Cuộc sống bất an của nhà báo điều tra Man City

*Câu chuyện được Nick Harris thuật lại trên The Mail on Sunday và trang cá nhân trên Substack.

Đó là năm 2020. Tôi ngồi trên chiếc ghế nhựa đặt cạnh bồn hoa ngoài cửa sổ một phòng bệnh tầng trệt, tại một viện chăm sóc giảm nhẹ đang bị phong tỏa của đợt sóng đại dịch Covid đầu tiên.

Phía sau ô cửa kính đó là Helen, người vợ vừa bước sang tuổi 47 của tôi. Cô ấy bị liệt, nằm trên giường bệnh vì ung thư não giai đoạn cuối, nhưng vẫn kiên cường giữ tinh thần lạc quan. Điện thoại tôi reo chuông. Màn hình hiển thị cuộc gọi từ một biên tập viên cấp cao của tòa soạn Associated Newspapers – nơi tôi đang làm việc cho báo The Mail on Sunday với tư cách phóng viên điều tra thể thao, chuyên phanh phui các vấn đề tài chính của Man City (cùng nhiều vụ việc khác).

Tôi bắt máy.

"Chào Nick", anh ấy nói. "Cậu có biết địa chỉ nhà cậu vừa bị một CĐV Man City đăng lên Twitter kèm theo những lời đe dọa không?".

"Ồ, tôi chưa thấy", tôi đáp. "Tôi đang vào thăm Helen".

"Chúng tôi nghĩ cần phải giúp cậu gỡ bài viết đó xuống ngay", anh nói thêm, nhấn mạnh đây là trách nhiệm bảo vệ nhân viên của tòa soạn. "Và có lẽ cậu nên trình báo vụ việc này với cảnh sát". Anh ấy nói thêm rằng đã nhờ một lãnh đạo cấp cao trong tập đoàn báo chí liên hệ trực tiếp với bộ phận đầu mối của Twitter (thời này Elon Musk chưa tiếp quản và đổi tên nền tảng thành X).

Tôi vốn đã trải qua 6 năm liên tục chịu đựng những đợt tấn công, lăng mạ dữ dội từ cộng đồng CĐV Man City mỗi khi có một bài báo nào đó do tôi viết được xuất bản, chỉ ra những điểm không minh bạch trong tài chính của CLB này. Nhưng việc công khai địa chỉ nhà riêng và xúi giục CĐV Man City tấn công tôi ư? Đấy là một bước leo thang nguy hiểm.

Chỉ vài giờ sau, tôi được bố trí một "cán bộ bảo vệ" riêng từ Twitter, người có thẩm quyền đình chỉ tài khoản của bất kỳ ai đưa ra lời đe dọa nhắm vào tôi chỉ trong vòng vài phút sau khi bài viết xuất hiện. Cô ấy trở thành người hỗ trợ tôi suốt nhiều tháng, khi kẻ đe dọa bị khóa tài khoản... rồi lập tài khoản mới chỉ sau vài phút, lại bị khóa... rồi lại lập tài khoản mới... chuỗi vòng lặp cứ thế kéo dài vô tận.

Sự việc này có ảnh hưởng đến tôi không? Dĩ nhiên là có. Vào lúc cuộc đời lâm vào bi kịch, khi người vợ đang hấp hối và bản thân phải lo lắng cho hai cô con gái đang tuổi thiếu niên, công việc chuyên môn của tôi lại vô tình đẩy cả gia đình vào vòng nguy hiểm. Tôi thậm chí không dám chia sẻ chuyện này với các con, chúng đã phải gánh chịu quá nhiều đau thương rồi.

Khi Helen qua đời vào tháng 12/2020, tôi cảm nhận được một sự "nhẹ nhõm" đến cay đắng. Ít nhất thì những phần tử quá khích nhất trong cộng đồng CĐV Man City sẽ không còn cơ hội mang bệnh tình của cô ấy ra để dằn vặt tôi nữa.

