Đái tháo đường type 2 diễn tiến âm thầm 'quật ngã' nhiều người

Đái tháo đường type 2 tiến triển trong nhiều năm mà không biểu hiện rõ ràng, khi được chẩn đoán, không ít người đã tổn thương tim, thận, mắt hoặc thần kinh.

"Đái tháo đường đang trở thành thách thức sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam, không chỉ bởi số người mắc bệnh mà còn do tỷ lệ biến chứng và những khó khăn trong kiểm soát đường huyết", PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết tại chương trình Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường thế giới 14/11.

Đái tháo đường là tình trạng tăng glucose trong máu, một bệnh mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh gây ra các triệu chứng như khát nước, đói, tiểu tiện nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân, ngứa hoặc tê bì tay chân, dễ bị nhiễm trùng, vết thương chậm lành, nhìn mờ và da sẫm màu.

Theo nghiên cứu của NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC), công bố trên tạp chí The Lancet năm 2024, Việt Nam ước tính có khoảng 8 triệu người từ 18 tuổi trở lên mắc đái tháo đường trong năm 2022. Nghiên cứu cũng cho thấy gánh nặng bệnh ngày càng tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, nơi việc phát hiện và điều trị vẫn còn nhiều thách thức.

Các nghiên cứu được dẫn trong chương trình cũng cho thấy 55% người mắc bệnh đã được chẩn đoán đang sống chung với biến chứng, trong khi chỉ 36% người mắc đái tháo đường type 2 đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết (HbA1c).

Biến chứng thường gặp gồm tổn thương mắt, bệnh thần kinh ngoại biên, tim mạch và thận. Những tổn thương này có thể ảnh hưởng lâu dài đến thị lực, khả năng vận động, chức năng thận và sức khỏe tim mạch, làm suy giảm chất lượng sống, đồng thời gia tăng gánh nặng chăm sóc và điều trị.

PGS Nam cho biết đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Người bệnh có thể không nhận thấy dấu hiệu bất thường rõ rệt, đến khi xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng ở tim mạch, thận, mắt hoặc thần kinh mới đi khám và phát hiện bệnh. Theo bác sĩ, việc kiểm tra đường huyết lúc đói và sau ăn giúp đánh giá tình trạng đường huyết, hỗ trợ phát hiện bất thường để có hướng can thiệp phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng.

"Những người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, ít vận động, tăng huyết áp hoặc có người thân mắc đái tháo đường cần đặc biệt chú ý đến việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và tham vấn bác sĩ", PGS Nam nói.

Các chuyên gia cũng lưu ý, những biểu hiện như khát nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh. Tuy nhiên, do đái tháo đường type 2 có thể không biểu hiện triệu chứng điển hình trong giai đoạn đầu, người dân không nên chờ đến khi có dấu hiệu bất thường mới đi kiểm tra.

Nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy phát hiện bệnh sớm, Bộ Y tế cùng một số đơn vị và các bệnh viện tổ chức chuỗi hoạt động tầm soát, tư vấn và nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh đái tháo đường từ ngày 9-14/11. Chương trình được triển khai tại 5 cơ sở y tế gồm: Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Nội tiết Thanh Hóa và Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.

Người dân tham gia chương trình được đo đường huyết, đánh giá nguy cơ mắc đái tháo đường type 2, kiểm tra và phân tích các chỉ số cơ thể bằng thiết bị InBody, đồng thời được tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Nội tiết. Các buổi trao đổi chuyên đề cũng cung cấp thông tin về dấu hiệu cảnh báo, yếu tố nguy cơ, biến chứng và những thay đổi lối sống cần thiết để phòng ngừa bệnh.

Theo kế hoạch, khoảng 1.500 người dân sẽ được tầm soát trong chuỗi hoạt động này. Qua đó, những trường hợp có nguy cơ được khuyến nghị thăm khám chuyên sâu, tư vấn và kết nối với hệ thống chăm sóc y tế phù hợp.

Lê Nga