu dành cho bộ phim và sự quyết tâm của êkíp đã giúp tôi vượt qua những thời điểm khó khăn. Nhờ khâu tiền kỳ được chuẩn bị kỹ, trợ lý đạo diễn, nhà sản xuất và đạo diễn hình ảnh linh hoạt tìm phương án xử lý, tận dụng lớp sương mù dày dưới mặt đất, đồng thời đón lấy ánh nắng lúc hai nhân vật bay lên cao. Sự tương phản giữa hai lớp không gian tạo ra những thước phim vượt xa tưởng tượng ban đầu của tôi.
Hậu trường cảnh bay lên không trung của nhân vật Trâu và San trong "Bò sữa bay". Video: Đoàn phim cung cấp
- Quá trình làm phim ngắn trước đó rèn giũa tư duy nghề nghiệp của bạn ra sao?
- Tôi sinh ra trong gia đình theo nghề y, thi đỗ trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, chưa từng học qua bất kỳ trường lớp nào về điện ảnh. Năm 2018, bố mua tặng tôi chiếc máy quay, sau đó tôi quay phim cùng bạn bè như một thú vui. Khi có dịp xem phim của Christopher Nolan hay Quentin Tarantino, những tác phẩm ấy truyền cảm hứng cho tôi rất nhiều, giúp tôi nhận ra đạo diễn là người có cá tính trong việc kể chuyện, không đơn thuần là điều phối máy quay.
Lúc tôi quyết định thi vào trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, mẹ và chị gái rất lo lắng, còn bố thì có phần thử thách để xem tôi chịu trách nhiệm với lựa chọn của bản thân thế nào. Sau này, bố lên phim trường Bò sữa bay đứng quan sát từ xa, anh em trong đoàn nói ánh mắt bố tôi lúc đó lộ rõ sự tự hào.
Khi học và thực hành làm phim bài bản, tôi nhận ra dựng phim là tư duy cốt lõi nhất của một đạo diễn. Điện ảnh khác biệt ở chỗ việc đặt các khung hình cạnh nhau sẽ tạo ra ý nghĩa, nhịp điệu và cảm xúc. Nắm chắc tư duy dựng giúp người đạo diễn có sẵn "bản dựng" trong đầu ngay trên trường quay, từ đó biết cách chọn góc máy và điều chỉnh diễn xuất sao cho khớp nhịp khi hậu kỳ.
Đạo diễn Nguyễn Phạm Thành Đạt giao lưu khán giả trong suất chiếu "Bò sữa bay" tại một rạp chiếu ở Hà Nội, đầu tháng 11. Ảnh: Đoàn phim cung cấp
- Ai là người ảnh hưởng đến phong cách làm phim của bạn?
- Trong phim, tôi tri ân tác phẩm The Shining của đạo diễn Stanley Kubrick qua chi tiết sữa tràn ra khỏi thùng xe tải. Cảnh trào máu trong phim của Kubrick rất ghê rợn, nên tôi biến tấu thành dòng sữa để tạo cảm giác kỳ lạ nhưng phù hợp thế giới của Bò sữa bay.
Thời gian đầu, tôi học hỏi nhiều từ Quentin Tarantino và Christopher Nolan. Sau này, tôi thích cách kể chuyện bằng hình ảnh của Vương Gia Vệ, Bong Joon Ho hay Park Chan Wook. Tôi muốn làm phim cho số đông khán giả nhưng vẫn có dấu ấn cá nhân, tương tự cách Christopher Nolan hay David Fincher tiếp cận điện ảnh.
- Dự định tiếp theo của bạn là gì?
- Hiện tôi quan sát phản ứng của thị trường và doanh thu phòng vé của Bò sữa bay để chuẩn bị cho bước đi kế tiếp. Quan điểm của tôi rất rõ ràng: làm phim để thỏa mãn cái tôi sáng tạo của bản thân nhưng phải kiếm được tiền. Dự án thứ hai của tôi thuộc thể loại hành động, mang màu sắc rất "ngầu".