Tuy nhiên, đến mùa hè 2021, các cuộc điều tra của tôi về Man City chỉ ra rằng họ đang rơi vào một cuộc chiến pháp lý độc hại với Ngoại hạng Anh, liên quan đến hành vi gian lận của CLB, trong đó cả hai bên đều tìm cách bịt miệng báo chí bằng các cam kết pháp lý.

Báo The Mail on Sunday đã thuê một Luật sư Hoàng gia đại diện cho tôi để tranh tụng cho nguyên tắc "tư pháp công khai" (open justice), khẳng định rằng với tư cách là báo chí tự do, chúng tôi phải có quyền thông tin tới công chúng những chi tiết cơ bản về việc Man City và Ngoại hạng Anh vẫn đang bế tắc trên phương diện pháp lý. Chúng tôi đã thắng kiện, và bài điều tra của tôi được đưa lên trang nhất phần thể thao của báo.

Trong suốt quá trình này cũng như trong tất cả các cuộc điều tra của tôi về tài chính Man City, CLB này luôn chọn cách chơi xấu. Các thủ đoạn của họ trải dài từ việc phớt lờ yêu cầu phản hồi bài viết, cáo buộc tôi "có thành kiến hoặc động cơ cá nhân", cho đến đe dọa kiện tụng và khủng bố tinh thần.

Năm 2023, khi được giao đảm nhận chuyên đề các tập đoàn sở hữu đa CLB (Multi-club Ownership – MCO), với điều kiện bài viết phải đi vào cụ thể và gắn liền với bóng đá Anh. Do City Football Group là tập đoàn MCO lớn nhất thế giới, với Man City là "đội bóng mẹ" trực thuộc, tôi bắt đầu đào sâu vào chính sách tích trữ các cầu thủ trẻ trên khắp thế giới của họ. Họ hiếm khi cho các cầu thủ này ra sân, sau đó bán lại họ, thường là cho các bên liên quan ngay trong nội bộ tập đoàn CFG.

Quá trình nghiên cứu kéo dài nhiều tuần và vô cùng tỉ mỉ, gồm việc phỏng vấn hàng chục người từ các bên trung gian đại diện cầu thủ, lãnh đạo CLB, các quan chức môi giới ở nhiều LĐBĐ khác nhau, cũng như đọc các báo cáo thời điểm đó trên website của nhiều CLB và báo chí địa phương (bằng nhiều ngôn ngữ).

Tôi có đầy đủ cơ sở để lập luận rằng Man City đang "trục lợi hệ thống" nhằm lách các quy định mới của FIFA về cấm tích trữ cầu thủ. Song trước khi viết bài, tôi đã gửi email cho Giám đốc Truyền thông của Man City là Simon Heggie. Ông ấy không hề hồi đáp. Thay vòa đó, tôi nhận được một bức thư pháp lý.

Các luật sư của The Mail on Sunday nhận thấy lá thư này rất hời hợt, vô lý và mang tính đe dọa, với mục đích chính là gây áp lực buộc tòa soạn không được cho xuất bản bài viết của tôi. Tuy nhiên, bài báo vẫn được đăng tải.

Đội ngũ luật sư của Man City đáp trả bằng cách gửi một thư pháp lý khác, về mặt bản chất lại xác nhận rằng rất nhiều chi tiết trong bài viết của tôi sát với thực tế, dù họ vẫn tuyên bố nó sai sự thật.

Tôi đã viết một bản ghi nhớ gửi các luật sư của tòa soạn để nêu quan điểm của mình về vấn đề này. Họ nói với tôi rằng chúng tôi nên chỉnh sửa bài viết ấn bản trực tuyến để phản ánh việc hiện đã có các con số thực tế và chính xác về các hợp đồng chuyển nhượng – những con số vốn dĩ rất sát với số liệu mà Man City khẳng định là đúng.

