Nếu chấp nhận cho con học đúng tuyến, cha mẹ chẳng phải nhọc công gì, chỉ cần đăng ký tại phường là yên tâm. Tuy nhiên, đích nhắm của các phụ huynh lại là các trường có tên tuổi, với chất lượng giáo dục cao, cơ sở vật chất tốt. Nhưng hầu hết các trường này chỉ tiêu tuyển sinh lại rất hạn chế trong khi số học sinh xin vào lại rất cao, có trường tuyển sinh lớp 1 mà tỷ lệ chọi lên tới 1/4.
Để có thể lọt qua cánh cửa hẹp ấy, ngoài việc tự thân vận động, bậc phụ huynh thường phải tận dụng tối đa các mối quen biết để nhờ vả. Thư tay, bút phê trên những lá đơn xin học được chuyển tới tấp đến hiệu trưởng các trường trọng điểm. Ngoài quan chức đương nhiệm của Sở GD&ĐT, những người có chức vụ tại các ban, ngành trong thành phố, giáo viên lâu năm trong nghề cũng được nhiều người thân và không thân “chọn mặt gửi vàng”. Một giáo viên cho biết, chưa hết tháng 5 mà trong tay chị có gần chục hồ sơ xin học của người quen. Tuy nhiên, mỗi giáo viên chỉ được xin tối đa 1 suất nên không ít người phải dùng đến bài "ở ẩn" để thoát khỏi những lời "gửi gắm". Cô giáo Trần Thị Minh nói: "Nhiều khi tôi cứ phải tránh mặt vì hết người thân lại đến bạn bè nhờ vả xin học cho con em. Từ chối thì sợ mang tiếng mà nhận thì khó vì không thể lo hết được".
Theo một vài phụ huynh có kinh nghiệm, việc chạy trường không hề đơn giản dù đã quen biết, vì các chỗ đều được đặt trước cả năm trời. Thậm chí, không biết "chạy" đúng đường thì bao nhiêu tiền cũng đổ sông đổ biển. "Giá" vào trường tùy theo chất lượng và tiếng tăm, thường là 5-10 triệu đồng một suất, có trường hợp phải mất 15 triệu để con vào lớp 1. Tuần trước, một phụ huynh ở ngoại thành Hà Nội, ngày nào cũng rảo qua Trường Tiểu học Nam Thành Công để theo dõi thông tin tuyển sinh vào lớp 1. Chị biết trường này có tiếng về chất lượng lại được nước ngoài đầu tư cơ sở vật chất và có lớp tăng cường tiếng Pháp, nên dù vất vả, mất thời gian, tốn tiền chị cũng ráng lo cho con.
Để vào được trường chuyên hay tăng cường ngoại ngữ, các em còn phải "luyện thi", thậm chí thi trường nào luyện trường đó. Và các bậc phụ huynh thì không mấy để ý đến sức học của con mình. Các Sở GD&ĐT quy định rõ học hè nhằm củng cố kiến thức, khắc phục tình trạng mất căn bản, chuẩn bị năm học mới chứ không phải để giữ chỗ vào trường. Song, những đứa trẻ thường phải học trước ít là vài tháng, nhiều là cả năm để... cha mẹ yên tâm. Không ít trường hợp, gia đình tốn tiền vất vả lo cho con vào trường chuyên nhưng học sinh đó lại không theo kịp, sức học đuối dần, rồi lại phải chuyển trường khác.
Tuy vậy, cứ dịp đầu hè, khi các em bước vào mùa vui chơi sôi động, thì các bậc cha mẹ lại lao vào cuộc chạy đua nước rút mà đích đến là các trường điểm. Và cho dù cuộc đua có gay cấn đến đâu đi chăng nữa thì các tay đua vẫn luôn tỏ ra nhiệt tình và rất hài lòng.
T.H.