Đây là một trong hàng loạt vụ tham nhũng bị phát hiện trong các dự án do Ủy ban Dân tộc Miền núi quản lý, dẫn đến việc thi hành kỷ luật đối với Ban Cán sự Đảng của Ủy ban hồi đầu năm.
Theo cáo trạng, cuối năm 1996, dưới tác động của Ngô Sỹ Hoài, cán bộ Vụ Hợp tác Quốc tế Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Công ty Hỗ trợ Phát triển Dân tộc Miền núi được phía Nhật Bản chỉ định là đơn vị vận tải hàng hóa cho dự án viện trợ tái trồng rừng Tây Bắc. Tháng 1/1997, trong giai đoạn 1 của dự án, phía Nhật gửi sang hơn 440 tấn hàng và thanh toán 194.000 USD (hơn 2,1 tỷ đồng) tiền vận chuyển.
Phó giám đốc Vũ Xuân Phiệt và nhân viên Nguyễn Văn Hà đã thương lượng thuê Công ty Trung Dũng (Hải Phòng) vận tải số hàng này với giá 700 triệu đồng, với điều kiện cho họ... gửi giá thêm 1 tỷ để “có chi phí giao dịch”. Hợp đồng được ký kết với trị giá 1,7 tỷ đồng.
Sau khi hoàn thành việc vận chuyển, Công ty Hỗ trợ Phát triển Dân tộc Miền núi chuyển cho Trung Dũng 1,17 tỷ đồng; số còn lại vì bất đồng trong chuyện ăn chia, Phiệt không chuyển tiếp sang nữa. Và theo thỏa thuận, Trung Dũng lại quả 420 triệu đồng cho Phiệt, sau đó hủy toàn bộ chứng từ gốc và lập khống 4 hợp đồng vận tải để quyết toán.
Để hợp pháp nốt khoảng 500 triệu đồng còn lại, Phiệt và Hà đề nghị giám đốc của Trung Dũng viết 1 giấy xác nhận là do khó khăn, công ty không vận chuyển được 1/4 số hàng còn lại theo hợp đồng đã ký. Dựa trên giấy này, Phiệt ký tiếp một hợp đồng khống với Hoàng Quyết Tiến, Giám đốc Công ty Công trình Giao thông 873, vận chuyển nốt số hàng ảo với giá 470 triệu đồng.
Chỉ riêng trong giai đoạn 1 của dự án, Vũ Xuân Phiệt cùng đồng bọn đã moi được hơn 850 triệu đồng viện trợ, trong số này, 190 triệu đồng được nạp cho Ngô Sỹ Hoài để tạ ơn.
Tháng 7/1997, với sự giúp đỡ của Hoài, hợp đồng vận chuyển giai đoạn 2 với phía Nhật Bản được ký kết. Công ty Hỗ trợ Phát triển Dân tộc Miền núi tiếp tục nhận vận chuyển gần 350 tấn hàng với giá 165.000 USD (hơn 1,8 tỷ đồng).
Lần này, Phiệt lại ký hợp đồng với Hoàng Quyết Tiến, thuê công ty của Tiến vận chuyển với giá 955 triệu đồng. Tiến làm cai đầu dài ở giữa hưởng lợi, thuê lại Xí nghiệp Đại lý Vận tải Hà Nội với giá 780 triệu đồng, trong đó, thực chi chỉ có hơn 470 triệu, số còn lại là… gửi giá.
Tiếp đó, Phiệt đã duyệt chi tạm ứng từ số tiền vận chuyển do Nhật tài trợ giai đoạn 2 gần 550 triệu đồng. Sau khi chi một số khoản, còn thừa hơn 260 triệu đồng. Để hợp thức hóa, thông qua môi giới của lái xe Phạm Sơn Động, Phiệt đã ký thêm một hợp đồng khống với Đoàn Nhữ Tân, Giám đốc Xí nghiệp tư nhân Phú Hùng, Hải Phòng.
Tổng số tiền bị biển thủ trong giai đoạn 2 của dự án là 572 triệu đồng. Trong số này, 30 triệu đồng được chia cho Tân và Động để trả công môi giới và ký hợp đồng khống.
Các bị can Vũ Xuân Phiệt, Nguyễn Văn Hà, Hoàng Quyết Tiến, Đoàn Nhữ Tân, Phạm Xuân Động bị VKSND Tối cao truy tố với tội danh tham ô tài sản; còn Ngô Sỹ Hoài vì tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi.
Thu Hà
Theo dòng sự kiện:
Ủy ban Dân tộc và Miền núi vẫn chưa kỷ luật cán bộ sai phạm (12/6)
Truy tố 10 bị can trong vụ án Công ty HTPT dân tộc miền núi (7/5)
Thi hành kỷ luật Ban Cán sự Đảng ủy Ủy ban Dân tộc và Miền núi (29/3)
Sự thật về những chuyện “không có gì” của Ủy ban Dân tộc miền núi (28/12/2000)