Tôi nói với các luật sư rằng Man City vốn rất ngoan cố, họ sẽ không đời nào muốn chúng tôi làm điều đó. Và đoán xem, Man City đúng là đưa ra tuyên bố chúng tôi không được phép đăng tải những thông tin "đính chính" mà họ đã gửi. Và câu chuyện dừng lại ở đó. Bài viết của tôi vẫn tiếp tục ở lại trang điện tử mà không cần sửa đổi, và vẫn tồn tại trên mạng nguyên vẹn như bản gốc.

Nếu bạn là một người hâm mộ bóng đá cuồng nhiệt và có theo dõi bất kỳ nhà báo bóng đá uy tín hay phóng viên điều tra nào từng đưa tin về Man City trên mạng xã hội, hãy thử hỏi họ về những trải nghiệm cá nhân khi làm việc với CLB này.

Tôi từng có mối quan hệ rất tốt đẹp với Man City, kéo dài từ thời HLV Kevin Keegan còn nắm quyền ở sân đấu cũ Maine Road. Tôi có những người bạn là CĐV Man City và chúng tôi hoàn toàn có thể tranh luận một cách văn minh dù bất đồng quan điểm về vấn đề tài chính của CLB.

Tôi cũng có những người bạn từng làm việc cho Man City, và một số người hiện vẫn đang làm việc ở đó. Nhiều năm trước, tôi thậm chí từng được mời làm khách mời cá nhân của Chủ tịch Khaldoon Al Mubarak tại phòng VIP khán đài Etihad trong một trận đấu với Norwich. Nhưng sau năm 2014, khi những hành vi mờ ám của Man City trở nên rõ ràng qua án phạt đầu tiên, mối quan hệ giữa tôi và một số nhân sự chủ chốt ở CLB này đã rạn nứt, rồi đổ vỡ hoàn toàn. Tôi vô cùng nuối tiếc về điều đó, nhưng tôi cũng cảm thấy mình có nghĩa vụ phải viết ra những gì bản thân có thể chứng minh được.

Còn về phía CĐV Man City, chỉ vài giờ sau khi bài viết của tôi lên trang nhất, trên diễn đàn lớn nhất thời ấy của CĐV Man City và mạng xã hội liền xuất hiện những tin nhắn, bài viết (dù chỉ là số ít nhưng vô cùng độc hại) nói rằng việc Helen qua đời là "bản án đích đáng" dành cho tôi vì đã trót bới móc Man City.

Chuyện đó tác động thế nào đến tâm lý một con người? Tôi không phải nhà tâm lý học, và nhìn chung tôi nghĩ mình đã vượt qua tương đối tốt kể từ khi Helen mất. Nhưng có thể khẳng định, hệ quả của nó chẳng có gì tốt đẹp cả.

Đã hơn 5 năm kể từ thời điểm một thẩm phán Tòa án Cấp cao cho phép The Mail on Sunday đăng tải về vụ tranh chấp giữa Man City và Ngoại hạng Anh, đồng thời đưa ra nhận định vào năm 2021 rằng quá trình đưa ra phán quyết về việc Man City có gian lận hay không đã bị kéo dài quá mức.

Chúng ta cũng đã trải qua hơn ba năm rưỡi kể từ khi Ngoại hạng Anh đưa ra hơn 115 cáo buộc nhắm vào Man City, và hai năm kể từ phiên tòa dài 12 tuần nơi Ủy ban độc lập gồm ba thành viên lắng nghe toàn bộ bằng chứng từ hai phía. Cuối cùng, một phán quyết sơ thẩm mang tính hủy diệt được công bố ngày 29/9 vừa qua, tuyên bố Man City đã ngụy tạo tài chính thông qua các hợp đồng "ma", thỏa thuận "ma" với cầu thủ, HLV và các thương vụ tài trợ thương mại "ma".

Phán quyết này vạch trần hành vi gian lận ở quy mô công nghiệp, và có lẽ là bê bối thể thao lớn nhất trong lịch sử thể thao Vương quốc Anh. Song Man City đến nay vẫn tuyên bố mình vô tội.

Nếu cuối cùng bị kết tội, sau các quy trình kháng án kéo dài khó tránh khỏi và thậm chí là một phiên tòa lặp lại ở Tòa án Cấp cao, Man City có thể phải đối mặt với án phạt trừ điểm dẫn đến rớt hạng, cùng khoản tiền phạt lên tới hàng chục hoặc hàng trăm triệu bảng.

Những ngày gần đây, nhiều CĐV Man City cuối cùng đã phải bàng hoàng nhận ra một thực tế phũ phàng, rằng ban lãnh đạo CLB gần như chắc chắn đã thực hiện một cú lừa đảo quy mô lớn suốt hơn một thập kỷ. Nhưng những người khác vẫn mắc kẹt trong tư duy rằng cuộc chiến chưa kết thúc, giống như Hiroo Onoda từng không tin rằng Đệ nhị Thế chiến đã khép lại.

Có thể bạn đã biết ông ấy là ai, dù chưa từng nghe tên. Đó là người lính Nhật Bản không bao giờ tin Đệ nhị Thế chiến đã kết thúc và đã trốn trong rừng rậm Philippines suốt 29 năm sau chiến tranh, mãi cho đến tận năm 1974, vì vẫn đinh ninh rằng sự kiện năm 1945 chỉ là một trò lừa bịp.

Rất nhiều CĐV Man City – chắc chắn là một bộ phận tuy thiểu số nhưng không ít – vẫn mang tâm lý "Onoda" như vậy. Họ tin rằng CLB của mình hoàn toàn trong sạch và cuộc chiến với các cơ quan quản lý bóng đá cuối cùng sẽ kết thúc bằng chiến thắng của họ.

Quan điểm cá nhân của tôi là suy nghĩ của những CĐV này đã bị chi phối từ thượng tầng CLB, từ một thể chế tài phiệt (một chế độ mà mọi quyền lực đều xuất phát từ tiền bạc), nơi Sheikh Mansour là mắt xích then chốt và tất cả dàn cấp dưới của ông đều là những nhân tố quan trọng.

Thứ khiến tôi bất bình nhất là tư duy tài phiệt này khiến họ tin rằng họ có thể làm bất kỳ điều gì họ muốn, đơn giản vì họ đủ giàu. Họ có thể phát động những cuộc chiến. Họ có thể đầu tư quỹ tài sản quốc gia trị giá 330 tỷ USD của mình vào các thành phố và quốc gia trên khắp thế giới, để thâu tóm quyền lực chính trị. Họ có thể lách luật, gian lận các quy định bóng đá và nghiễm nhiên bình an vô sự.

Việc nói về sự minh oan cho cá nhân tôi hay một nhóm nhỏ các phóng viên đã kiên trì bám đuổi vụ việc Man City, không phải vì thành kiến mà để tìm ra sự thật, về cơ bản là không quan trọng. Tôi không cần sự minh oan đó. Điều tôi muốn là độc giả và khán giả, trong một thế giới đang bị phân cực và chia rẽ sâu sắc, vẫn có quyền tin rằng còn đó những phóng viên tận tụy và khách quan. Đó là người sẵn sàng đi đến tận cùng giới hạn để đưa tin một cách công tâm, không sợ hãi và không thiên vị.

Còn về số lượng CĐV Man City đang ngày càng ít đi vẫn cố bám lấy cái loa tuyên truyền rằng CLB của họ không làm gì sai? Họ đang cố bám víu vào mảnh vỡ danh tiếng còn sót lại của Man City, hệt như cách nhân vật do Leonardo DiCaprio thủ vai từng bám vào mảnh gỗ trôi nổi cùng Kate Winslet ở đoạn cuối phim Titanic.

Và tất cả chúng ta đều biết kết cục của nhân vật do Leo thủ vai đã ra sao rồi đấy.

Hoàng Thông tổng hợp